Gerelateerde artikels
Luchtvervuiling in de stad: is buiten sporten wel gezond?
nieuws
Sporten is goed voor de gezondheid… Maar lichaamsbeweging in een omgeving met vervuilde lucht zou duidelijk minder gunstig zijn. Dat blijkt uit een grote internationale wetenschappelijke studie die eind november 2025 werd gepubliceerd in het tijdschrift BMC Medicine.
Meer dan 1,5 miljoen mensen gevolgd gedurende meer dan tien jaar
Om tot deze conclusies te komen analyseerde een internationaal team van onderzoekers — waaronder wetenschappers van University College London — gegevens van meer dan 1,5 miljoen volwassenen, die gedurende meer dan tien jaar werden opgevolgd.
De deelnemers woonden in verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Denemarken, China en Taiwan. De onderzoekers bundelden de resultaten van zeven grote studies, waarvan sommige nog niet eerder waren gepubliceerd, om een robuust totaalbeeld te verkrijgen.
Fijnstof als boosdoener
De studie focuste op een bekende luchtvervuiler: fijnstof PM2,5. Deze microscopisch kleine deeltjes, voornamelijk afkomstig van verkeer, verwarming en industrie, zijn zo klein dat ze diep in de longen kunnen doordringen en zelfs in de bloedbaan terechtkomen.
De onderzoekers stelden vast dat de gezondheidsvoordelen van sport beginnen af te nemen wanneer de gemiddelde jaarlijkse concentratie van PM2,5 25 microgram per kubieke meter (µg/m³) bereikt. Wereldwijd leeft bijna 46% van de bevolking in gebieden waar deze drempel wordt overschreden.
Sport blijft gezond, maar minder effect op je gezondheid
Over het algemeen bevestigen de resultaten dat regelmatig bewegen samenhangt met een betere gezondheid. Personen die minstens 2,5 uur per week matig tot intensief sporten, hadden een 30% lager sterfterisico dan mensen met een zittende levensstijl.
Maar dat beschermende effect neemt duidelijk af bij luchtvervuiling:
- Bij zeer actieve mensen die wonen in gebieden waar PM2,5 boven 25 µg/m³ ligt, daalde het beschermende effect tot 12–15%.
- Bij concentraties boven 35 µg/m³ namen de positieve effecten nog verder af, vooral wat betreft het risico op overlijden door kanker, waarbij het beschermende effect onzeker werd.
En in België?
In België blijven de gemiddelde jaarlijkse concentraties relatief laag: ongeveer 8,1 µg/m³ in Vlaanderen, 7,4 µg/m³ in Brussel en 4,6 µg/m³ in Wallonië, volgens een voorlopige analyse van de Interregionale Milieucel (IRCELINE). Het gaat hierbij wel om gemiddelden over volledige regio’s.
Tijdens vervuilingspieken, vooral in de winter, tijdens de spits, in grote steden of industriële zones, kunnen de PM2,5-waarden tijdelijk ruim boven de kritische grens van 25 µg/m³ uitstijgen. Bij zulke periodes kunnen de gezondheidsvoordelen van buiten sporten dus tijdelijk verminderen.
Moet je stoppen met buiten sporten?
De onderzoekers willen geruststellen: stoppen met bewegen is geen goed idee.
“Lichaamsbeweging blijft gezond, zelfs in een vervuilde omgeving. Maar een betere luchtkwaliteit zou de positieve effecten nog versterken,” aldus professor Po-Wen Ku, hoofdauteur van de studie.
Experts raden wel enkele eenvoudige aanpassingen aan:
- Raadpleeg de luchtkwaliteitsindex vóór je buiten gaat sporten.
- Kies routes met minder verkeer.
- Verminder de intensiteit op dagen met zware luchtvervuiling.
In België kan je de metingen en voorspellingen van de luchtkwaliteit volgen via de website van IRCELINE.
Beperkingen van de studie
Zoals elke studie kent ook deze beperkingen. De meeste gegevens zijn afkomstig uit hooginkomenslanden, waardoor de resultaten minder rechtstreeks toepasbaar zijn op regio’s met nog ernstigere luchtvervuiling, soms boven 50 µg/m³.
Daarnaast beschikten de onderzoekers niet over gedetailleerde informatie over binnenluchtkwaliteit of voeding van de deelnemers. Wel werd rekening gehouden met tal van andere factoren, zoals roken, opleidingsniveau, inkomen en chronische aandoeningen.
Conclusie
Bewegen blijft essentieel voor een goede gezondheid. Maar wanneer de luchtkwaliteit verslechtert, kan het aanpassen van de intensiteit, het tijdstip of de locatie van je training een verschil maken. Door vervuilingspieken te vermijden, haal je maximaal voordeel uit sport voor je gezondheid. |
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
