Gerelateerde artikels
Skin picking disorder en trichotillomanie: dwangmatig huid pulken of haar uittrekken
In dit artikel
Skin picking disorder en trichotillomanie: dwangmatig huid pulken of haar uittrekken
- Symptomen skin picking disorder (dermatillomanie)
- Symptomen hair pulling disorder (trichotillomanie)
- Oorzaken van skin picking disorder en trichotillomanie
- Skin Picking Disorder en ADHD / autisme
- Wat doen bij dwangmatig pulken aan huid of haar?
- Wanneer zoek je best medische hulp?
- Skin Picking Disorder en Trichotillomanie: behandeling
- Trichotillomanie en skin picking disorder bij kinderen
dossier
Dermatillomanie (skin picking disorder) en trichotillomanie (hair pulling disorder) zijn dwangstoornissen waarbij je herhaaldelijk aan je huid pulkt of je haren uittrekt. Het gedrag levert vaak tijdelijke opluchting op, maar kan ook leiden tot schaamte, stress en schade aan je lichaam. Mensen die eraan lijden, proberen het vaak verborgen te houden.
Lees ook: Dwangstoornissen of obsessieve-compulsieve stoornissen (OCD)
Symptomen skin picking disorder (dermatillomanie)
© Getty Images / skin picking disorder (dermatillomanie): dwangmatig pulken aan huid
Skin picking disorder (SPD), ook wel dermatillomanie genoemd, is een stoornis waarbij je de drang voelt om steeds aan je huid te pulken. De meeste mensen pulken weleens aan hun huid, maar je zou een skin picking-stoornis kunnen hebben als je:
- niet kunt stoppen met pulken
- wondjes, bloedingen of blauwe plekken veroorzaakt door het pulken
- moedervlekken, sproeten, puistjes of littekens bewerkt om ze “glad” of “perfect” te maken
- niet altijd doorhebt dat je aan het pulken bent
- vooral pulkt als je je gestrest of angstig voelt
Je gebruikt hiervoor je vingers of nagels, maar ook tanden of hulpmiddelen zoals een pincet, naald of schaar.
Symptomen hair pulling disorder (trichotillomanie)
© Getty Images / Hair pulling disorder (trichotillomanie): dwangmatig haar uittrekken
Mensen met trichotillomanie of hair pulling disorder voelen een intense drang om hun haren uit te trekken en ervaren toenemende spanning totdat ze dit doen. Na het uittrekken van hun haren voelen ze een gevoel van verlichting. Iemand kan soms haar uitrekken als reactie op een stressvolle situatie, of het kan zonder er echt over na te denken gebeuren. De meeste mensen met trichotillomanie trekken haar uit hun hoofdhuid, maar sommige trekken haar uit andere gebieden, zoals hun:
- Wimpers
- Wenkbrauwen
- Genitale gebied
- Baard of snor
Kale plekken op het hoofd kunnen een ongewone vorm hebben en aan 1 kant van het hoofd meer aanwezig zijn dan aan de andere kant. Trichotillomanie kan gevoelens van schaamte en een laag zelfbeeld veroorzaken.
Oorzaken van skin picking disorder en trichotillomanie
Beide stoornissen zijn vormen van obsessief-compulsieve stoornissen (OCD), waarbij de persoon moeite heeft om bepaalde gedragingen te stoppen, zelfs als ze zich bewust zijn van de negatieve gevolgen. Ze kunnen worden getriggerd door stress, angst of negatieve emoties, zoals schuld of schaamte. Vaak komen deze stoornissen voor in combinatie met andere obsessieve-compulsieve stoornissen.
Andere specifieke oorzaken van skin picking disorder:
- Het kan worden veroorzaakt door huidproblemen, zoals acne, eczeem of andere onzichtbare imperfecties.
- Het is vaak gerelateerd aan body dysmorphic disorder, waarbij iemand zich overdreven zorgen maakt over zijn of haar uiterlijk.
Andere specifieke oorzaken van trichotillomanie:
- Er wordt gedacht dat een chemische disbalans in de hersenen een rol speelt.
- Hormonale veranderingen tijdens de puberteit kunnen de aandoening uitlokken of verergeren.
- Genetische factoren spelen vaak een rol, aangezien het vaker voorkomt in families.
Skin Picking Disorder en ADHD / autisme
SPD komt vaak voor bij mensen met ADHD. Onderzoek suggereert dat impulsiviteit en moeilijkheden met zelfregulatie, symptomen die vaak voorkomen bij ADHD, kunnen bijdragen aan de ontwikkeling of verergering van skin picking gedrag. Een casus van een 26-jarige vrouw toonde aan dat methylfenidaat (MPH), een medicijn voor ADHD, niet alleen haar ADHD-symptomen verbeterde, maar ook haar huidkrabben. Dit ondersteunt het idee dat MPH effectief kan zijn voor patiënten met zowel ADHD als SPD, hoewel verder onderzoek nodig is.
SPD komt daarnaast vaak voor bij mensen met autisme spectrumstoornis (ASS), omdat herhalend gedrag, zoals huidkrabben, typisch is voor ASS. SPD kan een manier zijn om stress of zintuiglijke prikkels te reguleren, wat vaak voorkomt bij mensen met autisme. Behandeling van SPD bij mensen met autisme omvat meestal cognitieve gedragstherapie (CGT) en medicatie. De behandeling moet gericht zijn op het aanpakken van zowel de gedrags- als zintuiglijke aspecten van SPD en het verminderen van de drang om te krabben.
Lees ook: Onderprikkeling bij hoogbegaafdheid, autisme of ADHD
Wat doen bij dwangmatig pulken aan huid of haar?
Tips bij skin picking disorder
- Houd je handen bezig – knijp bijvoorbeeld in een stressbal of draag handschoenen.
- Probeer te achterhalen wanneer en waar je het vaakst aan je huid pulkt, en vermijd deze situaties of prikkels.
- Oefen jezelf om steeds iets langer te weerstaan wanneer je de drang voelt.
- Verzorg je huid op momenten dat je de neiging voelt om te pulken – bijvoorbeeld door een voedende crème aan te brengen.
- Vertel het aan anderen – zij kunnen je helpen opmerken wanneer je het doet.
- Houd je huid schoon om infecties te voorkomen.
- Laat je nagels niet te lang groeien – hou ze kort.
- Bewaar geen dingen zoals pincetten of spelden op plekken waar je er makkelijk bij kunt.
Tips bij trichotillomanie
- Knijp in een stressbal of iets vergelijkbaar.
- Maak een vuist en span de spieren in die arm aan.
- Gebruik een fidget-toy.
- Draag een bandana of een strakzittende hoed, zoals een beanie.
- Neem een rustgevend bad om stress of angst te verlichten.
- Oefen diepe ademhaling totdat de drang om je haar uit te trekken verdwijnt.
- Doe aan lichaamsbeweging.
- Plak pleisters op je vingertoppen.
- Knip je haar kort.
- Vertel het aan anderen – zij kunnen je helpen opmerken wanneer je het doet.
Wanneer zoek je best medische hulp?
Ga naar je huisarts als je merkt dat je niet kunt stoppen met het krabben of pulken aan je huid, of als je je haar uittrekt. Dit geldt ook als je dit gedrag bij je kind opmerkt. Medische hulp is extra belangrijk als je hierdoor ernstige schade aanricht, zoals wondjes die na een paar dagen niet genezen, of als het gedrag leidt tot emotionele problemen of je dagelijkse leven beïnvloedt. Neem ook contact op met je huisarts als jij of je kind haar eet, omdat dit kan leiden tot haarballen in de maag en ernstige gezondheidsproblemen. De huisarts zal je huid of hoofdhuid onderzoeken om andere oorzaken, zoals een infectie, uit te sluiten.
Skin Picking Disorder en Trichotillomanie: behandeling
De behandeling van zowel SPD als trichotillomanie bestaat meestal uit cognitieve gedragstherapie (CGT), vaak met habit reversal training. Deze therapie helpt je om het gedrag, zoals het krabben aan de huid of het uittrekken van haar, en de triggers ervan te herkennen, en om het te vervangen door een onschadelijker gedrag, zoals het knijpen in een stressbal. Soms worden ook medicijnen voorgeschreven door een psychiater om het gedrag beter onder controle te krijgen.
Lees ook: Vormen van psychotherapie: wat is cognitieve gedragstherapie?
Trichotillomanie en skin picking disorder bij kinderen
Trichotillomanie en SPD komen geregeld ook bij kinderen voor, hoewel het vaak onbewust gebeurt. Ze kunnen de drang hebben om haar uit te trekken of aan hun huid te pulken zonder dat ze zich er altijd van bewust zijn. Bij kinderen kan deze stoornis leiden tot schaamte en een laag zelfbeeld. Behandeling bestaat net als bij volwassenen meestal uit cognitieve gedragstherapie, waarin ze leren om triggers te herkennen en vervangend gedrag aan te leren. In sommige gevallen kunnen ouders eenvoudige strategieën gebruiken, zoals het dragen van armbanden of het knippen van het haar kort om de drang bij trichotillomanie te verminderen. |
Bronnen:
auteur:
Lotte Poté,
gezondheidsjournalist
