Dementie voorkomen: ken jij de 14 risicofactoren?

Getty_alzheimer_dementie_oud_2022.jpg

video Hoe ouder je wordt, hoe groter het risico op dementie. Maar wist je dat je dementie kunt uitstellen of zelfs voorkomen? Prof. dr. Sebastiaan Engelborghs, neuroloog aan de VUB, bespreekt in De Vooruitblik de risicofactoren voor dementie. Prof. dr. Sara Willems, gezondheidswetenschapper aan de Universiteit Gent, legt uit waarom het belangrijk is om iedereen bij dit verhaal te betrekken. Onder het filmpje vind je de samenvatting.

Welke risicofactoren verhogen de kans op dementie?

Volgens Engelborghs zijn er veertien beïnvloedbare risicofactoren voor dementie bekend. Het gaat onder meer om:

  1. Een lager opleidingsniveau: scholing en intellectuele activiteit helpen om cognitieve reserves op te bouwen.
  2. Gehoorverlies: onbehandelde gehoorproblemen kunnen het risico verhogen.
  3. Een hoog LDL-cholesterol: een verhoogd gehalte aan slechte cholesterol kan de bloedvaten aantasten.
  4. Depressie: depressieve klachten worden in verband gebracht met een verhoogd risico op dementie.
  5. Hoofdletsel: ernstig hoofdtrauma kan het risico verhogen. Draag daarom een fietshelm.
  6. Te weinig lichaamsbeweging: voldoende bewegen draagt bij aan een gezond brein.
  7. Roken: roken heeft een negatieve invloed op de gezondheid van de bloedvaten.
  8. Diabetes: suikerziekte verhoogt het risico op schade aan de bloedvaten.
  9. Hoge bloeddruk: een verhoogde bloeddruk kan ook de bloedvaten in de hersenen aantasten.
  10. Overgewicht: vooral overgewicht op middelbare leeftijd speelt een rol.
  11. Overmatig alcoholgebruik: langdurig overmatig alcoholgebruik verhoogt het risico.
  12. Sociale isolatie: sociale contacten zijn belangrijk voor de hersengezondheid.
  13. Luchtvervuiling: langdurige blootstelling aan luchtvervuiling wordt in verband gebracht met een verhoogd risico.
  14. Onbehandeld gezichtsverlies: problemen met het zicht die niet worden behandeld, kunnen het risico verhogen.

Door gezond te leven en risicofactoren aan te pakken, kun je je hersenen beschermen. Ook intellectueel actief blijven is belangrijk. Zo bouw je een cognitieve reserve op: een soort buffer waardoor de symptomen van dementie mogelijk later zichtbaar worden.

Dementie voorkomen is niet voor iedereen even gemakkelijk

Gezond eten, voldoende bewegen en stoppen met roken lijken vanzelfsprekende adviezen. Maar niet iedereen heeft dezelfde mogelijkheden om gezonde keuzes te maken.
Gezondheidswetenschapper Sara Willems wijst erop dat mensen in kwetsbare sociale en financiële omstandigheden vaker met risicofactoren te maken krijgen. Financiële onzekerheid, chronische stress, ongezonde woonomstandigheden en beperkte toegang tot gezondheidszorg kunnen hun risico verhogen.
Daarom mag dementiepreventie niet uitsluitend als een individuele verantwoordelijkheid worden beschouwd. Ook de samenleving moet ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot gezonde voeding, gezondheidszorg en preventieve ondersteuning.

Ook bij erfelijke aanleg heeft preventie zin

Dementie komt soms vaker voor binnen bepaalde families. Toch betekent een genetische aanleg niet dat je niets kunt doen. Ook dan blijft het zinvol om beïnvloedbare risicofactoren aan te pakken. Zo kun je mogelijk het ontstaan van de ziekte uitstellen.

Gezond leven beschermt ook je hersenen

Nulrisico bestaat niet en dementie is niet altijd te voorkomen. Toch kunnen gezonde gewoonten een verschil maken. Blijf bewegen, eet gezond, onderhoud sociale contacten, blijf je hersenen uitdagen en laat gezondheidsproblemen zoals hoge bloeddruk, diabetes en gehoorverlies tijdig behandelen.

Volgens Willems is er nog een belangrijke motivatie: gezond leven kan niet alleen bijdragen aan een langer leven, maar ook aan minder jaren met ziekte en een verminderde levenskwaliteit.

Dementie voorkomen lukt niet altijd, maar het risico verkleinen of de ziekte uitstellen kan wel. Dat vraagt inspanningen van zowel het individu als de samenleving.


Laatst bijgewerkt: november 2026

Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Roularta Media Group NV.
volgopfacebook

volgopinstagram