Gerelateerde artikels
Waarom stinken sommige scheten heel erg?
In dit artikel
Waarom stinken sommige scheten heel erg?
- Waarom laat je scheten?
- Waaruit bestaat een scheet?
- Waarom stinken sommige scheten meer dan andere?
- Welke voedingsmiddelen veroorzaken veel winden?
- Hoeveel winden per dag zijn normaal?
- Waarom produceren sommige mensen meer methaan?
- Is het gevaarlijk om een scheet in te houden?
- Hoe kun je winderigheid verminderen?
- Waarom darmgas ook nuttig is
- Veelgestelde vragen over scheten en winderigheid
dossier
Iedereen laat winden. Maar waarom ontstaat darmgas, waarom stinken sommige scheten zo sterk en hoeveel winden per dag zijn normaal? Ontdek wat de samenstelling van een scheet bepaalt, welke voedingsmiddelen gasvorming bevorderen en wat je kunt doen tegen winderigheid.
Waarom laat je scheten?
Een scheet, ook wel een wind of flatus genoemd, is gas dat via de anus uit het spijsverteringskanaal ontsnapt. Dat is een normaal onderdeel van de spijsvertering.
Darmgas ontstaat voornamelijk op twee manieren. Ten eerste slik je tijdens het eten, drinken en praten lucht in. Een deel daarvan kan via de darmen worden afgevoerd in plaats van via een oprisping. Ten tweede produceren darmbacteriën gas wanneer ze onverteerde koolhydraten in de dikke darm afbreken. Dat proces heet fermentatie.
Winderigheid is dus op zichzelf geen ziekte. Wanneer je echter plots veel meer winden laat dan gewoonlijk, of wanneer dat samengaat met buikpijn, een opgeblazen gevoel of veranderingen in je stoelgang, kan er meer aan de hand zijn. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld het prikkelbaredarmsyndroom (PDS), coeliakie of lactose-intolerantie.
Lees ook: Veroorzaken kolen winderigheid of krampen?
Waaruit bestaat een scheet?
Meer dan 99 procent van het volume van een scheet bestaat uit vijf gassen:
- Stikstof: is doorgaans het belangrijkste bestanddeel en is onder meer afkomstig van ingeslikte lucht.
- Zuurstof: komt eveneens voornamelijk uit ingeslikte lucht.
- Koolstofdioxide: ontstaat onder meer bij bacteriële fermentatie.
- Waterstof: wordt geproduceerd door darmbacteriën die koolhydraten afbreken.
- Methaan: wordt alleen in meetbare hoeveelheden geproduceerd door een deel van de mensen, dankzij specifieke micro-organismen in de darm.
De hoeveelheid gas die iemand produceert, verschilt sterk van persoon tot persoon. In onderzoek varieerden de gemeten dagelijkse volumes aanzienlijk, onder meer afhankelijk van de voeding.
De belangrijkste gassen zijn op zichzelf geurloos. De typische geur van een scheet wordt veroorzaakt door zeer kleine hoeveelheden andere stoffen, vooral zwavelhoudende verbindingen zoals waterstofsulfide. Die kunnen ontstaan wanneer darmbacteriën zwavelhoudende eiwitten en aminozuren afbreken.
Waarom stinken sommige scheten meer dan andere?
De geur van een scheet hangt niet rechtstreeks samen met de hoeveelheid gas die je produceert. Een grote hoeveelheid gas kan vrijwel geurloos zijn, terwijl een kleine hoeveelheid bijzonder sterk kan ruiken.
Vooral zwavelhoudende verbindingen zijn verantwoordelijk voor de typische geur van rotte eieren. De vorming ervan hangt onder meer samen met de voeding en de activiteit van de darmbacteriën.
Voedingsmiddelen die zwavelhoudende aminozuren bevatten, zoals vlees en eieren, kunnen bijdragen aan de vorming van deze verbindingen. Ook bepaalde groenten, waaronder kool, broccoli, ui en knoflook, kunnen een rol spelen.
De hoeveelheid gas en de sterkte van de geur zijn dus twee verschillende zaken: ze worden niet noodzakelijk door dezelfde voedingsbestanddelen bepaald.
Lees ook: Zegt de geur van een wind iets over je gezondheid?
Welke voedingsmiddelen veroorzaken veel winden?
Bepaalde voedingsmiddelen bevorderen de gasvorming omdat ze koolhydraten bevatten die niet volledig in de dunne darm worden verteerd of opgenomen. Die komen in de dikke darm terecht, waar darmbacteriën ze fermenteren.
Een belangrijke groep zijn de zogenaamde FODMAP's. Dat is de verzamelnaam voor fermenteerbare oligosachariden, disachariden, monosachariden en polyolen.
Voedingsmiddelen die bij sommige mensen meer gasvorming kunnen veroorzaken, zijn onder andere:
- Peulvruchten: bonen, linzen en kikkererwten bevatten koolhydraten die door darmbacteriën worden gefermenteerd.
- Koolsoorten: onder meer spruitjes, kool en broccoli kunnen de gasproductie verhogen.
- Ui, prei en knoflook: bevatten fermenteerbare koolhydraten.
- Volkoren granen: de vezels en bepaalde koolhydraten kunnen extra fermentatie veroorzaken.
- Bepaalde fruitsoorten: bijvoorbeeld appels en peren.
- Zuivelproducten: vooral bij mensen met lactose-intolerantie kunnen die gasvorming en andere darmklachten veroorzaken.
Niet iedereen reageert op dezelfde manier op deze voedingsmiddelen. De hoeveelheid die je eet, de samenstelling van je darmflora en je individuele gevoeligheid spelen eveneens een rol.
Dat betekent niet dat je deze voedingsmiddelen allemaal moet vermijden. Vezels zijn belangrijk voor een gezonde darmwerking. Het is zinvoller om na te gaan welke producten bij jou klachten veroorzaken en je voeding alleen aan te passen wanneer dat nodig is.
Hoeveel winden per dag zijn normaal?
© Getty Images
Hoe vaak iemand een wind laat, verschilt sterk. Onderzoek bij gezonde vrijwilligers rapporteerde gemiddeld ongeveer tien winden per dag. Andere klinische bronnen hanteren een ruimer normaalbereik van ongeveer 12 tot 25 keer per dag.
Er bestaat dus geen strikt aantal dat voor iedereen geldt. Je voeding, de hoeveelheid vezels die je eet en de werking van je darmflora beïnvloeden de frequentie.
Het aantal winden is niet het enige dat telt. Een plotselinge verandering in je normale patroon, zeker in combinatie met buikpijn, een opgeblazen gevoel of een veranderd ontlastingspatroon, verdient meer aandacht dan het absolute aantal winden per dag.
Waarom produceren sommige mensen meer methaan?
Niet iedereen produceert meetbare hoeveelheden methaan in de darmen. Dat hangt onder meer samen met de aanwezigheid van methaanproducerende micro-organismen, zoals Methanobrevibacter smithii. Dit is een archaeon: een micro-organisme dat verschilt van bacteriën en tot een afzonderlijke groep behoort.
Onderzoek suggereert dat genetische factoren een rol spelen bij de vatbaarheid voor kolonisatie met deze micro-organismen. Ook omgevingsfactoren, waaronder blootstellingen tijdens de kindertijd en de voeding, kunnen een invloed hebben.
Er zijn bovendien verschillen vastgesteld tussen bevolkingsgroepen in de mate waarin deze micro-organismen voorkomen. Dat betekent echter niet dat de ene groep noodzakelijk meer winden laat dan de andere.
De aanwezigheid van methaan is op zichzelf geen teken van ziekte. Bij sommige mensen kan methaanproductie wel relevant zijn in combinatie met bepaalde darmklachten.
Is methaan in de darm een teken van een aandoening?
Methaan in darmgas is op zichzelf een normaal verschijnsel. Bij sommige mensen kan een verhoogde methaanproductie echter samenhangen met een tragere darmpassage en verstopping.
Ook bij mensen met het prikkelbaredarmsyndroom waarbij verstopping op de voorgrond staat, wordt die samenhang onderzocht. In bepaalde klinische situaties kan een ademtest helpen om de aanwezigheid van verhoogde methaanproductie vast te stellen.
Een positieve test betekent niet automatisch dat iemand een bepaalde aandoening heeft. De resultaten moeten worden beoordeeld in combinatie met de klachten en de medische voorgeschiedenis.
Is het gevaarlijk om een scheet in te houden?
Af en toe een wind inhouden is niet gevaarlijk. Er is geen overtuigend bewijs dat dit op zichzelf acute schade aan de darm veroorzaakt of tot vergiftiging leidt. Het gas kan later alsnog worden afgevoerd of gedeeltelijk via de darmwand in het bloed worden opgenomen en vervolgens via de longen worden uitgeademd.
Toch kan het inhouden van winden ongemakkelijk zijn. Wanneer gas zich ophoopt, kun je last krijgen van druk in de buik, een opgeblazen gevoel of milde krampen.
Lees ook: Is het ongezond om je scheten in te houden?
Hoe kun je winderigheid verminderen?
Wil je minder last hebben van winden of een opgeblazen buik? Dan kunnen enkele aanpassingen helpen.
1. Kijk welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken
Houd eventueel een voedings- en klachtendagboek bij. Zo kun je nagaan of bepaalde producten samenhangen met meer gasvorming.
Bij aanhoudende klachten kan een voedingsaanpassing met minder FODMAP's worden overwogen. Een strikt laag-FODMAP-dieet kun je het best onder begeleiding van een diëtist volgen, zodat je voeding voldoende gevarieerd en volwaardig blijft.
Lees ook: Helpt het FODMAP-dieet bij prikkelbaredarmsyndroom?
2. Eet rustiger
Door snel te eten, slik je mogelijk meer lucht in. Rustig eten en goed kauwen kan helpen om die hoeveelheid te beperken.
3. Beperk koolzuurhoudende dranken en kauwgom als je er klachten van krijgt
Ook bij het drinken van koolzuurhoudende dranken en het kauwen van kauwgom kan extra lucht in het spijsverteringskanaal terechtkomen. Minder gebruiken kan bij sommige mensen helpen.
4. Beweeg regelmatig
Een wandeling na de maaltijd kan de darmbeweging stimuleren en helpen om gas af te voeren. Dat kan ook het gevoel van een opgeblazen buik verminderen.
5. Overweeg specifieke middelen alleen wanneer dat zinvol is
Het enzym alfa-galactosidase kan bij sommige mensen de gasvorming na het eten van peulvruchten verminderen. Het helpt bij de afbraak van bepaalde koolhydraten voordat darmbacteriën ze fermenteren.
Voor probiotica, actieve kool en simeticon is het bewijs voor de behandeling van gewone winderigheid wisselend. Bespreek aanhoudende klachten of het gebruik van geneesmiddelen met een arts of apotheker.
Lees ook: SIBO: winderigheid en een opgeblazen gevoel
Waarom darmgas ook nuttig is
Darmgas is niet alleen een bron van ongemak. De gasvorming is deels het gevolg van de activiteit van darmbacteriën die voedingsvezels afbreken.
Bij dat fermentatieproces ontstaan ook korteketenvetzuren, die een rol spelen in de gezondheid van de dikke darm. Het volledig voorkomen van darmgas is daarom noch mogelijk, noch wenselijk.
Het doel is niet om nooit meer een wind te laten, maar om hinderlijke klachten te verminderen zonder onnodig gezonde voedingsmiddelen uit je dieet te schrappen.
Lees ook: 12 tips om winderigheid te voorkomen
Veelgestelde vragen over scheten en winderigheid
Is veel scheten laten ongezond?
Niet noodzakelijk. De frequentie verschilt sterk tussen mensen en wordt onder meer beïnvloed door de voeding en de darmflora. Wanneer je plots veel meer winden laat dan gewoonlijk en ook andere klachten hebt, is het verstandig om advies te vragen aan een arts.
Waarom stinken scheten naar rotte eieren?
Die geur wordt vooral veroorzaakt door zwavelhoudende verbindingen, waaronder waterstofsulfide. Ze ontstaan wanneer darmbacteriën bepaalde zwavelhoudende stoffen afbreken.
Laat je meer winden van bonen?
Dat kan. Bonen bevatten koolhydraten die niet volledig door menselijke spijsverteringsenzymen worden afgebroken. Darmbacteriën fermenteren ze vervolgens, waarbij onder meer waterstof en koolstofdioxide ontstaan.
Is het slecht om winden in te houden?
Af en toe een wind inhouden is niet gevaarlijk, maar kan tijdelijk een opgeblazen gevoel, druk of krampen veroorzaken.
Kun je scheten helemaal voorkomen?
Nee. Darmgas ontstaat onder meer door het inslikken van lucht en de normale activiteit van darmbacteriën. Je kunt de hoeveelheid of de hinder wel proberen te verminderen door je eetgewoonten aan te passen en na te gaan welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken.
Bronnen:
Tomlin, J., Lowis, C. and Read, N.W. (1991). Investigation of normal flatus production in healthy volunteers. Gut, 32(6), pp. 665–669.
Suarez, F.L., Springfield, J. and Levitt, M.D. (1998). Identification of gases responsible for the odour of human flatus and evaluation of a device purported to reduce this odour. Gut, 43(1), pp. 100–104.
Levitt, M.D. (1971). Volume and composition of human intestinal gas determined by means of an intestinal washout technic. New England Journal of Medicine, 284(25), pp. 1394–1398.
Colorado State University, Veterinary Institute for Biomedical and Pathophysiology (VIVO) (z.d.). ‘Intestinal Gas Production’. Hoofdstuk Pathophysiology of Digestion.
Winham, D.M. and Hutchins, A.M. (2011). Perceptions of flatulence from bean consumption among adults in 3 feeding studies. Nutrition Journal, 10, art. 128.
Sutalf, L.O. and Levitt, M.D. (1979). Follow-up of a flatulent patient. Digestive Diseases and Sciences, 24(4), pp. 328–330.
McGill, C.R. et al. (1949). The quantity and composition of human colonic flatus. Gastroenterology, 12(2), pp. 218–229.
Levitt, M.D. (1996). Factors influencing the frequency of flatus emission by healthy subjects. Digestive Diseases and Sciences, 41(8), pp. 1631–1635.
Hansen, E.E. et al. (2011). Pan-genome of the dominant human gut-associated archaeon, Methanobrevibacter smithii, studied in twins. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(Suppl. 1), pp. 4599–4606.
Florin, T.H. et al. (2000), geciteerd in ScienceDirect Topics, ‘Methanobrevibacter Smithii — an overview’. Sectie Human Microbiome.
ScienceDirect Topics (z.d.). ‘Methanobrevibacter Smithii — an overview’, met verwijzing naar Eckburg, P.B. et al. (2005). ‘Diversity of the human intestinal microbial flora’. Science, 308(5728), pp. 1635–1638.
Azpiroz, F. and Malagelada, C. (2009). Effective management of flatulence. American Family Physician, 79(11), pp. 1098–1099.
Droracle Clinical Reference (2025). ‘What are the health risks of holding in flatulence (gas)?’, met verwijzing naar Tomlin et al. (1991).
Snopes Fact-Checking/The Healthy (2021). ‘Holding in a fart: what happens — plus, how to fart less’.
Medical News Today (2023). ‘Is holding in farts healthy? Risks and how to reduce excessive gas’.
Moshiree, B., Drossman, D. and Shaukat, A. (2023). AGA Clinical Practice Update on evaluation and management of belching, abdominal bloating, and distention: expert review. Gastroenterology, 165(3), pp. 791–800.
Vega, A. et al. (2025). ‘Mitigating methane emissions and promoting acetogenesis in ruminant livestock’. Frontiers in Animal Science, 6, art. 1489212.
Difford, G.F. et al. (2018). ‘Host genetics and the rumen microbiome jointly associate with methane emissions in dairy cows’. PLOS Genetics, 14(10), e1007580.
Huws, S.A. et al. (2023). ‘Evolving understanding of rumen methanogen ecophysiology’. Frontiers in Microbiology, 14, art. 1296008.
Almeida, A.K. et al. (2021). ‘Role of secondary plant metabolites on enteric methane mitigation in ruminants’. Frontiers in Veterinary Science, 8, art. 583.
Ridoutt, B. et al. (2022). ‘Symposium review: understanding the role of the rumen microbiome in enteric methane mitigation and productivity in dairy cows’. Journal of Dairy Science, 105(10), pp. 8137–8149.
Di Stefano, M. et al. (2007). ‘The effect of oral alpha-galactosidase on intestinal gas production and gas-related symptoms’. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 25(5), pp. 587–595.
Tuck, C.J. et al. (2018). ‘Increasing symptoms in irritable bowel syndrome with ingestion of galacto-oligosaccharides are mitigated by a-galactosidase treatment’. American Journal of Gastroenterology, 113(1), pp. 124–134.
