ad

Welke muggenwerende middelen werken en welke niet?

Laatst bijgewerkt: april 2020
vr-muggenspray-bescherm-benen-170_06.jpg

nieuws Muggen zijn niet alleen vervelend, maar sommige muggen kunnen ook ernstige ziekten overbrengen, zoals malaria, gele koorts, dengue, West-Nijlziekte, chikungunya en zika. Daarom moet je je in de landen waar die ziektes voorkomen beschermen.

Er zijn veel producten op de markt, maar sommige daarvan werken niet of nauwelijks en kan je beter vermijden.

Muggenwerende middelen om op de huid te smeren
In streken met gevaarlijke muggen is het zeer belangrijk om alle niet-bedekte delen van de huid (gezicht, handen, enkels…) regelmatig in te smeren met een insectenwerend product. Er bestaat een ruime keuze aan antimuggenmiddelen om op de huid te smeren. De actieve stoffen en hun doeltreffendheid variëren. Van volgende producten is aangetoond dat ze goed werken tegen muggen.

1. Deet
DEET (N,N-diethyl-meta-toluamide) is nog altijd de meest effectieve en meest gebruikte insectenwerende stof en volgens vele onderzoeken de beste en veiligste keuze voor reizigers - ook voor kinderen - die goed beschermd willen zijn.
DEET beschermt langdurig tegen muggen en in mindere mate tegen teken, en andere mogelijk ziekmakende insecten. Producten met DEET zijn onder andere als lotions, sticks, milk, verstuivers, en sprays verkrijgbaar. Aerosols en sprays worden best gebruikt om op kledij te spuiten. Ze kunnen ook gebruikt worden op de huid maar moeten na het spuiten op de huid met de hand opengesmeerd worden om de ganse oppervlakte te bedekken.

De optimale concentratie ligt tussen 20 en 50%. Hoe hoger de concentratie, des te langer de werkingsduur, wat handig in het gebruik is.
• Voor kinderen en zwangere vrouwen worden concentraties tussen 20 en 30% aanbevolen. Bij een concentratie van minimaal 30 % geven DEET-producten twee tot vijf uur bescherming. Met een product met een concentratie van 30% komt men de nacht of een lange avond dus niet door met één applicatie. Er bestaan producten met een vertraagde afgifte van deet die tot 12 uur actief zijn.
• Producten met een DEET-concentratie van 40 - 50 % zijn maximaal 10 uur effectief.
• Een hogere concentratie levert geen extra bescherming op en kan gevaarlijk zijn voor de gezondheid.

Gebruiktips
• Lees en volg altijd de gebruiksaanwijzing.
• Insectenrepellents op basis van DEET (met een concentratie tot 30%) mogen volgens de aanbevelingen van o.m. Kind & Gezin, het Tropisch Instituut en het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie gebruikt worden vanaf de leeftijd van 2 maanden (ook al vermeldt de gebruiksaanwijzing 2, 3 of 5 jaar).
Bij kinderen jonger dan 2 maanden kan het wel op de kleding gespoten worden, maar de werkzaamheid hiervan is veel kleiner.
• Omdat deet via de huid kan worden opgenomen, is langdurig frequent gebruik af te raden. Gebruik het alleen wanneer dat nodig is. Muggen die Dengue, West Nile en chikungunya overbrengen, steken overdag, malariamuggen steken vanaf valavond. In bepaalde regio's moet je dus overdag meerdere keren DEETaanbrengen om je te beschermen tegen de dengue-mug en nog eens ’s avonds/’s nachts en in de vroege ochtend om je te beschermen tegen de malariamug. Andere bijkomende beschermingsmethoden (zoals een muskietennet) zijn dus absoluut nodig.

• Vermijd hoe dan ook overdadig insmeren en voorkom contact met de lippen, de mond, de slijmvliezen en de ogen. Laat niet toe dat kinderen onder de 12 jaar zichzelf insmeren.
• Ook op beschadigde of geïrriteerde huid (wondjes, eczeemvlekken, ernstige zonnebrand) moet je voorzichtig zijn. Indien er toch een product op deze plaatsen werd aangebracht, spoel het dan onmiddellijk af met water.
• Het wordt aangeraden om de restanten van de repellant van de huid telkens af te wassen wanneer de bescherming niet langer nodig is.
• Bij gebruik van zonnebrandcrème en repellants op basis van DEET blijkt dat de werkzaamheid van de zonnebrandcrème vermindert, maar dat zonnebrandcrème geen negatieve invloed heeft op de werkzaamheid van DEET. Daarom wordt aangeraden om de repellant (DEET of een andere repellant) samen met het zonnebrandmiddel aan te brengen en bijkomende beschermingsmaatregelen tegen uv te voorzien (bijvoorbeeld een zonnebrandcrème met hogere beschermingsfactor).

Mogelijke nevenwerkingen
Bij concentraties tot 50% DEET is er geen sprake van ongewenste bijwerkingen, ook niet bij langdurig gebruik, als het volgens de voorgeschreven manier gebruikt wordt. De AAP (American Academy of Pediatrics) stelt dat DEET producten in een concentratie tot 30% veilig kunnen gebruikt worden bij kinderen vanaf 2 maanden.
Het zeer kleine risico voor mogelijke nevenwerkingen door deet weegt zeker niet op tegen het risico van de door muggen overgedragen infectieziekten in landen waar bijvoorbeeld malaria, dengue enzovoorts voorkomt.
• DEET kan huid en ogen irriteren. Dat komt vooral voor bij langdurig gebruik of hoge conentraties (meer dan 50%). De klachten verdwijnen snel wanneer DEET afgewassen wordt van de huid. Wanneer DEET in de ogen piekt of brandt, is ook hier de tip om overvloedig met water te spoelen.
• Heel uitzonderlijk kunnen ernstige nevenwerkingen optreden. De gerapporteerde problemen waren altijd een gevolg van verkeerd gebruik (te frequent, te langdurig, te hoge concentratie vb. 95%) of van accidentele inname.
• DEET kan materialen zoals plastiek, leder en synthetische producten aantasten. Opgelet dus met bijvoorbeeld brillen en horloges.

2. IR3535
IR3535 (3-[N-Butyl-N-acetyl]-aminopropionic acid, ethyl ester) beschermt minder goed en minder lang (volgens sommige studies tot 10 keer minder) dan DEET. Oogirritatie kan voorkomen als het producten in de ogen komt. Verder zijn geen schadelijke effecten bekend, zelfs bij inademing of inslikken. De veiligheid ervan bij kinderen en zwangere vrouwen is minder bestudeerd dan DEET, maar er zijn geen aanwijzingen dat het gevaarlijk zou zijn.
Net zoals bij DEET moet men oppassen met het gebruik ervan op en rond plastiek en synthetische stoffen.

3. Picaridin/Icaridin
Picaridin/Icaridin of KBR 3023 (2-(2-hydroxyethyl)-1-piperidinecarboxylic acid 1-methylpropylester) beschermt ongeveer even effectief en even lang als DEET. Bij een concentratie van 20% zou het 8 tot 14u beschermen, bij een concentratie van 10% van 3 tot 8u. Er zijn tot nu toe geen gezondheidsrisico’s bekend. Bij contact met de ogen is oogirritatie mogelijk.
Voordeel tegenover DEET is dat het geurloos is en dat het ook veilig kan gebruikt worden op synthetische materialen.
Bij gebrek aan gegevens over de veiligheid wordt Picaridin meestal pas aangeraden vanaf de leeftijd van 2 jaar, maar wellicht is ook op jongere leeftijd veilig.

4. Eucalyptusolie
Eucalyptusolie of (synthetische) PMD (para-Menthane-3,8-diol) is nagenoeg even effectief en beschermt bijna even lang als DEET. Het kan als alternatief voor DEET gebruikt worden.
Het wordt afgeraden voor kinderen onder de 3 jaar. Eucalyptusolie is namelijk gevaarlijk bij inname in de mond of directe onverdunde toepassing op de huid. Het kan irritatie en allergische reacties veroorzaken.

5. Permethrine
Producten op basis van permethrine mogen enkel op kleding, tenten, muskietennetten enzovoorts worden aangebracht, niet op de huid. Ook na herhaald wassen blijft het product actief.
Gebruik van dit product wordt afgeraden bij kinderen jonger dan 2 jaar.

Welke producten werken niet en vermijd je beter?
• Er bestaan heel wat zogenaamd muggenwerende gadgets zoals armbandjes, sleutelhangers met ultrasoon geluid en zelfs smartphone apps. Deze en andere apparaten op basis van (ultra)geluid zijn zo goed als zinloos. Verspil er geen geld aan.

• Citroenplant (citroenmelisse), alsem en andere zogenaamd muggenwerende planten, beschermen vermoedelijk alleen zichzelf tegen muggen, maar hun geur is niet sterk genoeg om de muggen weg te houden.

• Insectenwerende producten op basis van plantaardige stoffen, zoals citronella, lavendel, rozemarijn, geranium enzovoorts, zijn zeer kort werkzaam (± 20 minuten) en kunnen ook allergische reacties uitlokken. Ze zijn dus niet aan te bevelen.

• Dat dagelijkse inname van Vitamine B1 (thiamine) of knoflook muggen afweert, is nooit aangetoond.

Andere beschermende maatregelen tegen insecten
• Verblijf ‘s avonds en ‘s nachts in kamers waarvan de vensters en verluchtingsgaten afgedicht zijn met gaas. Ook de openingen voor airconditioning dienen afgeschermd te worden met gaas.
• Indien men niet in een dergelijke beschermde ruimte kan overnachten, dient men een onbeschadigd en goed sluitend muskietennet (klamboe) te gebruiken. Bij voorkeur wordt een muskietennet gebruikt dat geïmpregneerd werd met een muggenafstotende en -dodende stof zoals permethrine of deltamethrine. Deze producten zijn veilig voor de mens, zelfs voor kleine kinderen. Indien een geïmpregneerd muggennet over een wiegje gebruikt wordt, dient men wel te zorgen dat de baby het net niet kan vastgrijpen en erop kan zuigen.
• Men moet eveneens een muskietennet gebruiken over de wieg, de relaxzetel van de baby, enz.
•Dek de huid zoveel af met kleding (lange broek, botten over de broek, lange mouwen). Indien de stof te dun is, kunnen de muggen er gemakkelijk doorheen steken.
• Breng repellent (op basis van pyrethine) aan op kleding en muskietengaas.
• Verspreid eventueel insectenverdelgende middelen (op basis van pyrethrum, deltamethrine, permethrine) in de ruimte.
Een alternatief is verdamping door elektrische verwarming van vloeistoffen of geïmpregneerde plaatjes. Deze producten kunnen overdag in een goed afgesloten kamer gebruikt worden, ofwel ’s nachts tijdens het slapen, mits er een goede ventilatie is.
Een antimuggenspiraal (‘coils’) mag niet in gesloten ruimten gebruikt worden, wel bijvoorbeeld als bijkomende maatregel ’s avonds buiten op een terras. 

zie ook artikel : Tips om muggen te bestrijden

Meer info
www.itg.be
www.bcfi.be/Folia/index.cfm?FoliaWelk=A2009
www.kindengezin.be/gezondheid-en-vaccineren/insecten/insecten-bestrijden/
www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-play/Pages/Insect-Repellents.aspx
www.epa.gov/pesticides/factsheets/chemicals/deet.htm
http://epa.gov/pesticides/insect/safe.htm
www.epa.gov/pesticides/insect/choose.htm
http://cfpub.epa.gov/oppref/insect/search_results.cfm
www.cdc.gov/ncidod/dvbid/westnile/qa/insect_repellent.htm
www.cdc.gov/features/stopticks/.
www.cdc.gov/westnile/index.html
http://npic.orst.edu/ingred/ptype/repel.html
www.ewg.org/research/ewgs-guide-bug-repellents




ad


pub