Zo herken je een verborgen narcist

Laatst bijgewerkt: september 2021
123_narcisme_2021.jpg

dossier De term ‘narcist’ wordt gul in het rond gegooid. Men gebruikt deze benaming doorgaans als parapluterm voor mensen die één of meerdere trekjes hebben van een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD). In werkelijkheid is narcisme evenwel een breed spectrum met verschillende subtypes. Een van de meest destructieve vormen is verborgen narcisme. Het emotioneel misbruik van een verborgen narcist verloopt namelijk heel subtiel en gewiekst, en kan ervoor zorgen dat je helemaal opgebrand achterblijft.

Lees ook: Wat is narcisme?

Openlijk versus verborgen narcisme
De ‘klassieke’ narcist zal zijn gevoelens van leegte, eenzaamheid en onwaardigheid maskeren door een arrogante en empathieloze houding naar anderen, een grote behoefte aan bewondering en bevestiging, manipulatie en agressie. Hij is daarenboven charmant en extravert naar de buitenwereld toe, waardoor het makkelijker is om een klassieke of openlijke narcist te herkennen. 

Verborgen narcisten vertonen echter minder uiterlijke kenmerken van narcisme en gaan meer subtiel te werk. Ze opereren vanuit dezelfde gevoelens van minderwaardigheid als een klassieke narcist, maar vertonen vaak gedrag dat men associeert met een introverte persoonlijkheid: ze zijn veeleer verlegen, angstig, onzeker en overgevoelig.

Lees ook: Hoe ontstaat angst?

Tien kenmerken van verborgen narcisme
Door hun grote onzekerheid en beschadigd gevoel van eigenwaarde zijn verborgen narcisten extreem gevoelig voor kritiek. De kleinste kritische opmerking vatten ze op als een persoonlijke aanval, en vormt voor hen een aanleiding om in woede uit te barsten. Paradoxaal genoeg leveren ze zelf – vaak onterechte – kritiek als projectie van hun eigen tekortkomingen. In een relatie zal de verborgen narcist je aanvankelijk op een voetstuk plaatsen, om vervolgens een kritische houding aan te nemen. Naarmate de relatie vordert, zwelt de kritiek aan en schept de narcist onrealistische verwachtingen. Op die manier leidt hij de aandacht af van zijn eigen lage zelfbeeld en zwakte.

De verborgen narcist hunkert evenzeer naar bewondering als de openlijke narcist, maar doet dat door zijn eigen prestaties te minimaliseren in de hoop dat anderen die net zullen benadrukken. Of hij geeft een compliment aan iemand om er één terug te krijgen. De reden daarvoor is dat zijn grootheidswaan wordt onderdrukt door een laag zelfbeeld. Hij voelt zich speciaal, maar miskend door anderen. Deze houding triggert vaak ook gevoelens van haat, afgunst en wrok ten opzichte van personen die hen daarin hinderen of boven hen staan op de sociale ladder.

Een belangrijke misvatting is dat mensen met NPD niet empathisch zijn. Vooral verborgen narcisten blijken in staat tot empathie. Ze kunnen zich kwetsbaar opstellen en feilloos aanvoelen waar een naaste behoefte aan heeft, maar doen dit om mensen aan zich binden. Zo voorzien ze zich van ‘narcistische voeding’ in de vorm van aandacht en bevestiging, waardoor ze hun eigen (kwetsbare) ego in stand houden. 

Ze zullen zich ook moeiteloos in een slachtofferrol wentelen. Al bij een eerste ontmoeting zal een verborgen narcist zielige verhalen opdissen om empathie op te wekken bij zijn gesprekspartner. Empathische en emotioneel toegankelijke mensen hebben dan ook meer kans op een narcistische partner. 

Passieve agressie komt altijd voor bij een verborgen narcist. Dit gedrag kan heel frustrerend zijn voor jou als doelwit. Je ervaart gevoelens van twijfel en onmacht bij de passief-agressieve uitspraken, spottende opmerkingen of stiltebehandeling tot je uiteindelijk je zelfbeheersing verliest en emotioneel reageert. Dit is waar de verborgen narcist naar hunkert en gebruikt als ‘narcistische voeding’.

De verborgen narcist praat jou een schuldgevoel aan. Als je hem confronteert met zijn onbetamelijk gedrag of als zich een conflict voordoet, manipuleert hij de situatie zodanig en op zo’n overtuigende manier dat jij je uiteindelijk schuldig voelt. Op die manier bereikt de verborgen narcist zijn doel: jou kleiner laten voelen, zodat hij zich groter kan voelen.

De verborgen narcist zal zich voor de buitenwereld zachtaardig en zorgzaam opstellen. Toch conformeert hij zich enkel aan sociale normen als er anderen bij zijn. Eén op één met zijn slachtoffers toont hij zijn agressie.

Verborgen narcisten geven je graag het gevoel dat je niet belangrijk bent. Maar in plaats van je openlijk opzij te schuiven, zoals een klassieke narcist zou doen, gaat de verborgen narcist een onderhuidse tactiek hanteren: hij laat je zitten voor een date, wacht tot het laatste moment om je berichtjes te beantwoorden of wil geen plannen bevestigen. Zo lijkt jouw tijd van ondergeschikt belang en krijg je het gevoel irrelevant te zijn.

Hij kan geen echte emotionele relaties aangaan en onderhouden. Er is weinig ruimte voor jouw noden, aangezien hij altijd met zichzelf bezig is. Je kan eindeloos proberen om de narcist te helpen en te troosten, maar je zal nooit zijn leegte kunnen opvullen. Een narcist zal blijven nemen zonder iets terug te geven, waardoor je uiteindelijk leeggezogen wordt. 

Bij heel veel narcisten stamt hun gedrag uit een opvoedingstrauma, waardoor ze een angstig-vermijdende hechtingsstijl hebben ontwikkeld, gekenmerkt door een bipolaire liefde: gevoelens van eenzaamheid en leegte drijven hen dichter naar de andere, maar door het continue gevoel tekort te schieten, gaan ze terzelfdertijd ook de andere wegduwen. Narcisten zullen de partner bijgevolg continu gaan aantrekken en afstoten. 

Bronnen:
https://www.healthline.com
https://www.verywellmind.com
https://www.psychologytoday.com/us
https://www.knack.be

Lees ook: 12 adviezen: De kunst van bij elkaar blijven


bron: Sara Claessens - gezondheidsjournalist

Wil je onze artikels graag ontvangen in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Gezondheid NV / Mediahuis.
volgopfacebook

volgopinstagram