Gerelateerde artikels
Oorzaken haaruitval bij vrouwen en wat kan je doen?
In dit artikel
Oorzaken haaruitval bij vrouwen en wat kan je doen?
dossier
Haaruitval komt bij veel vrouwen voor, maar de mate waarin kan sterk verschillen. Er zijn ook heel wat mogelijke oorzaken: hormonaal, genetisch, voedingsgerelateerd of auto-immuun. Haaruitval kan ook het gevolg zijn van bepaalde geneesmiddelen, stress of een ingrijpende gebeurtenis, zoals een bevalling.
In veel gevallen kunnen een gesprek met de arts en een onderzoek van de hoofdhuid helpen om het type haaruitval vast te stellen en de oorzaak ervan te achterhalen. Zo kan de behandeling worden afgestemd en kan, wanneer dat mogelijk is, de haargroei worden gestimuleerd of de situatie worden gestabiliseerd.
Hieronder bespreken we de belangrijkste oorzaken van haaruitval bij vrouwen en de signalen die een reden zijn om een arts te raadplegen.
Lees ook: Wat zegt haaruitval over je gezondheid?
Hoeveel haren verliezen we normaal per dag?
De hoofdhuid telt gemiddeld 100.000 tot 150.000 haren. Elk haar doorloopt zijn eigen levenscyclus, onafhankelijk van de haren eromheen:
- een groeifase (anagene fase), die 2 tot 7 jaar duurt. In deze fase groeit het haar ongeveer 1 cm per maand;
- een korte overgangsfase (katagene fase), die enkele weken duurt;
- een rustfase (telogene fase), die ongeveer drie maanden duurt. Daarna valt het haar uit om plaats te maken voor een nieuw haar.
Op elk moment bevindt 85 tot 90% van de haren zich in de groeifase.
Het is dus normaal om elke dag haren te verliezen, meestal zo'n 50 tot 100 haren. Dat aantal kan echter sterk verschillen van persoon tot persoon en hangt ook af van hoe vaak je je haar wast of borstelt. Een paar haren terugvinden op je borstel, kleding of in de douche is op zich dan ook geen reden tot ongerustheid.
Lees ook: Waarom wordt je haar dunner en wat kan je doen?
Normale haaruitval of alopecia: hoe merk je het verschil?
Het is niet altijd gemakkelijk om haaruitval te beoordelen door simpelweg het aantal uitgevallen haren te tellen. Vooral veranderingen in de haardichtheid en de manier waarop het haar uitvalt, zijn belangrijk.
Bepaalde signalen zijn een reden om een arts te raadplegen:
- je verliest veel meer haar dan vroeger, vooral wanneer het haar tijdens het wassen of borstelen met plukken tegelijk uitvalt;
- je haarscheiding wordt geleidelijk breder of de kruin wordt steeds beter zichtbaar;
- je paardenstaart wordt geleidelijk dunner;
- er ontstaan duidelijk begrensde kale plekken op de hoofdhuid;
- de haaruitval gaat gepaard met roodheid, schilfers, jeuk of pijn.
Een arts of andere zorgverlener kan soms een trektest uitvoeren om na te gaan of er sprake is van actieve haaruitval. Met deze test alleen kan echter geen diagnose worden gesteld. Ook het uitzicht van de hoofdhuid, het verloop van de haaruitval en de omstandigheden waarin die ontstaat, zijn belangrijk.
Lees ook: Waarom wordt je haar dunner en wat kan je doen?
Wat zijn de oorzaken van haaruitval bij vrouwen?
Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van haaruitval. Soms spelen meerdere factoren tegelijk een rol. Dit zijn de belangrijkste.
1. Vrouwelijke androgenetische alopecia
Vrouwelijke androgenetische alopecia is een van de belangrijkste oorzaken van geleidelijk dunner wordend haar bij vrouwen. Het gaat om progressieve haaruitval die het gevolg is van een genetische aanleg en de invloed van androgenen op de haarzakjes. De aandoening kan op verschillende leeftijden ontstaan en komt vaker voor na de menopauze. Hormonale veranderingen tijdens de menopauze kunnen het dunner worden van het haar versterken.
In tegenstelling tot mannelijke kaalheid ontstaat er doorgaans geen volledig kale plek. De haren worden geleidelijk dunner en de haardichtheid neemt af, vooral ter hoogte van de scheiding en de kruin. De haargrens aan het voorhoofd blijft meestal relatief intact.
2. Telogeen effluvium na een ingrijpende gebeurtenis
Telogeen effluvium is een vorm van diffuse haaruitval die vaak enkele weken tot maanden na een gebeurtenis ontstaat die het lichaam uit balans heeft gebracht.
Er zijn veel mogelijke oorzaken, zoals hoge koorts of een infectie, een operatie, een bevalling, snel gewichtsverlies, een zeer streng dieet, ernstige stress of een emotionele schok. Ook bepaalde geneesmiddelen kunnen een rol spelen.
Het mechanisme is vrij eenvoudig: na zo'n gebeurtenis komen ongewoon veel haarzakjes vroegtijdig in de rustfase terecht. De betrokken haren vallen vervolgens enkele weken tot maanden later uit.
Lees ook: Alopecia: mogelijke oorzaken van haaruitval
3. Haaruitval na de bevalling
Haaruitval na de bevalling is een veelvoorkomende vorm van telogeen effluvium. Tijdens de zwangerschap zorgen hormonale veranderingen, vooral de toename van oestrogenen, ervoor dat de groeifase van het haar langer duurt. Veel vrouwen hebben daardoor het gevoel dat hun haar voller is geworden.
Na de bevalling daalt de hormoonspiegel snel en komt een deel van deze haren in de rustfase terecht. Vervolgens vallen ze uit, vaak twee tot vier maanden na de bevalling.
De haaruitval is meestal tijdelijk: de haargroei herstelt spontaan en de haardichtheid neemt in de daaropvolgende maanden geleidelijk weer toe. Soms duurt het 6 tot 12 maanden of zelfs langer voordat het haar weer de vertrouwde dichtheid heeft.
Ook na het stoppen met een hormonaal anticonceptiemiddel kan bij sommige vrouwen tijdelijk haaruitval optreden.
4. Haaruitval door ijzertekort
Een ijzertekort kan haaruitval in de hand werken. De arts kan dit met een bloedonderzoek nagaan, onder meer door het ferritinegehalte te bepalen. Ferritine geeft een beeld van de ijzervoorraden in het lichaam. In de praktijk wijst een ferritinewaarde lager dan 30 µg/l doorgaans op onvoldoende ijzervoorraden. Bij waarden tussen 30 en 50 µg/l kan de waarde al als grensgebied worden beschouwd bij een vrouw met haaruitval, vermoeidheid of hevige menstruaties.
Neem niet op eigen initiatief ijzersupplementen. Die zijn vooral nuttig wanneer een ijzertekort is vastgesteld of sterk wordt vermoed.
Lees ook: Hypothyreoïdie of een te traag werkende schildklier: symptomen
5. Andere voedingstekorten
Een eiwitarme voeding, bijvoorbeeld in het kader van een streng dieet of aanzienlijk gewichtsverlies, kan de haargroeicyclus verstoren.
Ook een vitamine D-tekort kan in verband worden gebracht met bepaalde vormen van haaruitval. Dat betekent echter niet automatisch dat een supplement de haargroei zal bevorderen.
Voedingssupplementen zijn dus niet altijd nodig. Producten met biotine, die vaak voorkomen in supplementen tegen haaruitval, hebben vooral nut bij een aangetoond tekort. Zo'n tekort komt maar zelden voor. Een hoge dosis biotine kan bovendien bepaalde resultaten van bloedonderzoek verstoren, waaronder hormoonbepalingen en bepaalde hartmarkers. Meld daarom aan je arts of het laboratorium dat je biotine gebruikt.
6. Een verstoorde werking van de schildklier
Een verstoorde werking van de schildklier, zowel bij hypothyreoïdie als bij hyperthyreoïdie, kan diffuse haaruitval veroorzaken.
Afhankelijk van de symptomen en de situatie kan de arts onder meer het TSH-gehalte laten bepalen. Deze bloedtest geeft informatie over de werking van de schildklier.
7. Het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS)
Het polycysteus-ovariumsyndroom, tegenwoordig ook wel poly-endocrien ovarieel metabool syndroom (PEOMS) genoemd, is een veelvoorkomende hormonale aandoening bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. De aandoening kan onder meer gepaard gaan met een verhoogde hoeveelheid androgenen.
Mogelijke symptomen zijn onregelmatige menstruaties, overmatige haargroei in het gezicht of op het lichaam, acne en bij sommige vrouwen ook geleidelijk dunner wordend haar van het androgenetische type. Dit is vooral zichtbaar ter hoogte van de kruin of de haarscheiding.
De diagnose van PCOS wordt gesteld op basis van een combinatie van medische criteria en is niet uitsluitend afhankelijk van een echografie van de eierstokken. Soms is een consultatie bij een gynaecoloog of endocrinoloog nodig.
Lees ook: Waarom krijg je last van haarverlies na een zwangerschap?
8. Alopecia areata of pleksgewijze haaruitval: een auto-immuunziekte
Alopecia areata, ook wel pleksgewijze haaruitval genoemd, is een aandoening waarbij het afweersysteem per ongeluk de haarzakjes aanvalt. Dit veroorzaakt meestal plotselinge haaruitval in de vorm van ronde of ovale, duidelijk begrensde kale plekken.
- Bij mildere vormen groeit het haar vaak binnen enkele maanden spontaan weer aan. Afhankelijk van de situatie kunnen ook lokale behandelingen, bijvoorbeeld met corticosteroïden, worden voorgesteld.
- Bij ernstige of uitgebreide vormen zijn de behandelmogelijkheden de afgelopen jaren sterk uitgebreid. In bepaalde situaties kunnen geneesmiddelen uit de groep van de JAK-remmers worden voorgeschreven. Het gebruik ervan hangt onder meer af van de ernst van de aandoening, de leeftijd, de medische voorgeschiedenis en de geldende aanbevelingen en toelatingen in elk land.
Deze behandelingen vereisen een voorschrift en specifieke medische opvolging. De keuze van de behandeling moet worden besproken met een dermatoloog.
9. Bepaalde geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen kunnen in bepaalde omstandigheden haaruitval veroorzaken of in de hand werken. Het gaat onder meer om bepaalde antistollingsmiddelen, bètablokkers, antidepressiva en geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk. Ook isotretinoïne kan een rol spelen.
Chemotherapie veroorzaakt vaak haaruitval omdat deze behandeling snel delende cellen aantast, waaronder de cellen van de haarzakjes. Ook radiotherapie van de hoofdhuid kan haaruitval veroorzaken. Bij hoge stralingsdoses kan die haaruitval soms blijvend zijn.
Lees ook: Hypothyreoïdie of een te traag werkende schildklier: symptomen
10. Te strakke kapsels: tractie-alopecia
Zeer strakke paardenstaarten, bepaalde vlechten, extensions of kapsels die herhaaldelijk spanning op het haar uitoefenen, kunnen tractie-alopecia veroorzaken.
De haaruitval ontstaat meestal op de plaatsen die herhaaldelijk onder spanning staan, vooral ter hoogte van de slapen en de haargrens.
Wanneer de aandoening tijdig wordt aangepakt, kan het haar zich herstellen nadat de spanning is weggenomen. Langdurige trekkracht kan daarentegen de haarzakjes blijvend beschadigen en leiden tot onomkeerbare haaruitval.
Wissel daarom regelmatig van kapsel en vermijd dat het haar voortdurend onder spanning staat.
Lees ook: Tractie-alopecia: haaruitval door strakke staart of knot
11. Infecties van de hoofdhuid
Hooidschimmel (tinea capitis), een infectie veroorzaakt door bepaalde schimmels, kan plaatselijke haaruitval veroorzaken. Soms gaat dit gepaard met jeuk, roodheid of schilfers.
Een medische diagnose en behandeling met antischimmelmiddelen zijn noodzakelijk, meestal in de vorm van tabletten. Een snelle behandeling is vooral bij kinderen belangrijk, omdat de infectie besmettelijk kan zijn.
Haaruitval: wanneer moet je een arts raadplegen?
Het is aangewezen om een arts te raadplegen, en indien nodig een dermatoloog, wanneer:
- de haaruitval meerdere maanden aanhoudt of verergert;
- er kale of duidelijk dunnere plekken ontstaan;
- de hoofdhuid rood is, schilfers vertoont, pijn doet of sterk jeukt;
- de haaruitval zeer snel of opvallend hevig optreedt;
- ook de wenkbrauwen of wimpers uitvallen;
- de haaruitval gepaard gaat met ongewone vermoeidheid, een sterke verandering in het gewicht, onregelmatige menstruaties of overmatige haargroei;
- haaruitval na de bevalling niet geleidelijk lijkt te verbeteren.
Een nauwkeurige diagnose maakt het mogelijk om het type alopecia vast te stellen en de behandeling daarop af te stemmen. De arts kan de hoofdhuid onder meer onderzoeken met een vergrotend apparaat. Dit onderzoek wordt trichoscopie genoemd.
Lees ook: 5 tips om meer volume te brengen in je haardos
Welke onderzoeken kan de arts voorschrijven?
De onderzoeken hangen af van het type haaruitval en de klachten die ermee gepaard gaan. Zo kan een bloedonderzoek worden uitgevoerd om bijvoorbeeld een ijzertekort of een probleem met de schildklier op te sporen. Daarbij kunnen onder meer het ferritine- en TSH-gehalte worden bepaald.
Een hormonaal onderzoek, waarbij eventueel het testosteron- of DHEA-S-gehalte wordt bepaald, kan worden overwogen wanneer bepaalde signalen wijzen op een teveel aan androgenen, zoals onregelmatige menstruaties, ernstige acne, overmatige haargroei of het snel ontstaan van alopecia.
De dermatoloog kan ook een trichoscopie uitvoeren. Bij twijfel over de diagnose is in zeldzame gevallen een biopsie van de hoofdhuid nodig.
Lees ook: Groeit haar sneller of dikker na het scheren?
Welke behandelingen bestaan er tegen haaruitval bij vrouwen?
De behandeling hangt in de eerste plaats af van de oorzaak van de haaruitval. Een tekort aan voedingsstoffen, een schildklieraandoening, een ontstekingsziekte of androgenetische alopecia worden niet op dezelfde manier behandeld.
Minoxidil: een standaardbehandeling bij androgenetische alopecia
Minoxidil, dat op de hoofdhuid wordt aangebracht, is een van de belangrijkste behandelingen voor vrouwen met androgenetische alopecia. De concentratie en het gebruiksschema hangen af van het product en van de goedkeuringen die in elk land gelden.
De behandeling moet regelmatig en gedurende meerdere maanden worden gebruikt voordat het effect kan worden beoordeeld. Aan het begin van de behandeling kan de haaruitval tijdelijk toenemen.
Er kunnen irritatie van de hoofdhuid of een toename van de haargroei in het gezicht optreden.
Het effect blijft doorgaans behouden zolang de behandeling wordt voortgezet. Na het stoppen met de behandeling hervatten de haren geleidelijk hun natuurlijke groeicyclus.
Anti-androgene behandelingen
Bij sommige vrouwen met androgenetische alopecia, vooral wanneer er tekenen zijn van een teveel aan androgenen, kan een dermatoloog een anti-androgene behandeling overwegen.
Zo wordt spironolacton in sommige landen voor deze indicatie gebruikt, doorgaans buiten de officieel goedgekeurde indicaties voor de behandeling van haaruitval. In bepaalde situaties kunnen ook andere behandelingen worden overwogen.
Deze geneesmiddelen vereisen medische opvolging en sommige zijn niet verenigbaar met een zwangerschap. Tijdens de behandeling kan daarom een aangepaste anticonceptie nodig zijn.
Minoxidil in lage dosis via de mond
Minoxidil kan in bepaalde situaties ook in een lage dosis via de mond worden voorgeschreven, bijvoorbeeld wanneer de lokale behandeling onvoldoende werkt of niet goed wordt verdragen.
Dit gebruik is doorgaans off-label, dus buiten de officieel goedgekeurde indicaties voor haaruitval. Ook in een lage dosis kan oraal minoxidil bijwerkingen veroorzaken, zoals een daling van de bloeddruk, hartkloppingen, vochtophoping of een toename van de haargroei.
Het geneesmiddel moet daarom door een arts worden voorgeschreven en opgevolgd, zeker bij mensen met hart- en vaatproblemen. Het wordt niet gebruikt tijdens de zwangerschap.
PRP, laser en mesotherapie: wat leveren deze behandelingen op?
Injecties met plaatjesrijk plasma (PRP) en behandelingen met lasers of licht met een lage intensiteit worden soms als aanvullende behandeling aangeboden.
Sommige studies tonen veelbelovende resultaten, maar de bewijskracht en de gebruikte behandelprotocollen verschillen per techniek. Het effect is daardoor moeilijker te voorspellen dan dat van de beter onderbouwde behandelingen.
Ook mesotherapie wordt in sommige centra aangeboden, maar de beschikbare wetenschappelijke gegevens zijn nog beperkt en de gebruikte protocollen lopen sterk uiteen.
Deze behandelingen worden doorgaans niet terugbetaald en zijn voor rekening van de patiënt. Ze mogen dan ook niet doen vergeten hoe belangrijk het is om eerst de oorzaak van de haaruitval vast te stellen en die gericht te behandelen.
Haartransplantatie: een optie voor sommige vrouwen
Een haartransplantatie kan worden overwogen bij bepaalde vormen van alopecia wanneer behandelingen met geneesmiddelen onvoldoende resultaat opleveren.
Bij vrouwen is een haartransplantatie echter complexer dan bij mannen. Bij vrouwelijke androgenetische alopecia kan het haar namelijk over een groot deel van de hoofdhuid geleidelijk dunner worden. Daardoor kan ook het donorgebied achteraan en aan de zijkanten van het hoofd aangetast zijn.
Voordat een haartransplantatie wordt overwogen, is een beoordeling door een gespecialiseerde chirurg noodzakelijk.
Lees ook: Wat kan je doen tegen haaruitval?
Je kapsel en haarverzorging aanpassen
Bepaalde gewoontes kunnen helpen om haarbreuk en beschadiging van het haar te beperken, ook al behandelen ze alopecia niet rechtstreeks.
Het is onder meer aangewezen om:
- kapsels te vermijden die sterk aan de haarwortels trekken;
- het overmatige gebruik van zeer warme stylingapparaten te beperken;
- herhaalde chemische behandelingen te vermijden wanneer die het haar verzwakken;
- nat haar voorzichtig te behandelen, omdat het kwetsbaarder is;
- te kiezen voor een kapsel dat het haar optisch meer volume geeft wanneer het dunner is geworden.
Deze maatregelen kunnen helpen om de haarvezel gezond te houden, maar vervangen geen medische diagnose wanneer de haaruitval aanzienlijk is of aanhoudt.
Haaruitval betekent niet altijd dat het haar definitief verloren gaat. In veel gevallen kan de oorzaak worden achterhaald en kan de haaruitval met een aangepaste behandeling worden gestabiliseerd of verbeteren. Bij ongewone of aanhoudende haaruitval, of wanneer die gepaard gaat met andere klachten, is het beter om een arts te raadplegen dan op eigen initiatief allerlei supplementen of behandelingen te gebruiken zonder dat de oorzaak is vastgesteld.
Lees ook: 17 vragen over Micro haar pigmentatie (MHP)
Bronnen:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov
nejm.org
https://my.clevelandclinic.org
https://www.nhs.uk
https://dehuidkliniek.be
https://www.cbip.be
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
