ad

Wie kan endometriose krijgen?

Laatst bijgewerkt: februari 2015
123-anatom-endometr-baarm-170-02.jpg

nieuws Endometriose is een chronische maar goedaardige ziekte bij vrouwen waarbij het slijmvliesweefsel dat normaal de binnenkant van de baarmoeder bekleedt (endometrium), ook buiten de baarmoeder voorkomt. Vrouwen met endometriose kunnen tijdens de menstruatie buikpijn hebben, maar ook pijn tijdens het vrijen en bij het urineren en ontlasten. Het kan, indien het niet behandeld wordt, ook leiden tot onvruchtbaarheid. Naar schatting zou ruim 1 vrouw op 10 tussen 15 en 50 jaar in meerdere of mindere mate aan endometriose lijden. Vroegtijdige herkenning en diagnose is van groot belang voor een goede behandeling en behoud van de vruchtbaarheid.

Hoe ontstaat endometriose?

Bij bijna elke vrouw komt tijdens de menstruatie wel wat bloed in de buikholte, maar niet elke vrouw krijgt endometriose. Hoe endometriose ontstaat en waarom sommige vrouwen het wel en andere het niet krijgen, is niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van meerdere factoren.

• Hormonen
Het vrouwelijke hormoon oestrogeen speelt een cruciale rol. Dat verklaart waarom endometriose alleen voorkomt bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd (van ongeveer 15 tot 50 jaar), en waarom de klachten na de menopauze meestal verdwijnen. Dat verklaart ook waarom de kans op endometriose groter is bij vrouwen die vanaf jonge leeftijd menstrueren en die laat in de overgang komen, en bij vrouwen die (nog) niet of niet vaak zwanger zijn geweest.
Dat verklaart ook waarom de klachten meestal verminderen door een hormonale behandeling waarbij de oestrogenenproductie wordt verminderd, zoals de pil.
• Retrograde menstruatie
Bij elke menstruatie kan er een klein beetje bloed en afgestoten baarmoederslijmvlies via de eileiders in de buikholte terechtkomen. Wanneer dit slijmvlies zich in de buikholte inplant en er begint te groeien, zou endometriose kunnen ontstaan. Op zich volstaat retrograde menstruatie, wat bij zowat 90% van alle vrouwen voorkomt, echter niet om endometriose te veroorzaken.
• Celmutatie
Volgens een andere theorie ontstaat endometriose door een verandering of mutatie van endometriumcellen, die zich daardoor ook buiten de baarmoeder kunnen ontwikkelen. Of gaat het om cellen buiten de baarmoeder die op een bepaald ogenblik in hun ontwikkeling, om een of andere reden, niet hun normale functie vervullen maar uitgroeien tot endometriumcellen.
• Erfelijkheid
Het is bekend dat vrouwen die een moeder of zus hebben met endometriose, een grotere kans hebben om zelf ook endometriose te krijgen. Bovendien hebben dochters van een moeder met endometriose vaak een ernstiger vorm van endometriose.
Intussen zijn een paar genetische afwijkingen gevonden die mogelijk de kans op endometriose verhogen.
• Afweerstoornis
Mogelijk hebben vrouwen met endometriose een afweerstoornis waardoor het slijmvlies dat zich buiten de baarmoeder bevindt, niet wordt afgebroken en zich op een abnormale manier kan ontwikkelen.
• Omgevingsfactoren
Volgens sommige studies zouden bepaalde stoffen in de omgeving (zoals dioxines, PCB’s) de werking van hormonen en van het afweersysteem verstoren en daardoor kunnen bijdragen tot het ontstaan van endometriose. Hierover bestaat echter momenteel nog geen wetenschappelijke consensus.
• Voeding
De consumptie van rood vlees en transvetzuren zou het optreden van endometriose in de hand werken. Ook zwaarlijvigheid zou een risicofactor zijn.

Wat geen endometriose veroorzaakt
Sommige factoren worden soms ten onrechte verantwoordelijk geacht voor het ontstaan van endometriose:
- vaginale douches,
- een SOA zoals chlamydia of gonorroe,
- een abortus.
Er bestaat geen enkel bewijs dat deze elementen bijdragen tot het ontstaan van endometriose.

Wie kan endometriose krijgen?

• Endometriose komt alleen voor bij vrouwen die menstrueren. Het ontstaat tussen ten vroegste vanaf de eerste menstruaties en stopt meestal na de laatste menstruatie.
• Endometriose ontstaat meestal pas na enkele jaren van menstrueren, en komt dus vooral voor vanaf de leeftijd van ongeveer 20-25 jaar, met een piek tussen 35 en 45 jaar.
• Het kan echter ook bij jonge meisjes die pas menstrueren optreden. Recent onderzoek, van onder meer de dienst Jeugdgezondheidszorg van de KU Leuven, heeft bijvoorbeeld aangetoond dat 1 op 20 jonge meisjes in het middelbaar onderwijs zeer pijnlijke maandstonden hebben, die niet overgaat met gewone pijnstillers. Mogelijk zou zowat 60 tot 70% van deze jonge meisjes endometriose hebben.
Daarom wordt aangeraden dat jonge meisjes met erge pijn tijdens hun menstruaties, hun huisarts raadplegen en verder opgevolgd worden. Dat geldt zeker voor menstruatiepijn die niet reageert op gewone pijnstillers of wanneer de pijn het normaal functioneren (op school, vrije tijd…) ernstig verstoort. Uitgangspunt moet zijn dat menstruatiepijn bij jonge meisjes niet normaal is en verder moet onderzocht worden.

Bronnen
www.endometriosis.org
www.endometriose.nl
www.nhs.uk/conditions/Endometriosis/Pages/Introduction.aspx
www.nvog.nl
www.uzleuven.be/leuvens-universitair-fertiliteitscentrum/news/12/05/21/endometriose-blijf-er-niet-mee-rondlopen
www.amc.nl/web/Zorg/Patient/Opname-voor-meerdere-dagen/Gynaecologie-Algemeen-en-Oncologisch/Patienteninformatie/Endometriose.htm




ad


pub