Gerelateerde artikels
Darmpoliepen: kun je ze voorkomen en hoe?
In dit artikel
Darmpoliepen: kun je ze voorkomen en hoe?
dossier
Een darmpoliep is een kleine uitgroei die ontstaat in het slijmvlies van de darm. De meeste poliepen zijn onschuldig, maar sommige kunnen zich op termijn ontwikkelen tot darmkanker als ze niet tijdig worden opgespoord. Je kan poliepen niet altijd voorkomen, maar bepaalde gewoonten kunnen het risico wel verkleinen.
Hoe ontstaan darmpoliepen?
Darmpoliepen ontstaan wanneer cellen in het darmslijmvlies zich op een abnormale manier beginnen te delen. Dat slijmvlies vernieuwt zich voortdurend, maar soms sluipen er fouten in het DNA van cellen (mutaties). Als die afwijkende cellen blijven groeien en zich ongecontroleerd vermenigvuldigen, kan er een poliep ontstaan.
In sommige gevallen speelt erfelijke aanleg een rol of ontstaan poliepen als gevolg van chronische darmontstekingen. Ook leefstijlfactoren zoals weinig beweging, overgewicht en een ongezond voedingspatroon kunnen het risico verhogen. Ze beïnvloeden namelijk het immuunsysteem en verminderen het vermogen van het lichaam om afwijkende celgroei tegen te gaan.
Hoewel de meeste poliepen goedaardig blijven, kunnen sommige zich langzaam ontwikkelen tot darmkanker als ze niet op tijd worden ontdekt. Daarom is het belangrijk om risicofactoren te kennen en een gezonde levensstijl aan te houden om je darmen zo goed mogelijk te beschermen.
Risicofactoren voor darmpoliepen
Verschillende factoren kunnen het risico op het ontstaan van darmpoliepen verhogen. Op sommige heb je geen invloed, maar andere hangen wel samen met je levensstijl en kunnen dus worden aangepast.
Leeftijd
- Het risico op poliepen neemt toe met de leeftijd.
- Ze komen vooral voor na de leeftijd van 50 jaar, maar bepaalde erfelijke vormen kunnen al veel vroeger optreden, soms al in de adolescentie of jongvolwassenheid.
Familiale voorgeschiedenis en genetische aanleg
- Syndroom van Lynch: een genetische mutatie die het risico op darmpoliepen en dikkedarmkanker verhoogt.
- Familiaire adenomateuze polyposis (FAP): hierbij ontstaan op jonge leeftijd, vaak al in de adolescentie, veel poliepen. Zonder behandeling is het risico op kanker zeer hoog.
- Peutz-Jeghers-syndroom: begint meestal met sproetachtige pigmentvlekken op het lichaam, ook op de lippen, het tandvlees en de voeten. Daarna ontstaan goedaardige poliepen in de darmen.
Zelfs zonder duidelijke genetische aandoening geldt: als een eerstegraads familielid (vader, moeder, broer of zus) poliepen of dikkedarmkanker heeft gehad, is het risico ongeveer dubbel zo hoog als in de algemene bevolking.
Inflammatoire darmziekten
Mensen met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa hebben een hoger risico op poliepen en dikkedarmkanker, door de chronische ontsteking van het darmslijmvlies.
Diabetes
Diabetes verhoogt het risico op poliepen met ongeveer 50%, in alle leeftijdsgroepen.
Voeding en levensstijl
Dit zijn factoren die je zelf kan beïnvloeden:
- Een vezelarm voedingspatroon (weinig groenten, fruit en volkorenproducten) verhoogt het risico.
- Een hoge consumptie van rood vlees en bewerkt vlees.
- Roken en alcoholgebruik: regelmatig en overmatig gebruik verhoogt het risico.
Een voeding rijk aan ultra-bewerkte producten (snacks, kant-en-klare maaltijden, suikerhoudende dranken) wordt ook gelinkt aan een hoger risico. Deze bevatten additieven en bewaarmiddelen die het darmmicrobioom kunnen verstoren en ontstekingen in het darmslijmvlies kunnen bevorderen.
Sedentaire levensstijl en overgewicht
- Te weinig lichaamsbeweging wordt geassocieerd met een verhoogd risico.
- Overgewicht en obesitas, vooral buikvet, zijn belangrijke risicofactoren voor het ontstaan van darmpoliepen.
Kun je de ontwikkeling van poliepen voorkomen?
Je kan het ontstaan van darmpoliepen niet volledig voorkomen. Factoren zoals leeftijd, erfelijkheid en familiale voorgeschiedenis liggen buiten je controle. Toch kan je het risico wel verlagen door een gezonde levensstijl aan te nemen.
- Eet vezelrijk: geef de voorkeur aan groenten, fruit en volkorenproducten.
- Beperk rood vlees en bewerkte vleesproducten.
- Stop met roken en beperk alcoholgebruik.
- Beweeg minstens 30 minuten per dag.
- Houd een gezond gewicht, vooral rond de buikstreek.
- Let op je familiale voorgeschiedenis en informeer je arts als een naaste poliepen of dikkedarmkanker heeft gehad.
Deze maatregelen garanderen niet dat er nooit poliepen zullen ontstaan, maar ze kunnen de kans wel verkleinen en helpen om de gezondheid van je dikke darm te beschermen.
Heb je een persoonlijke of familiale voorgeschiedenis van poliepen of dikkedarmkanker, dan kan je arts een gerichte opvolging of regelmatiger screening aanbevelen.
Zelfs met een gezonde levensstijl blijft screening belangrijk. Een coloscopie en stoelgangtesten kunnen poliepen opsporen en verwijderen nog voordat ze kwaadaardig worden.
Bronnen:
https://www.niddk.nih.gov
https://www.mayoclinic.org
https://int.livhospital.com
https://www.gastroconsa.com
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
