Conversiestoornis of dissociatiestoornis: verlamming door psychische overbelasting

Laatst bijgewerkt: september 2016

dossier Een conversiestoornis - ook dissociatiestoornis of functionele neurologische symptoomstoornis genoemd - is een psychiatrische of neurologische aandoening waarbij lichamelijke symptomen opduiken die lijken op een zenuwaandoening, maar die uitgelokt wordt door mentale of fysieke stress, een traumatische gebeurtenis of een emotionele crisis. Het gaat om een reële aandoening, geen 'ingebeelde' ziekte.

Oorzaak is meestal een plotse mentale overbelasting door hevige acute stress, angst of woede. Deze negatieve gevoelens kunnen onbewust 'vertaald' worden in lichamelijke sensaties. Sommige delen van het lichaam werken dan plots niet meer goed en er treden motorische (beweging) en/of zintuiglijke uitvalklachten op. Vaak is men zich niet bewust van het proces en voelt men zich machteloos.
Vroeger werd voor deze aandoening de term hysterie of hysterische aanvallen gebruikt.

Naar schatting zou 1 op de 2500 mensen ooit te maken krijgen met een conversiestoornis, maar mogelijk ligt het reële aantal hoger. Conversie kan op elke leeftijd optreden, maar zelden voor de leeftijd van 10 jaar. Het komt veel meer voor bij vrouwen dan bij mannen, en vooral tussen 20 en 40 jaar.

Wat zijn de verschijnselen van een conversiestoornis?

123-psychiatr-hers-geest-vliegt-09-16-300.jpg
Bij een conversiestoornis kunt u in mindere of meerdere mate diverse klachten krijgen, die meestal plots opduiken en waarvan u zich vaak niet bewust bent en die u niet kunt controleren:
• Verlamming van een of meer ledematen: u kunt bijvoorbeeld een been of arm nauwelijks of helemaal niet meer bewegen.
• Slikproblemen.
• Een raar gevoel of geen gevoel in een arm of been.
• Wegrakingen: andere mensen krijgen geen contact meer met u.
• Hallucinaties: u hoort, ziet, ruikt... dingen die niet in de buitenwereld voorkomen.
• Trillingen of spastische bewegingen: plotseling beweegt bijvoorbeeld uw arm zonder dat u daar controle over heeft.
• Op epilepsie lijkende aanvallen (psychogene niet-epileptische aanvallen of PNEA).
• Bewustzijnsverlies.
• Wegvallen van zintuigelijke waarnemingen: u kunt plotseling niet meer praten (afonie), zien of horen.
• Pijn (hoofdpijn, maagpijn...) of ongevoeligheid voor pijn.

Daarnaast is er bij een conversiestoornis sprake van het volgende:
• De klachten beginnen (meestal, maar niet altijd) na stress, angst of woede. Bijvoorbeeld na het verlies van een kind, plotseling ontslag, een grote operatie, een verkeersongeval...
• De verschijnselen zijn echt, u doet niet alsof. Als iemand wel doet alsof, heeft hij/zij een andere stoornis, namelijk een nagebootste stoornis of simulatiestoornis.
• Bij onderzoek vindt de arts geen afwijkingen aan hersenen, zenuwen of spieren, en er is geen sprake van een andere psychische stoornis of de inname van bepaalde middelen (geneesmiddelen, drugs...).

Wat is de oorzaak van een conversiestoornis?

Een conversiestoornis wordt meestal uitgelokt door een acute fysieke of mentale stresssituatie:
• angst
• een mentaal of fysiek traumatische gebeurtenis
• woede...

Door die spanningen schakelen de hersenen bepaalde lichaamsdelen uit. Over hoe en waarom dit precies gebeurt, bestaan verschillende theorieën, maar tot nu toe is er geen bevredigende verklaring gevonden. Mogelijk raken bepaalde circuits of neurobiologische of neuro chemische processen in de hersenen verstoord door stress.

Mogelijke risicofactoren zijn:
• een borderline-persoonlijkheidsstoornis
• een depressie of een angststoornis
• een posttraumatische stressstoornis
• een voorgeschiedenis van verwaarlozing of seksueel misbruik.

Welke onderzoeken zijn nodig bij een conversiestoornis?
Wanneer u voor het eerst klachten heeft die passen bij een conversiestoornis, stuurt de huisarts u waarschijnlijk door naar de neuroloog, een specialist op het gebied van zenuwen. Soms lijkt een conversiestoornis namelijk erg op andere neurologische ziekten, zoals een herseninfarct (CVA), epilepsie, multiple sclerose (MS)...
Op basis van uw verhaal en de preciese aard van de klachten, een uitgebreid lichamelijk onderzoek met eventueel gespecialiseerde onderzoeken (zoals een hersenscan, een elektroencefalogram of EEG...) en neurologische tests, kunnen andere oorzaken uitgesloten worden en kan de diagnose van een conversiestoornis gesteld worden.

Behandeling van een conversiestoornis

Welke behandeling nodig is, hangt af van uw klachten en uw persoonlijke situatie. Vaak volstaat het dat mensen met een conversiestoornis uitleg krijgen over de aandoening en gerustgesteld worden, om de klachten grotendeels te doen verdwijnen.

• Bij veel mensen gaan de klachten grotendeels spontaan over binnen enkele dagen, soms enkele maanden.
• Een snelle herkenning en behandeling helpt meestal de genezing. Bij sommige mensen komen de klachten terug of kunnen ze chronisch worden.
• Bij oudere mensen (boven de veertig) en wanneer de klachten al lang bestaan of zeer ernstig zijn, is de behandeling meestal moeilijker.

Mogelijke behandelingen:
Hypnose, waarbij gekeken wordt naar eventuele onderliggende psychische problemen, blijkt volgens sommige onderzoeken een effectieve behandelingsmethode.
Psychotherapie, vooral wanneer de stoornis gepaard gaat met een angststoornis, depressie of een ander psychiatrisch probleem.
Cognitieve gedragstherapie, gecombineerd met ontspanningsoefeningen.
Stressbeheersing en relaxatietechnieken (meditatie, yoga...).
• Oefentherapie om bijvoorbeeld een verlamde arm opnieuw te mobiliseren.
• Behandeling met geneesmiddelen, zoals antidepressiva, anxiolytica (bij angst)
Laagfrequente repetitieve transcraniële magnetische stimulatie (rtms): dit is een experimentele behandeling waarbij via een elektromagnetisch veld een stroom wordt opgewekt in de hersenen, waardoor hersengebieden kunnen worden gestimuleerd. Deze techniek wordt o.m. toegepast bij de behandeling van de ziekte van Parkinson, CVA, neurogene pijn, tinnitus enzovoorts.

Bronnen

www.thuisarts.nl/conversiestoornis/ik-heb-conversiestoornis
https://www.ntvg.nl/artikelen/onbegrepen-lichamelijke-klachten-en-conversie/volledig
http://www.henw.org/archief/volledig/id4745-conversiestoornis.html
https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-somatisch-onvoldoende-verklaarde-lichamelijke-klachten-solk
http://www.kwaliteitsontwikkelingggz.nl/project/zorgstandaard-conversiestoornis/
www.ggzrichtlijnen.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&id=1379&richtlijn_id=98
www.conversiestoornis.nl/
http://www.psychischegezondheid.nl/conversiestoornis
http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/assets/articles/57-2015-8-artikel-vanderfeltzcornelis.pdf
http://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/symptomen/functioneleklachten.php
http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/assets/articles/57-2015-2-artikel-cras.pdf
http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/assets/articles/57-2015-8-artikel-vermeulen.pdf
https://medlineplus.gov/ency/article/000954.htm
http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/conversion-disorder/basics/definition/con-20029533
http://apt.rcpsych.org/content/12/2/152
http://emedicine.medscape.com/article/287464-overview



verschenen op : 08/09/2016


pub