Gerelateerde artikels
Kunnen gezonde darmbacteriën helpen bij fibromyalgie?
In dit artikel
Kunnen gezonde darmbacteriën helpen bij fibromyalgie?
dossier
Fibromyalgie is een chronische aandoening die veel mensen treft, vooral vrouwen. De voornaamste symptomen zijn aanhoudende pijn in de spieren en het bindweefsel. Ook vermoeidheid, slaapproblemen en cognitieve klachten zoals concentratieproblemen komen vaak voor. Tot op vandaag is er geen eenduidige oorzaak bekend en bestaan er geen behandelingen die de ziekte genezen. Daarom kijken onderzoekers ook naar andere mogelijke verklaringen en aanknopingspunten. Een van de meest veelbelovende onderzoekspistes draait rond de darmflora, ook wel het microbioom genoemd.
Wat is fibromyalgie?
Fibromyalgie is een chronisch pijnsyndroom dat wereldwijd naar schatting ongeveer 2 tot 4 procent van de bevolking treft, vooral vrouwen. Mensen met fibromyalgie hebben pijn op meerdere plekken in het lichaam, die niet door een andere aandoening verklaard kan worden. De pijn kan wisselen in intensiteit en gaat vaak samen met andere klachten zoals:
- vermoeidheid en gebrek aan energie
- slechte slaapkwaliteit
- hoofdpijn
- geheugen- en concentratieproblemen
- stemmingsklachten
De precieze oorzaak van fibromyalgie is nog niet bekend. Onderzoekers denken dat verschillende systemen in het lichaam een rol spelen, zoals het zenuwstelsel, de hormonen, het immuunsysteem en mogelijk ook de darmflora.
Lees ook: Verschillende soorten pijn bij fibromyalgie
Wat is de darmflora en waarom is die belangrijk?
© Getty Images
De darmflora, ook het microbioom genoemd, is de verzameling van miljarden micro-organismen (voornamelijk bacteriën) die in onze darmen leven. Samen vormen ze een complex ecosysteem, dat invloed heeft op veel aspecten van onze gezondheid. Een gezonde darmflora helpt onder andere bij:
- de vertering en opname van voedingsstoffen
- de bescherming tegen ziekteverwekkers
- de regulatie van het immuunsysteem
- de communicatie tussen darmen en hersenen (de ‘gut-brain connectie’)
Die wisselwerking tussen darmen en hersenen speelt een rol bij hoe we pijn en emoties ervaren. Daarom onderzoeken wetenschappers of de darmflora ook invloed kan hebben op chronische pijn, zoals bij fibromyalgie.
Lees ook: 10 tips om je microbiota op natuurlijke wijze te versterken
Hebben mensen met fibromyalgie een andere darmflora?
Onderzoek wijst uit dat de darmflora bij mensen met fibromyalgie afwijkt van die bij mensen zonder de aandoening. Sommige bacteriën komen minder vaak voor, terwijl andere net vaker worden aangetroffen. Al in 2019 toonden studies aan dat deze verschillen soms samenhangen met de ernst van klachten, zoals pijn en vermoeidheid. Dat betekent niet dat darmbacteriën de oorzaak zijn van fibromyalgie. Het suggereert wel dat ze mogelijk meespelen in het ziektebeeld. Om dat beter te begrijpen, is verder onderzoek nodig.
Wat weten we uit recent onderzoek?
De sterkste aanwijzingen komen voorlopig uit onderzoek bij dieren. Muizen die darmbacteriën kregen van mensen met fibromyalgie, werden gevoeliger voor pijn. Wanneer hun darmflora opnieuw werd aangepast, nam die pijngevoeligheid af. Dergelijke experimenten helpen om te begrijpen hoe darmbacteriën de pijn kunnen beïnvloeden. Maar ze bewijzen niet dat hetzelfde effect ook bij mensen optreedt.
Bij mensen zijn er tot nu toe alleen kleine en verkennende observaties. In een beperkte groep vrouwen met fibromyalgie gaven sommige deelnemers aan dat hun klachten verminderden na een ingreep die de darmflora beïnvloedt. Deze resultaten zijn voorlopig, zonder controlegroep, en vormen geen bewijs voor een behandeling.
Samengevat: het onderzoek wijst op een mogelijke rol van de darmflora bij fibromyalgie, maar het staat nog in een vroeg stadium. Behandelingen die de darmflora beïnvloeden, worden vandaag nog niet standaard gebruikt.
Hoe kan de darmflora pijn beïnvloeden?
Onderzoekers vermoeden dat de darmflora op verschillende manieren een invloed kan hebben op klachten bij fibromyalgie. Zo kunnen bepaalde bacteriën het immuunsysteem beïnvloeden en ontstekingsprocessen mee sturen. Andere bacteriën produceren signaalstoffen, die via het bloed of het zenuwstelsel informatie doorgeven aan de hersenen. Daarnaast speelt de nauwe samenwerking tussen darmen en hersenen een rol. Die wisselwerking kan mee bepalen hoe het lichaam pijnprikkels verwerkt.
Samengevat betekent dit dat veranderingen in de samenstelling en activiteit van de darmbacteriën mogelijk kunnen leiden tot verhoogde pijngevoeligheid of schommelingen in stemming en energie.
Wat betekent dit voor jou?
Het verband tussen darmbacteriën en fibromyalgie is interessant, maar het is belangrijk om dit in de juiste context te plaatsen. Het onderzoek staat nog in een vroeg stadium en er is geen bewijs dat aanpassingen van de darmflora de aandoening kunnen genezen. Experimentele behandelingen, zoals darmtransplantaties, worden voorlopig niet standaard toegepast. Wel openen deze studies nieuwe pistes om chronische pijn beter te begrijpen en mogelijk in de toekomst anders aan te pakken.
Lees ook: Wat is fibromyalgie en hoe kan je het behandelen?
Wat kan je zelf doen voor je darmflora?
Er bestaan geen medicijnen die de darmflora bij fibromyalgie gericht ‘herstellen’. Gezonde leefgewoontes kunnen wel helpen om je darmen te ondersteunen. Denk aan een gevarieerd, overwegend plantaardig voedingspatroon met voldoende vezels, en aan het beperken van sterk bewerkte suikers en vetten. Ook gefermenteerde producten, zoals yoghurt of kefir, kunnen bijdragen aan een evenwichtige darmflora. Daarnaast zijn voldoende beweging, een goede nachtrust en aandacht voor stress belangrijk. Vooral stress kan de wisselwerking tussen darmen en hersenen beïnvloeden.
Deze adviezen zijn algemene richtlijnen voor een goede darmgezondheid. Ze kunnen je algemene welzijn ondersteunen, maar zijn geen garantie op een vermindering van fibromyalgieklachten.
Lees ook: Hoe krijg je een gezondere darmflora?
Conclusie
Het onderzoek naar de rol van de darmflora bij fibromyalgie staat nog in de kinderschoenen. De eerste bevindingen geven aan dat gezonde darmbacteriën mogelijk kunnen bijdragen aan minder pijn en een betere levenskwaliteit, maar harde conclusies zijn er nog niet. Wel openen deze inzichten nieuwe pistes voor toekomstig onderzoek, waarin leefstijl en voeding een rol kunnen spelen. Veranderingen in je behandeling of dieet bespreek je best altijd met je huisarts of zorgverlener.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
