of zoek op rubriek »

Facebook rss

Dysbiose: 12 symptomen van een verstoorde darmflora

In dit artikel

Wat is dysbiose?
Waarom is dysbiose moeilijk te herkennen?
12 mogelijke signalen van een verstoorde darmflora
Welke factoren verhogen het risico op dysbiose?
Kan je dysbiose aantonen met een test?
Kan je een verstoorde darmflora herstellen?

dossier

Een opgeblazen gevoel, buikpijn, diarree of vermoeidheid... Soms kunnen zulke klachten wijzen op een verstoord darmmicrobioom, ook wel dysbiose genoemd. Toch is er geen enkel symptoom dat op zichzelf bewijst dat je darmflora uit balans is. Uit onderzoek blijkt wel dat bepaalde klachten vaker voorkomen bij mensen met een verstoord darmmicrobioom. Welke signalen zijn dat? En wanneer is het verstandig om een arts te raadplegen?

Lees ook: Hoe een gezond microbioom de longen en het immuunsysteem beschermt

Wat is dysbiose?

In je darmen leeft een indrukwekkend ecosysteem met duizenden soorten micro-organismen. Samen vormen ze het darmmicrobioom: een complexe gemeenschap van bacteriën, virussen, gisten en andere micro-organismen. Gemiddeld draagt een volwassene zo’n 160 verschillende bacteriesoorten met zich mee, uit meer dan 1.000 soorten die tot nu toe zijn geïdentificeerd. Hoe groter die diversiteit, hoe gezonder het microbioom doorgaans is.

De verschillende micro-organismen leven in evenwicht met elkaar. Samen vervullen ze heel wat belangrijke functies. Ze helpen bijvoorbeeld bij:

de vertering van voedsel;
de aanmaak van bepaalde vitamines;
de bescherming tegen ziekteverwekkers;
de werking van het immuunsysteem (naar schatting beïnvloedt het darmmicrobioom 70 tot 80% van onze afweer);
het gezond houden van de darmwand, die een barrière vormt tegen schadelijke stoffen van buitenaf;
de communicatie tussen de darmen en de hersenen via de darm-hersenas.

Van dysbiose is sprake wanneer dat evenwicht verstoord raakt. Sommige nuttige bacteriën verdwijnen naar de achtergrond, terwijl andere micro-organismen net de bovenhand krijgen. Ook de diversiteit neemt vaak af. Zo’n verstoring kan een lichte, chronische ontstekingsreactie in de hand werken en de normale werking van de darmen beïnvloeden. De mogelijke gevolgen beperken zich bovendien niet alleen tot de spijsvertering.

Waarom is dysbiose moeilijk te herkennen?

Dysbiose is geen officiële ziekte, zoals diabetes of astma. De klachten die ermee in verband worden gebracht, zijn vaak zeer algemeen en kunnen ook voorkomen bij andere aandoeningen van het spijsverteringsstelsel, zoals het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). Daarom zien artsen het meestal niet als een aparte diagnose, maar eerder als een mogelijke verklaring voor bepaalde klachten. Wel zijn er verschillende klachten die in wetenschappelijke studies telkens opnieuw voorkomen bij mensen met een verstoord darmmicrobioom.

12 mogelijke signalen van een verstoorde darmflora

1. Een opgeblazen gevoel

Een opgeblazen buik is een van de klachten die het vaakst in verband worden gebracht met dysbiose. Vooral na de maaltijd kan je het gevoel hebben dat je buik gespannen of opgezet aanvoelt. Mogelijk ontstaat dat doordat bepaalde darmbacteriën voedsel sterker laten fermenteren, waardoor meer gas wordt gevormd.

Lees ook: 10 mogelijke oorzaken van een opgeblazen buik

2. Meer gasvorming

Ook winderigheid, oprispingen of het gevoel dat er lucht vastzit in je buik kunnen wijzen op een verstoord evenwicht in het darmmicrobioom. Wanneer bepaalde bacteriën de overhand krijgen, produceren ze tijdens de vertering van koolhydraten meer gassen dan normaal.

Lees ook: Is het ongezond om je scheten in te houden?

3. Regelmatig buikpijn of buikkrampen

Terugkerende buikpijn, buikkrampen of een onverklaarbaar ongemak in de buik komen ook vaak voor bij mensen met een verstoord darmmicrobioom.

4. Terugkerende diarree

Diarree is een van de meest voorkomende klachten bij een verstoord darmmicrobioom. Ze kan onder meer ontstaan na een darminfectie of na een antibioticakuur, wanneer het evenwicht tussen de verschillende darmbacteriën tijdelijk verstoord raakt.

5. Verstopping

Bij sommige mensen zorgt dysbiose net voor een tragere stoelgang of constipatie. Merk je dat je stoelgang langdurig verandert zonder duidelijke oorzaak, bespreek dat dan met je huisarts.

6. Afwisselend diarree en verstopping

Ook een afwisseling tussen diarree en verstopping kan voorkomen. Dat zie je bijvoorbeeld vaak bij het prikkelbaredarmsyndroom (PDS), waarbij onderzoekers al langer kijken naar de mogelijke rol van het darmmicrobioom.

Lees ook: Is drijvende stoelgang beter of slechter?

7. Gevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen

Sommige mensen met een verstoord darmmicrobioom merken dat ze bepaalde voedingsmiddelen plots minder goed verdragen, terwijl ze er vroeger geen last van hadden. Dat geldt bijvoorbeeld voor:

voedingsmiddelen die rijk zijn aan fermenteerbare vezels;
sommige peulvruchten;
bepaalde zuivelproducten;
sommige fruitsoorten.

8. Aanhoudende vermoeidheid

Slaap je voldoende, maar voel je je toch voortdurend moe? Ook dat wordt soms in verband gebracht met een verstoord darmmicrobioom. Uit verschillende studies blijkt dat mensen met dysbiose vaker last hebben van chronische vermoeidheid. Mogelijk komt dat doordat een verstoord darmmicrobioom een lichte, chronische ontstekingsreactie in het lichaam kan uitlokken. Die zou kunnen bijdragen aan een aanhoudend gevoel van vermoeidheid. Dat verband wordt momenteel nog volop onderzocht en verklaart op zichzelf niet waarom iemand chronisch moe is.

Lees ook: Aanhoudende vermoeidheid ondanks normale bloedwaarden: wat nu?

9. Brain fog of concentratieproblemen

Heb je moeite om je te concentreren, voel je je mentaal minder scherp of heb je het gevoel dat je hoofd “wazig” aanvoelt? Dat fenomeen staat ook bekend als brain fog. Verschillende studies hebben dit verschijnsel in verband gebracht met een verstoord darmmicrobioom. Onderzoekers besteden steeds meer aandacht aan de communicatie tussen de darmen en de hersenen, maar hoe die precies verloopt, is nog niet volledig duidelijk.

10. Veranderingen in je stemming

Ook angstgevoelens, prikkelbaarheid en bepaalde slaapproblemen worden in verschillende studies gelinkt aan veranderingen in het darmmicrobioom. Dat betekent niet dat dysbiose de oorzaak is van deze klachten. Voorlopig gaat het vooral om een verband. Dat betekent nog niet dat dysbiose de oorzaak is.

11. Huidproblemen

Het darmmicrobioom lijkt niet alleen invloed te hebben op de spijsvertering, maar mogelijk ook op de gezondheid van je huid Zo hebben verschillende studies een verband gevonden tussen dysbiose en onder meer acne, eczeem, atopische dermatitis, psoriasis en andere ontstekingsziekten van de huid. Hoe dat precies werkt, is nog niet duidelijk. Vermoedelijk spelen verschillende factoren mee, zoals ontstekingen, de werking van het immuunsysteem en voeding.

12. Slechte adem of andere mondproblemen

Je lichaam bevat niet één, maar verschillende microbiomen. Ook in je mond leven miljarden bacteriën die samen het mondmicrobioom vormen. Bij sommige mensen gaat een verstoord microbioom gepaard met:

een aanhoudend slechte adem;
bloedend tandvlees;
een verhoogd risico op tandbederf.

Deze klachten wijzen eerder op een verstoord mondmicrobioom dan op een verstoorde darmflora. Beide kunnen wel naast elkaar voorkomen.

Lees ook: Slechte adem (halitose): oorzaken en behandeling

Welke factoren verhogen het risico op dysbiose?

Meestal is er niet één duidelijke oorzaak van een verstoord darmmicrobioom. Vaak spelen verschillende factoren tegelijk een rol, zoals:

een antibioticakuur (die de diversiteit van het microbioom al na één behandeling met 25 tot 30% kan verminderen);
een darminfectie;
een voedingspatroon rijk aan ultrabewerkte producten, toegevoegde suikers en verzadigde vetten;
een voedingspatroon met weinig vezels;
chronische stress;
roken;
overmatig alcoholgebruik;
bepaalde geneesmiddelen, zoals protonpompremmers (PPI’s);
slaaptekort: zelfs twee opeenvolgende nachten met een verstoorde slaap kunnen de samenstelling van het darmmicrobioom beïnvloeden;
een zittende levensstijl, die gepaard gaat met een minder divers darmmicrobioom;
blootstelling aan pesticiden, zware metalen en microplastics, al wordt hun precieze invloed nog volop onderzocht.

Lees ook: Verstoort tandpasta het mondmicrobioom?

Kan je dysbiose aantonen met een test?

Op dit moment bestaat er geen betrouwbare test waarmee een verstoorde darmflora met zekerheid kan worden vastgesteld. Afhankelijk van je klachten kan een arts wel bijkomend onderzoek voorstellen, zoals:

een stoelgangonderzoek;
een waterstof- of methaanademtest;
bijkomende onderzoeken om andere aandoeningen van het spijsverteringsstelsel uit te sluiten.

Er bestaan ook commerciële microbiotests waarbij je thuis een stoelgangstaal opstuurt. Zulke tests worden steeds populairder, maar hun klinische waarde blijft voorlopig beperkt. Omdat de samenstelling van het darmmicrobioom sterk verschilt van persoon tot persoon én voortdurend verandert, zijn de resultaten moeilijk te interpreteren.

Lees ook: Darmgezondheid: is een microbioomtest betrouwbaar?

Kan je een verstoorde darmflora herstellen?

Het darmmicrobioom beschikt over een groot herstelvermogen, ook wel “resistentie” genoemd. Wil je je darmmicrobioom ondersteunen? Dan raden experts meestal aan om:

veel groenten, fruit en andere vezelrijke voedingsmiddelen te eten;
zo gevarieerd mogelijk te eten;
regelmatig gefermenteerde voedingsmiddelen, zoals yoghurt, kefir of zuurkool, op het menu te zetten;
ultrabewerkte voeding te beperken;
stress onder controle te houden;
niet te roken en zo weinig mogelijk alcohol te gebruiken.

In sommige situaties kan een arts of diëtist ook specifieke probiotica aanbevelen, bijvoorbeeld na een antibioticakuur of bij bepaalde spijsverteringsproblemen.

Lees ook: Darmgezondheid verbeteren met kruiden en specerijen, kan dat?

Conclusie

Een verstoord darmmicrobioom kan gepaard gaan met uiteenlopende klachten, van een opgeblazen gevoel en diarree tot vermoeidheid of concentratieproblemen. Toch zijn die symptomen niet specifiek voor dysbiose en kunnen ze ook andere oorzaken hebben. De wetenschap ontdekt steeds meer over de rol van het darmmicrobioom, maar veel vragen blijven voorlopig onbeantwoord. Blijven je klachten aanhouden of vind je er geen duidelijke verklaring voor? Bespreek ze dan altijd met je huisarts.

Bronnen:
https://www.biocodexmicrobiotainstitute.com
https://my.clevelandclinic.org
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov
https://www.fmcgastro.org
https://www.inserm.fr
https://www.healthline.com

auteur: Olivia Regout, gezondheidsjournalist

Laatst bijgewerkt: juli 2026

Delen Whatsapp Tweet Mail