Gerelateerde artikels
Virtuele coloscopie in België: voor wie en waarom?
In dit artikel
Virtuele coloscopie in België: voor wie en waarom?
- Darmkanker in België stijgt bij jonge mensen
- Wat is een virtuele coloscopie of CT-coloscopie?
- Wat is het doel van een virtuele coloscopie?
- Verschil tussen klassieke coloscopie en virtuele coloscopie
- Voor wie is een virtuele coloscopie bedoeld?
- Hoe verloopt een virtuele coloscopie?
- Bijwerkingen en ongemakken van de virtuele coloscopie
- Resultaten van de virtuele coloscopie
- Voorbereiding voor een virtuele coloscopie
- Conclusie: voor- en nadelen van de virtuele coloscopie
dossier
De virtuele coloscopie, of coloscopie via CT-scan, is een niet-invasief medisch beeldvormend onderzoek waarmee de dikke darm in beeld wordt gebracht en eventuele precancereuze poliepen kunnen worden opgespoord. Het onderzoek verloopt sneller dan een traditionele coloscopie en vereist geen verdoving. Wie komt in aanmerking? En wanneer is zo'n virtuele coloscopie aangewezen?
Lees ook: Is een zelftest voor darmkanker betrouwbaar?
Darmkanker in België stijgt bij jonge mensen
Darmkanker is in België de derde meest voorkomende kanker bij zowel mannen als vrouwen. Hoewel de ziekte vooral bij oudere volwassenen voorkomt, tonen recente cijfers dat ze ook steeds vaker mensen onder de 40 jaar treft. Bij jongeren wordt de diagnose bovendien vaker in een gevorderd stadium gesteld, omdat alarmsignalen minder snel worden herkend. Volgens prof. em. Eric Van Cutsem, co-voorzitter van de Stichting tegen Kanker, is die stijging waarschijnlijk het gevolg van een complexe wisselwerking tussen levensstijl en omgeving, zoals voeding, obesitas, sedentair gedrag en het microbioom. De Stichting tegen Kanker benadrukt daarom het belang van vroege opsporing en deelname aan screeningsprogramma’s, aangezien tijdige detectie cruciaal is om darmkanker in een vroeg stadium te behandelen en de overlevingskansen te verhogen. Een relatief nieuwe screeningsmethode is de virtuele coloscopie. |
Wat is een virtuele coloscopie of CT-coloscopie?
© Getty Images - Virtuele coloscopie, ook wel coloscopie via CT-scan genoemd
De virtuele coloscopie is een niet-invasief radiologisch onderzoek dat wordt uitgevoerd met een moderne CT-scanner. Het wordt ook wel coloscopie via CT-scan of colografie via computertomografie genoemd.
In tegenstelling tot de traditionele coloscopie vereist dit onderzoek geen inbrengen van een camera langs de volledige dikke darm. In plaats daarvan worden röntgenstralen gebruikt om dwarsdoorsnedebeelden (2D) van de dikke darm te maken, die vervolgens door een computer worden omgezet in 3D-beelden. De radioloog kan dan virtueel door de dikke darm navigeren om te zoeken naar:
- poliepen (uitstulpingen van de darmwand),
- verdachte laesies,
- darmkanker (colorectaal carcinoom).
Lees ook: Test jezelf op dikkedarmkanker via het bevolkingsonderzoek
Wat is het doel van een virtuele coloscopie?
Het belangrijkste doel is het opsporen van poliepen en darmkanker. Colorectale kanker wordt vaak voorafgegaan door goedaardige poliepen, die over de jaren kunnen uitgroeien tot kanker.
In België wordt een (virtuele) coloscopie meestal voorgeschreven na een stoelgangtest waarbij occult bloed is aangetroffen (iFOBT-test). De aanwezigheid van kleine hoeveelheden bloed in de ontlasting kan wijzen op een laesie of poliep in de darm.
De virtuele coloscopie heeft als doel:
- Poliepen vroegtijdig opsporen,
- Vroege kanker identificeren,
- Het colon onderzoeken wanneer een klassieke coloscopie niet volledig kan worden uitgevoerd, bijvoorbeeld bij een pathologische vernauwing van een deel van de darm waardoor een camera niet kan passeren.
Bij screening is het onderzoek in ongeveer 90% van de gevallen normaal.
Lees ook: Screening: voor welke kankers bestaat vroege opsporing?
Verschil tussen klassieke coloscopie en virtuele coloscopie
Beide onderzoeken hebben als doel poliepen en colorectale kanker op te sporen, maar de techniek en mogelijkheden verschillen. De virtuele coloscopie is een minder invasief alternatief voor de klassieke coloscopie. Ze wordt vooral gebruikt bij tegenindicaties voor een traditionele coloscopie of wanneer die niet volledig kon worden uitgevoerd.
Klassieke coloscopie
De klassieke coloscopie wordt uitgevoerd door een gastro-enteroloog onder lichte verdoving.
Een flexibele buis met een camera (endoscoop) wordt via de anus ingebracht en gaat door de gehele dikke darm. Dit maakt directe visualisatie van de darmwand mogelijk en het opsporen van poliepen.
- Voordelen van de klassieke coloscopie: poliepen kunnen direct worden verwijderd en biopsies genomen indien nodig.
- Nadelen van de klassieke coloscopie: Verdoving vereist een hersteltijd; de patiënt moet begeleid worden en mag die dag niet rijden. Hoewel zeldzaam, zijn er risico’s op darmperforatie en bloedingen, vooral bij poliepenverwijdering.
Lees ook: Kunnen antibiotica de kans op darmkanker verhogen?
Virtuele coloscopie
De virtuele coloscopie wordt uitgevoerd op de radiologie-afdeling met een CT-scanner.
Er wordt geen endoscoop in de darm ingebracht, alleen een dunne rectale sonde om gas (lucht of CO2) in te brengen, waardoor de darmwand wordt uitgerekt en goede beelden worden verkregen.
- Voordelen van de virtuele coloscopie: Sneller onderzoek, geen verdoving nodig,
- Nadelen van de virtuele coloscopie: Er wordt gebruikgemaakt van röntgenstraling, hoewel de dosis laag is. Poliepen kunnen niet direct worden verwijderd; bij een afwijking moet een klassieke coloscopie gepland worden. Niet aanbevolen bij zwangere vrouwen.
Lees ook: Coloscopie: voorbereiding, verloop en herstel
Is een virtuele coloscopie even betrouwbaar als een klassieke coloscopie?
De prestaties zijn vergelijkbaar, mits de voorbereiding correct is, het materiaal modern is en de interpretatie gebeurt door een ervaren radioloog.
Voor zeer kleine poliepen blijft de klassieke coloscopie echter iets betrouwbaarder.
Lees ook: Wat zijn de symptomen van dikkedarmkanker?
Voor wie is een virtuele coloscopie bedoeld?
De virtuele coloscopie vervangt dus niet volledig de klassieke optische coloscopie, maar vormt een relevant alternatief in bepaalde situaties, met name:
- Bij tegenindicaties voor de klassieke coloscopie: Bijvoorbeeld bij patiënten die anticoagulantia gebruiken, ademhalingsproblemen hebben of hoogbejaard zijn.
- Bij een onvolledige klassieke coloscopie: Wanneer de endoscoop niet het volledige colon kan passeren door een obstructie, vernauwing van de darm (stenose) of een draaiing van de darm (volvulus). De CT-scan maakt het mogelijk om het colon en de darm alsnog te visualiseren.
- Bij tegenindicaties voor verdoving: Patiënten waarbij sedatie een risico vormt.
- Bij weigering door de patiënt: Sommige mensen geven de voorkeur aan een minder invasief onderzoek, zonder sedatie of anesthesie.
Hoe verloopt een virtuele coloscopie?
- De patiënt moet vóór het onderzoek een speciaal dieet volgen en laxeermiddelen innemen om de dikke darm te reinigen (zie hieronder).
- De patiënt gaat op de tafel van de CT-scan liggen en krijgt via een infuus een spasmolyticum (meestal Buscopan®) toegediend om buikkrampen te verminderen.
- Vervolgens wordt een dunne rectale sonde (dunner dan een thermometer) in het rectum ingebracht om gas (vaak CO2) in te blazen, zodat de dikke darm zich ontplooit. Dit kan een opgeblazen of drukkend gevoel veroorzaken, maar dit is van korte duur.
- De beelden worden gemaakt in twee houdingen: eerst op de rug en daarna op de buik. De patiënt kan gevraagd worden om tijdens de opnames ongeveer 20 seconden de adem in te houden.
- Het onderzoek duurt doorgaans 10 tot 20 minuten.
Lees ook: Slijm bij de ontlasting kan wijzen op gezondheidsprobleem
Bijwerkingen en ongemakken van de virtuele coloscopie
De virtuele coloscopie wordt over het algemeen goed verdragen, maar sommige bijwerkingen kunnen optreden, vooral gerelateerd aan het opblazen van de darm en de gebruikte medicijnen:
- Opgeblazen gevoel en druk in de buik
- Lichte buikkrampen: veroorzaakt door het opblazen van de darm of door het spasmolyticum (Buscopan®) dat is toegediend. Dit kan gepaard gaan met droge mond, hartkloppingen of een lichte visuele stoornis.
- Reactie op contrastmiddelen: misselijkheid of huidreacties.
Lees ook: Darmpoliepen: meestal onschuldig, soms kwaadaardig
Resultaten van de virtuele coloscopie
Na het onderzoek worden de beelden geanalyseerd door de radioloog, die 3D-reconstructies maakt van de dikke darm. De resultaten worden soms direct meegedeeld, maar niet altijd. In dat geval wordt een rapport gestuurd naar de voorschrijvende arts.
- Bij een normaal resultaat: is geen verdere ingreep nodig. Een nieuw screeningsonderzoek kan na ongeveer 5 jaar worden overwogen, afhankelijk van de situatie.
- Bij detectie van een poliep: is een klassieke coloscopie nodig om de poliep te verwijderen en in het laboratorium te onderzoeken. In sommige ziekenhuizen worden de resultaten direct meegedeeld en wordt de klassieke coloscopie direct aansluitend uitgevoerd.
© Getty Images - Poliepen moeten worden verwijderd tijdens een klassieke coloscopie
Voorbereiding voor een virtuele coloscopie
Voor een virtuele coloscopie moet de darm schoon zijn, dat wil zeggen volledig vrij van ontlasting. Een grondige voorbereiding is essentieel om betrouwbare beelden te verkrijgen bij de CT-scan en om ook zeer kleine poliepen op te sporen. Een slecht gereinigde darm kan leiden tot vals-positieve resultaten (ontlasting die wordt aangezien voor poliepen) of moeilijk interpreteerbare beelden. Vaak is dan een nieuw onderzoek nodig, meestal een klassieke coloscopie.
Dieet voor een virtuele coloscopie
De aanbevelingen kunnen per centrum verschillen. Volg altijd nauwgezet de instructies van je arts.
In het algemeen:
- 2 tot 3 dagen voor het onderzoek: stop met vezelrijke voeding (fruit, groenten, volkorenproducten, gedroogd fruit, zaden).
- De dag ervoor: uitsluitend vloeibaar dieet: water, magere bouillon zonder groenten, sap zonder pulp, kleurloze dranken (vermijd rood of paars).
- Minstens 6 uur voor het onderzoek nuchter blijven en de gebruikelijke medicatie niet innemen in de ochtend (tenzij anders voorgeschreven).
Laxeermiddelen
Het dieet wordt gecombineerd met het innemen van laxeermiddelen om de darm volledig te legen. Deze veroorzaken een vloeibare diarree, zodat het colon volledig wordt schoongemaakt.
Lees ook: Diverticulose en diverticulitis: Zijn divertikels van de darm gevaarlijk?
Conclusie: voor- en nadelen van de virtuele coloscopie
De virtuele coloscopie biedt veel voordelen:
- Snel onderzoek: de procedure duurt meestal 10 tot 20 minuten.
- Geen verdoving: het onderzoek gebeurt zonder sedatie, waardoor een directe terugkeer naar normale activiteiten mogelijk is.
- Goed verdragen: het ongemak tijdens het onderzoek is licht en tijdelijk, en er is geen risico op darmperforatie.
- Minder invasief: er wordt geen endoscoop in de dikke darm ingebracht.
- Onderzoek bij stenose: de virtuele coloscopie maakt het mogelijk delen van de darm te bekijken die geblokkeerd of vernauwd zijn.
Toch zijn er ook nadelen:
- Poliepen niet te verwijderen: als er een poliep of verdachte afwijking wordt ontdekt, is alsnog een klassieke coloscopie nodig.
- Gebruik van röntgenstraling: hoewel de straling laag is, is de virtuele coloscopie niet aanbevolen tijdens zwangerschap.
- Beperkte gevoeligheid voor kleine poliepen: zeer kleine poliepen (minder dan 5 mm) kunnen mogelijk niet worden opgespoord.
https://www.chc.be
https://www.uzgent.be
https://regionalcancercare.org
https://www.msdmanuals.com
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
