Wereldkankerdag: 15 tips om uw risico op kanker te verminderen.

Laatst bijgewerkt: mei 2021

nieuws 30 tot 50 % van de kankers zijn te weten aan onze leefgewoonten: roken, overgewicht, verkeerde eetgewoonten, gebrek aan beweging, schadelijke stoffen in het (werk)milieu, overdreven alcoholgebruik, te veel blootstelling aan zonlicht… Het zijn allemaal factoren waarvan bekend is dat ze een rol (kunnen) spelen bij het ontstaan van bepaalde kankers. Alhoewel nog veel vragen overblijven over de preciese invloed van al deze risicofactoren en de wisselwerking met erfelijke aanleg, is het meer en meer duidelijk dat we de kans om kanker te krijgen kunnen verminderen door een verandering van leefgewoonten. Dat is geen garantie dat u géén kanker zult krijgen, wel om het risico te verkleinen. Omgekeerd hoeft u zichzelf geen verwijten te maken als u kanker krijgt: het is zeker niet zo dat iemand met kanker ongezond heeft geleefd.

1. Stop met roken
Tabak is de belangrijkste oorzaak van kanker en verantwoordelijk voor meer dan 25 % van alle kankerdoden. Het gaat hier niet alleen om longkanker, maar ook om tal van andere kankers. In combinatie met alcohol is roken extra gevaarlijk. Tabak veroorzaakt zelfs 10 % van alle overlijdens bij volwassenen.

2. Vermijd overgewicht
Overgewicht is een relatief sterke risicofactor voor baarmoeder-, nier- en slokdarmkanker. Voor eierstok-, alvleesklier- en galblaaskanker is een verband waarschijnlijk. Ook verhoogt het de kans op borstkanker bij vrouwen tijdens en na de overgang. Ook het risico op darmkanker neemt door overgewicht toe, vooral bij mannen.

Aangeraden wordt om door een evenwichtige voeding en regelmatige lichaamsbeweging het gewicht op peil te houden.
• Body-Mass-Index (BMI: gewicht gedeeld door het kwadraat van uw lichaamslengte): best tussen 18,5 en 24.
• Middelomtrek: minder dan 80 cm voor vrouwen en minder dan 94 cm voor mannen.

3. Vermijd energierijk voedsel en gesuikerde dranken
Met energierijk voedsel bedoelt men vooral bewerkt voedsel dat veel vet en/of suiker en relatief weinig voedingsstoffen en vezels bevat. Voorbeelden zijn hamburgers, frieten, pizza, chocolade, koekjes...
Sommige energierijke voedingsproducten zoals noten, zaden en sommige plantaardige oliën bevatten wél nuttige voedingsstoffen en dragen niet bij tot een verhoogd kankerrisico.
Energierijk voedsel bevat volgens de aanbevelingen 225-275 kcal per 100 g. Men moet streven naar een maximum van 125 kcal per 100 g.

Vet wordt al jaren genoemd als mogelijke boosdoener bij het ontstaan van kanker. Onderzoek bij de mens kan echter geen verband vinden tussen de totale hoeveelheid vet in de voeding en het risico op kanker. Wel is vet één van de belangrijke oorzaken van overgewicht.
Ook frisdranken met toegevoegde suiker en vruchtsappen moeten in de mate van het mogelijke worden vermeden.

4. Kies voor een gevarieerde voeding met veel groenten en fruit.
Door vooral plantaardige voeding te eten, kunnen we ons risico op kanker verlagen.
Eet ten minste 5 porties (500 g) groente en fruit per dag: ze zijn rijk aan vitaminen en mineralen, bevatten over het algemeen weinig calorieën en het zijn uitstekende vezelbronnen. Ook diepvriesgroente telt mee, evenals groente en fruit uit blik en gedroogd fruit.
Groenten en fruit beschermen vooral tegen kanker in de mond- en keelholte, slokdarm, maag en longen. Waarschijnlijk wordt het gunstige effect bereikt door een wisselwerking tussen verschillende stoffen die in groente en fruit zitten.

1 portie fruit komt overeen met bijvoorbeeld:
• een middelgrote appel
• twee mandarijntjes
• een dessertschaaltje druiven, appelmoes of aardbeien
• een glas citrussap.

Om ongeveer 200 gram (3 tot 4 opscheplepels) groente over te houden na schoonmaken en koken, gebruikt u van verse groente het volgende:
• bladgroenten, zoals spinazie en andijvie, ± 350 gram
• niet-slinkende groenten, zoals bloemkool en sperziebonen, ± 250 gram

Diepvriesgroenten en groente uit blik of glas hebben geen snijafval en slinken niet. Reken op 200 gram per persoon. Zo is één groot blik voldoende voor 2 tot 3 personen en één grote glazen pot voldoende voor 2 personen. Een schaaltje rauwkost bevat ± 50 gram groente.
Diepvriesgroente is net zo gezond als verse groente. Groenten uit blik of glas zijn prima vervangers als verse of diepvriesgroenten niet voorhanden zijn.

5. Eet meer brood, rijst en deegwaren
Voedingsmiddelen met veel voedingsvezels (zoals volkorenproducten, groente, fruit en peulvruchten) verlagen het risico op darmkanker. Eén van de voordelen van vezels is dat ze ons spijsverteringsstelsel sneller laten werken. We zouden dagelijks minstens 25 gram voedingsvezels moeten consumeren.
Er wordt aangeraden om dagelijks 600 tot 800 g (volkoren) brood, rijst, deegwaren en peulvruchten te eten die veel voedingsvezel bevatten.

6. Eet minder rood vlees en liever geen bewerkt vlees
Alhoewel er nog heel wat controverse bestaat over de relatie tussen vlees en kanker, bestaat er meer en meer bewijs dat rood vlees en charcuterie de kans op dikkedarm- en endeldarmkanker verhogen. Volgens een rapport van de Hoge Gezondheidsraad zou het aantal darmkankers met 10 à 20 procent kunnen dalen indien we minder rood vlees en charcuterie eten. De Hoge Gezondheidsraad adviseert maximaal 500 g rood vlees (en charcuterie) per week.
Rood vlees is alle vlees behalve gevogelte. Dus niet alleen runds- en varkensvlees, maar ook schaap, lam enzovoorts. Met charcuterie wordt bedoeld alle rood vlees dat één of meerdere bijkomende behandelingen onderging ter bewaring.
Gevogelte zoals kip en kalkoen valt niet onder rood vlees.

7. Wees voorzichtig met bepaalde bereidingswijzen
• Voorkom dat er zwarte randjes of zwarte korstjes ontstaan bij de bereiding van vlees (bv. op de barbecue). Als vet verbrandt, ontstaan polycyclische koolwaterstoffen (PAK’s), als eiwitten verbranden ontstaan zogenaamde eiwitverbrandingsproducten, die kankerverwekkend kunnen zijn.
• Bij het bakken of braden van rood vlees wordt aangeraden specerijen en aromatische kruiden, die van nature antioxidantia bevatten zoals look en rozemarijn, te gebruiken.
• Bij frituren kunnen kankerverwekkende stoffen worden gevormd als olie of vet langdurig boven de 200 °C wordt verhit. De beste temperatuur om te frituren is 175 °C. Verder is het goed om het frituurvet regelmatig in zijn geheel te verversen en aardappelproducten en frites niet bruin, maar goudgeel te bakken.
Eet maximaal één keer per week gefrituurd.
• Gerookte etenswaren zoals vis en vlees zouden de kans op bepaalde kankers zoals maagkanker verhogen.

8. Eet minder zout
Te veel zout verhoogt het risico op maagkanker (en hoge bloeddruk). Vijf gram zout per dag is het maximum. Onthoud dat veel kant-en-klare producten veel zout kunnen bevatten.

9. Wees matig met alcohol
Alcohol verhoogt de kans op verschillende soorten kanker, waaronder mond- en slokdarmkanker, borstkanker, leverkanker en dikkedarmkanker. Dit geldt zowel voor bier, wijn als sterke drank. In combinatie met roken is het schadelijke effect van alcohol nog groter. Het risico neemt toe naarmate iemand meer alcohol drinkt. Als norm geldt maximaal twee glazen per dag voor mannen en 1 glas voor vrouwen.

10. Geef baby’s de eerste zes maanden uitsluitend borstvoeding
Dat is het beste voor moeder en baby. Borstvoeding zou de moeder beschermen tegen kanker.
Kinderen die borstvoeding hebben gehad, zijn mogelijk beter beschermd tegen overgewicht en vetzucht. Dat is belangrijk, aangezien te dikke kinderen vaak hun hele leven last houden van overgewicht.

11. Vertrouw niet op voedingssupplementen om u tegen kanker beschermen.
Om het risico op kanker te verlagen, kunt u beter kiezen voor een evenwichtig en gevarieerd voedingspatroon dan voor voedingssupplementen. Voor geen enkele vitamine, antioxidant of mineraal is tot nu toe wetenschappelijk bewezen dat het de kans op het ontstaan van kanker verkleint.
Sommige vitamines en mineralen kunnen zelfs schadelijk wanneer u er te veel van inneemt. Let er bij gebruik van supplementen daarom goed op dat u de dagelijks aanbevolen hoeveelheid van deze stoffen niet overschrijdt

12. Beweeg minstens 30 minuten per dag
Lichaamsbeweging, in welke vorm dan ook, verlaagt het risico op kanker. Voor een optimale gezondheid adviseren wetenschappers per dag minstens 30 en als het kan 60 minuten of meer lichaamsbeweging met matige inspanning (wandelen, zwemmen, dansen, fietsen, traplopen, huishoudelijke taken zoals stofzuigen, tuinieren) of minstens 30 minuten lichaamsbeweging met zware inspanning (joggen, stevig fietsen, aerobic, fitness, teamsporten zoals voetbal, basketbal,...).
Beperk ook de tijd die u zittend doorbrengt.

13. Bescherm uw huid
Voorkom overmatige blootstelling aan en verbranding door de zon. Bakken in de zon of onder een zonnebank verhoogt de kans op huidkanker, zeker als u jonger dan 30 bent.

14. Laat u vaccineren
Bij 15 tot 20% van alle kankerpatiënten is een infectie met een virus de aanleiding is voor het ontstaan van kanker. Bekendste voorbeelden zijn het hepatitis B-virus dat leverkanker kan veroorzaken, en het Humaan Papillomavirus (HPV) dat onder meer baarmoederhalskanker veroorzaakt. Mogelijk bestaan er nog meer virussen die kanker kunnen veroorzaken.
Tegen Hepatitis B en HPV kunt u zich laten vaccineren.

15. Doe mee met kankerscreening
Er zijn methoden om een aantal kankers in een vroeg stadium op te sporen, waardoor de kans op genezing toeneemt.
Momenteel organiseert Vlaanderen drie bevolkingsonderzoeken naar kanker: baarmoederhals-, borst- en dikkedarmkanker.
• Borstkanker: vrouwen tussen 50 en 69 jaar worden om de twee jaar uitgenodigd voor een gratis mammografie.
• Baarmoederhalskanker: vrouwen van 25 tot en met 64 jaar worden om de drie jaar uitgenodigd voor een gratis uitstrijkje.
• Dikkedarmkanker: alle mannen en vrouwen van 56 tot en met 74 jaar worden uitgenodigd voor een gratis test.

Voor andere kankers bestaan er momenteel nog geen screeningsprogramma’s. Screening op prostaatkanker via de zogenaamde PSA-test wordt momenteel bijvoorbeeld niet aanbevolen omdat deze test onbetrouwbaar is.

Bronnen
www.wcrf.nl/kankerpreventie/aanbevelingen.php
www.dietandcancerreport.org
www.worldcancerday.org




Wil je onze artikels graag ontvangen in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Gezondheid NV / Mediahuis.
volgopfacebook

volgopinstagram