Tractie-alopecia: haaruitval door strakke staart of knot

dossier Een strakke vlecht, een strak aangetrokken paardenstaart of een gladgestreken knot kunnen je haar en hoofdhuid onder spanning zetten. Op termijn kan dat leiden tot haaruitval, ook wel tractie-alopecia genoemd. Hoe herken je het en hoe voorkom je blijvende haaruitval?

Lees ook: Alopecia areata: als je plots kale plekken krijgt

Wat is tractie-alopecia?

Tractie-alopecia is haaruitval die ontstaat doordat er herhaaldelijk aan de haarzakjes wordt getrokken, bijvoorbeeld door een zeer strakke paardenstaart of vlecht. De schade bouwt zich geleidelijk op. Eerst kan de trekkracht het haarzakje beschadigen en een ontsteking veroorzaken. Als de spanning aanhoudt, wordt het haar dunner en kan het uiteindelijk uitvallen. In een vergevorderd stadium raakt het haarzakje soms blijvend beschadigd. De huid wordt dan glad en glanzend en het haar groeit niet meer terug.

De haaruitval is meestal het duidelijkst langs de haarlijn, vooral aan het voorhoofd en de slapen. Daar is de trekkracht vaak het grootst.

Tractie-alopecia kan bij iedereen voorkomen, vooral bij vrouwen van Afrikaanse afkomst. Dit komt onder andere door bepaalde haarstijlen en verzorgingsgewoontes.

Lees ook: Wat zegt haaruitval over je gezondheid?

Welke kapsels kunnen tractie-alopecia veroorzaken?

© Getty Images - Strak naar achteren getrokken knotjes kunnen na verloop van tijd haaruitval veroorzaken ter hoogte van het voorhoofd en de slapen, waar de spanning op de haren het grootst is.

• zeer strakke Afrikaanse vlechten, zoals cornrows;
• dreadlocks die strak aan de hoofdhuid trekken;
• strakke paardenstaarten en knotten;
• opgestoken kapsels die het haar strak naar achteren trekken; 
• extensions en weaves, vooral als ze erg zwaar zijn of te strak vastzitten; 
• vaak krulspelden of rollers dragen tijdens het slapen; 
• langdurige wrijving door een muts, sjaal of tulband, vooral als het haar eronder strak is vastgebonden.

Wanneer zit je haar te strak?

Hoe herken je tractie-alopecia? Hoe vroeger je tractie-alopecia opmerkt, hoe groter de kans dat je haar opnieuw groeit. Let op deze signalen:

• Je voelt meteen verlichting wanneer je je haar losmaakt. Dat wil zeggen dat je kapsel te strak zat.
• Je hebt pijn of een trekkend/tintelend gevoel aan de hoofdhuid terwijl je het kapsel draagt.
• Je hoofdhuid blijft pijnlijk of gevoelig nadat je het kapsel hebt losgemaakt.
• Je krijgt kleine rode plekjes, bultjes of korstjes aan de haarwortels.
• Je haarlijn trekt terug en je ziet afgebroken of dunnere haren aan je voorhoofd en je slapen.
• Er ontstaan kale plekken op de plaatsen waar de trekkracht het grootst is.

Als je twijfelt, kan je je kapsel het best meteen losser maken of veranderen. Een kapsel dat pijn doet, zit per definitie te strak.

Lees ook: Wat is de oorzaak van haarverlies bij vrouwen en wat doe je eraan?

Tractie-alopecia: risicofactoren

• Mensen van Afrikaanse afkomst. Bepaalde haarstijlen verhogen het risico op tractie-alopecia. Ook kroes- en afrohaar kunnen kwetsbaarder zijn voor schade wanneer het herhaaldelijk en langdurig strak wordt vastgebonden.
• Klassieke dansers en danseressen, die vaak een strakke knot moeten dragen. 
• Militairen en mensen met een beroep waarbij het haar voortdurend vastgebonden moet worden.
• Kinderen. Gewoontes die het haar beschadigen, kunnen al op jonge leeftijd ontstaan. Het is daarom belangrijk om er ook bij kinderen aandacht voor te hebben. 
  
  

Lees ook: Skin picking disorder en trichotillomanie: dwangmatig huid pulken of haar uittrekken

Is haaruitval door tractie-alopecia blijvend?

Langdurige spanning op het haar kan eerst een ontsteking veroorzaken en uiteindelijk leiden tot een onherstelbare beschadiging van het haarzakje.

Als je tractie-alopecia tijdig aanpakt, kan je de haaruitval stoppen en kan het haar opnieuw groeien.

In een vroeg stadium beschadigt de trekkracht het haarzakje, zonder littekenvorming te veroorzaken. Zodra de spanning verdwijnt, kan het haar zich herstellen. Blijft de trekkracht echter lange tijd aanhouden, dan kan er een ontsteking ontstaan en kan het haarzakje blijvend beschadigd raken. Er vormt zich dan littekenweefsel, waardoor het haar niet meer spontaan teruggroeit.

Hoe sneller tractie-alopecia wordt vastgesteld, hoe groter de kans op herstel.

Hoe voorkom je haaruitval door een kapsel?

1. Vermijd kapsels die te hard trekken

Af en toe een strak kapsel dragen is geen probleem. Vermijd gewoon dat je haar voortdurend onder sterke spanning staat.

2. Maak vlechten minder strak

Vlechten mogen vooral rond de haarlijn niet te strak zitten. Tip: dikkere en minder zware vlechten trekken minder aan het haar.

3. Wissel regelmatig van kapsel

Als je regelmatig van kapsel wisselt, belast je niet voortdurend dezelfde zones van je hoofdhuid. Heb je een tijdlang een strak kapsel gedragen? Kies daarna een tijdje voor lossere kapsels. 

4. Wees extra voorzichtig met extensions

Extensions en weaves die zwaar wegen en strak worden vastgemaakt, trekken aan je haar. Merk je pijn of irritatie aan je hoofdhuid? Verwijder ze dan.

5. Negeer pijn niet

Pijn, tintelingen, roodheid of irritatie na het aanbrengen van een kapsel zijn geen signalen waaraan je gewoon moet “wennen”. Maak je kapsel losser of doe het uit, zodat de spanning verdwijnt.

Lees ook: Waarom wordt je haar dunner en wat kan je doen?

Wat als je haar al begint uit te vallen?

De eerste stap is het kapsel dat de trekkracht veroorzaakt losser te maken of er helemaal mee te stoppen. Vermijd ook andere ingrepen die je haar verder kunnen verzwakken, zoals bepaalde chemische behandelingen.

Wordt de haaruitval erger of is je hoofdhuid ontstoken? Raadpleeg dan een dermatoloog. Haaruitval kan namelijk ook het gevolg zijn van een bepaalde aandoening, en dan is het belangrijk dat je die op de juiste manier laat behandelen. De dermatoloog kan je hoofdhuid onderzoeken en indien nodig een dermatoscopie uitvoeren om de diagnose te verfijnen. De behandeling hangt af van het stadium van de aandoening. In een vroeg stadium is het vooral belangrijk om de trekkracht weg te nemen. Afhankelijk van de situatie kunnen soms geneesmiddelen worden voorgeschreven, zoals corticosteroïden of minoxidil. Er is wel nog maar beperkt wetenschappelijk bewijs over de behandeling van tractie-alopecia. Wanneer de haarzakjes al langere tijd en onherstelbaar beschadigd zijn, kan haarherstel in sommige gevallen een optie zijn.

Lees ook: PRP: Haargroei stimuleren met plasma-injecties in de hoofdhuid

Is het ongezond om je haar altijd in een staart te dragen?

Lage, losse kapsels, zoals een losse vlecht of een knot die niet strak zit, oefenen veel minder trekkracht uit op het haar. De kans dat ze tractie-alopecia veroorzaken, is dan ook kleiner. Het probleem ontstaat vooral wanneer je gedurende lange tijd een strak kapsel draagt. Je haar af en toe stevig vastbinden kan dus geen kwaad voor de gezondheid van je hoofdhuid.