Gerelateerde artikels
Wat is beroepsastma en wat kan je eraan doen?
In dit artikel
Wat is beroepsastma en wat kan je eraan doen?
- Wat is beroepsastma?
- Wat zijn de symptomen van beroepsastma?
- Wat zijn de risicofactoren voor beroepsastma?
- Welke stoffen veroorzaken beroepsastma?
- In welke sectoren komt beroepsastma het meest voor?
- Kan je beroepsastma voorkomen?
- Hoe wordt beroepsastma vastgesteld?
- Behandeling van beroepsastma: blootstelling verminderen
- Welke vergoeding bij beroepsastma?
dossier
Merk je dat je op het werk vaker moet hoesten, kortademig wordt of een piepende ademhaling krijgt? Dan is de kans groot dat je werk daar iets mee te maken heeft. Want wat je dagelijks inademt, kan een rechtstreekse invloed hebben op je luchtwegen. Beroepsastma ontstaat wanneer je longen reageren op stoffen op de werkvloer. Bij naar schatting 10 tot 25% van de volwassenen met astma spelen de werkomstandigheden een rol. Omdat die link niet altijd meteen duidelijk is, wordt beroepsastma vaak pas laat herkend.
Wat is beroepsastma?
Beroepsastma is astma die rechtstreeks gelinkt is aan je werkomgeving. Je ontwikkelt klachten doordat je op het werk bepaalde schadelijke stoffen inademt, zoals stof, dampen, rook of chemische producten. Er zijn verschillende vormen van beroepsastma:
- Allergisch beroepsastma: Bij allergisch beroepsastma reageert je immuunsysteem op een specifieke stof. Dat gebeurt vaak na een periode van blootstelling. Denk bijvoorbeeld aan een bakker die allergisch wordt voor meelstof of een dierenverzorger die reageert op huidschilfers van dieren.
- Niet-allergisch beroepsastma: Bij niet-allergisch beroepsastma raken de luchtwegen geïrriteerd door schadelijke stoffen, zonder dat er sprake is van een allergische reactie. Dit komt bijvoorbeeld voor bij mensen die werken met schoonmaakproducten of verf, of regelmatig lasrook inademen.
- Reactive Airways Dysfunction Syndrome: Beroepsastma kan soms ook plots ontstaan na een eenmalige blootstelling aan een hoge concentratie van een irriterende stof, bijvoorbeeld bij een chemisch ongeval. Dit wordt ook het Reactive Airways Dysfunction Syndrome (RADS) genoemd.
- Werkgerelateerde astma: Als je al astma hebt, dan kan je werk je klachten verergeren. Bijvoorbeeld wanneer je op het werk wordt blootgesteld aan rook, stof, koude lucht of chemische producten. In dat geval spreken we niet van beroepsastma, maar van werkgerelateerde astma.
Wat zijn de symptomen van beroepsastma?
De symptomen van beroepsastma lijken op die van gewone astma:
- kortademigheid
- piepende ademhaling
- hoesten of slijmen
- drukkend gevoel op de borst
Soms beginnen de klachten met neus- en oogirritatie (niezen, loopneus, tranende ogen) en ontwikkelen ze zich pas later tot astma. Typisch voor beroepsastma is een duidelijk patroon in de symptomen. Vaak ontstaan of verergeren ze tijdens het werk en nemen ze af wanneer je niet wordt blootgesteld, bijvoorbeeld in het weekend of tijdens vakantie. In een later stadium kunnen de luchtwegen zo gevoelig worden dat ook prikkels buiten het werk (zoals koude lucht of rook) klachten uitlokken.
Lees ook: Wat zijn de symptomen van astma?
Wat zijn de risicofactoren voor beroepsastma?
Niet iedereen die met bepaalde stoffen werkt, krijgt beroepsastma. Er zijn wel een aantal factoren die het risico verhogen:
- atopische aanleg: dit betekent dat je van nature gevoeliger bent voor allergieën, zoals hooikoorts, huisstofmijt of eczeem
- langdurige blootstelling aan schadelijke stoffen
- hoge concentraties van irriterende stoffen op de werkplek
- mogelijk ook roken, omdat dit de luchtwegen gevoeliger maakt
Lees ook: De 'verborgen' symptomen van astma
Welke stoffen veroorzaken beroepsastma?
Er zijn vandaag meer dan 400 stoffen bekend die beroepsastma kunnen veroorzaken, en dat aantal blijft toenemen. Dat komt vooral doordat er voortdurend nieuwe producten, materialen en chemische stoffen worden ontwikkeld in sectoren zoals de industrie, gezondheidszorg en schoonmaak. Daardoor komen werknemers ook met nieuwe mogelijke risicostoffen in contact, met beroepsastma als gevolg.
Veel van die mogelijke risicostoffen voor beroepsastma komen voor in alledaagse werksituaties. Enkele voorbeelden:
- Meelstof bij bakkers en in de voedingsindustrie
- Dierlijke eiwitten bij dierenartsen, laboratoriummedewerkers en veehouders
- Isocyanaten in autolakken, isolatiemateriaal en de bouwsector
- Schoonmaakproducten en ammoniak bij poetsdiensten en schoonmaakpersoneel
- Latex (natuurrubber) in de zorgsector, bijvoorbeeld bij verpleegkundigen
- Houtstof bij schrijnwerkers en in de houtindustrie
- Lasrook en metaaldeeltjes in de metaalbewerking
- Kappersproducten zoals haarkleurmiddelen bij kappers
- Ontsmettingsmiddelen en medicatie in ziekenhuizen en apotheken
Lees ook: Mogelijke oorzaken van kortademigheid
In welke sectoren komt beroepsastma het meest voor?
Beroepsastma komt vooral voor in sectoren waar mensen regelmatig schadelijke stoffen inademen, zoals:
- voedingssector (vooral bakkers)
- zorgsector
- schoonmaakdiensten
- bouw en industrie
- kapperssector
- landbouw en tuinbouw
- houtbewerking
- laboratoria
Lees ook: Hoe gebeurt de diagnose van astma?
Kan je beroepsastma voorkomen?
Beroepsastma volledig voorkomen is niet altijd mogelijk, maar je kan het risico wel sterk verminderen. Dat begint bij een veilige werkomgeving met goede ventilatie, het gebruik van beschermingsmiddelen zoals maskers en een zorgvuldige omgang met chemische stoffen. Ook regelmatige controle door een arbeidsgeneesheer is belangrijk. In grotere bedrijven wordt hier vaak strikt op toegezien, terwijl dat in kleinere bedrijven of bij zelfstandigen niet altijd vanzelfsprekend is.
Ook belangrijk: als je weet dat je allergisch bent voor bepaalde stoffen, kies je beter geen beroep waarbij je er dagelijks mee in contact komt.
Hoe wordt beroepsastma vastgesteld?
- Stap 1: vaststellen dat het om astma gaat. Dat gebeurt met onderzoeken die meten hoe goed je longen werken, zoals een longfunctieonderzoek of piekstroommetingen. Soms worden ook allergietesten gedaan om te kijken of je luchtwegen gevoelig reageren.
- Stap 2: aantonen dat je werk een rol speelt. De arts kijkt bijvoorbeeld of je klachten verergeren op het werk en verbeteren wanneer je thuis bent of vrij hebt. In sommige gevallen zijn extra testen nodig om dat verband beter in kaart te brengen. Omdat klachten soms pas uren na blootstelling optreden, is die link niet altijd meteen duidelijk.
Lees ook: Astmatest: heb je last van je ademhaling?
Behandeling van beroepsastma: blootstelling verminderen
De belangrijkste stap in de behandeling van beroepsastma is het beperken van contact met de stof die de klachten veroorzaakt. Dat klinkt eenvoudiger dan het meestal is. Soms volstaat het om de werkplek aan te passen of beter te beschermen. In andere gevallen is het nodig om samen met je werkgever en de arbeidsgeneesheer te kijken naar aangepast werk of een andere functie. Hoe sneller de blootstelling vermindert, hoe groter de kans dat de klachten verbeteren of zelfs verdwijnen. Als je toch blootgesteld blijft aan de schadelijke stof(fen), dan kunnen de klachten aanhouden of verergeren.
Lees ook: Inhalatoren bij astma: verschillende soorten en correct gebruik
Welke vergoeding bij beroepsastma?
Beroepsastma kan in België erkend worden als beroepsziekte. Dat gebeurt via Fedris (het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s). Als jouw beroepsastma erkend wordt als beroepsziekte, kan je recht hebben op een vergoeding. Het bedrag hangt af van de ernst van je klachten en de impact op je werk.
Hoe verloopt de erkenning van beroepsastma?
Om beroepsastma te laten erkennen, moet je een aanvraag indienen bij Fedris, meestal via een medisch getuigschrift van je arts. Daarna wordt onderzocht of er een duidelijk verband is tussen je astma en je werkomgeving, hoe ernstig je aandoening is en welke impact ze heeft op je dagelijks functioneren. Op basis daarvan beslist Fedris of de ziekte erkend wordt als beroepsziekte.
Welke vergoedingen zijn mogelijk?
Na erkenning kan je recht hebben op verschillende vormen van ondersteuning:
- terugbetaling van medische kosten die verband houden met de aandoening
- vergoeding bij arbeidsongeschiktheid, tijdelijk of blijvend
- begeleiding naar aangepast werk of een andere functie, indien nodig
Belangrijk om te weten
Niet elke aanvraag wordt goedgekeurd. Het is dus belangrijk dat het verband met het werk duidelijk aangetoond kan worden. Daarnaast dekt de vergoeding voor beroepsastma niet altijd het volledige inkomensverlies. Daardoor blijven sommige mensen toch werken in omstandigheden die hun klachten kunnen verergeren.
Lees ook: Astma en wintersport
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
