Doorzichtige urine: wanneer moet je je zorgen maken?

dossier

Is je urine plots helemaal kleurloos? Meestal betekent dat gewoon dat je voldoende drinkt. Als je urine echter voortdurend zo helder blijft als water, dan kan er soms meer aan de hand zijn. Wanneer is doorzichtige urine normaal en wanneer laat je het beter nakijken?

Wat is de normale kleur van urine?

© Getty Images - Hoe meer je drinkt, hoe sterker het gele pigment in je urine wordt verdund.

De normale kleur van urine varieert van lichtgeel tot donkergeel. Die kleur wordt veroorzaakt door urochroom, een pigment dat ontstaat bij de afbraak van rode bloedcellen. Hoe geconcentreerder je urine, hoe donkerder de kleur. Omgekeerd geldt: hoe meer vocht je drinkt, hoe meer de urine verdund wordt en hoe lichter ze eruitziet. Lichtgele urine wordt meestal beschouwd als een teken van een goede hydratatie.

Lees ook: Hoe vaak zou je moeten plassen per dag?

Waarom is mijn urine doorzichtig?

In de meeste gevallen is kleurloze urine gewoon een teken dat je voldoende drinkt. Wanneer je veel water, thee of andere dranken drinkt, voeren je nieren het overtollige vocht af via de urine. Daardoor wordt de urine sterk verdund en kan ze bijna even helder worden als water. Dat zie je bijvoorbeeld na een warme dag, na intensief sporten of wanneer je bewust extra veel drinkt.

Lees ook: Wat zegt je urine over je gezondheid?

Blijft je urine kleurloos? Dit kunnen de oorzaken zijn

Blijft je urine voortdurend kleurloos? Dan is het goed om verder te kijken dan alleen hoeveel je drinkt.

Je drinkt meer water dan je lichaam nodig heeft

Doorzichtige urine kan erop wijzen dat je meer drinkt dan je lichaam nodig heeft. Een te hoge vochtinname kan het natriumgehalte in het bloed doen dalen. Dat wordt hyponatriëmie genoemd. Hoewel dat zelden voorkomt, kan het ernstige gevolgen hebben. Mogelijke symptomen zijn:

• hoofdpijn
• misselijkheid
• verwardheid
• ongewone vermoeidheid
• spierkrampen
  
  

In ernstige gevallen kan hyponatriëmie leiden tot hersenzwelling, epileptische aanvallen of zelfs levensbedreigende complicaties.

Lees ook: Watervergiftiging: waarom is te veel water ongezond en hoeveel is te veel?

Une urine très claire ou transparente peut indiquer une très bonne hydratation, voire un excès d'eau.

Diabetes type 1 of type 2 

Wanneer de bloedsuikerspiegel te hoog wordt, proberen de nieren het overtollige suiker via de urine af te voeren. Daardoor ga je meer plassen en wordt de urine sterker verdund. Naast kleurloze urine kunnen bij diabetes type 1 of type 2 ook andere klachten optreden, zoals:

• veel dorst 
• vaak moeten plassen
• vermoeidheid
• onverklaarbaar gewichtsverlies
• een zoetige of fruitige ademgeur 
  
  

Heb je voortdurend veel dorst en blijft je urine erg licht van kleur? Dan laat je dat best even nakijken.

Lees ook: Prediabetes: symptomen en hoe omkeren?

Diabetes insipidus

Hoewel de naam anders doet vermoeden, heeft diabetes insipidus niets te maken met klassieke diabetes. Bij deze zeldzame aandoening kunnen de nieren de urine niet goed concentreren. Daardoor produceert het lichaam grote hoeveelheden zeer verdunde urine, soms meerdere liters per dag. Het belangrijkste symptoom is een voortdurende, intense dorst.

Problemen met de nieren

Bij sommige nierziekten kunnen de nieren minder goed vocht vasthouden. Daardoor wordt de urine sterker verdund en dus ook lichter van kleur. Andere mogelijke klachten zijn:

• pijn bij het plassen
• koorts
• vermoeidheid
• zwellingen
• bloed in de urine
  
  

Ook sommige zeldzame aandoeningen, zoals het syndroom van Bartter, kunnen sterk verdunde urine veroorzaken.

Lees ook: Diabetes type 1: symptomen en behandeling

Gebruik van vochtafdrijvende medicatie 

Ook sommige medicijnen kunnen ervoor zorgen dat je urine erg licht of zelfs doorzichtig wordt. Dat geldt vooral voor diuretica of vochtafdrijvers, die vaak worden voorgeschreven bij hoge bloeddruk of vochtophoping. Ze stimuleren de nieren om meer urine aan te maken. Bekende voorbeelden zijn furosemide, bumetanide en sommige bloeddrukverlagende geneesmiddelen.

Zwangerschapsdiabetes insipidus

Zwangerschapsdiabetes insipidus is een zeldzame aandoening die alleen tijdens de zwangerschap voorkomt. Ze ontstaat wanneer de placenta grote hoeveelheden van een enzym aanmaakt dat het antidiuretisch hormoon (ADH) afbreekt. Daardoor kan het lichaam minder goed vocht vasthouden. De belangrijkste symptomen zijn:

• extreme dorst
• grote hoeveelheden sterk verdunde urine
  
  

Meestal verdwijnen de klachten na de bevalling.

Lees ook: Hoe word je getest op zwangerschapsdiabetes?

Wanneer ga je best naar de dokter?

Af en toe kleurloze urine hebben is meestal geen reden tot ongerustheid. Neem wel contact op met je arts als:

• je urine meerdere dagen na elkaar doorzichtig blijft
• je veel vaker plast dan gewoonlijk
• je voortdurend veel dorst hebt
• je meerdere keren per nacht moet opstaan om te plassen
• je opvallend vermoeid bent
• je last hebt van verwardheid of hardnekkige hoofdpijn
• je zonder duidelijke reden gewicht verliest
• je pijn hebt bij het plassen
• je recent een nierprobleem hebt gehad

Deze klachten kunnen wijzen op een verstoring van de vocht- en zoutbalans, een hormonaal probleem of een aandoening van de nieren.

Lees ook: Oorzaken van sterk ruikende en stinkende urine

Kleurloze urine: hoe stelt de arts de diagnose?

Om de oorzaak van kleurloze urine te achterhalen, zal de arts meestal eerst vragen stellen over je klachten, drinkgewoonten en medicatiegebruik. Daarnaast kunnen verschillende onderzoeken nodig zijn, zoals:

• een urineonderzoek
• een bloedonderzoek
• een meting van de bloedsuikerspiegel
• een onderzoek van de nierfunctie
• hormonale onderzoeken bij vermoeden van diabetes insipidus

De verdere behandeling hangt af van de precieze oorzaak.

Wat kan je doen bij doorzichtige urine?

De behandeling hangt af van de oorzaak. Drink je meer water dan je lichaam nodig heeft? Dan volstaat het meestal om minder te drinken. Is diabetes de oorzaak, dan kan een behandeling met medicatie of insuline nodig zijn. Bij hormonale problemen of nierziekten zal de arts eerst verder onderzoek doen en vervolgens een aangepaste behandeling voorstellen.

Lees ook: Hoe weet je of je genoeg water drinkt?