Hyperventilatie

Laatst bijgewerkt: april 2019

dossier Hyperventilatie is een verkeerde manier van ademhalen waarbij je te snel of te diep ademt zonder dat dit nodig is. Ademhalen doen we vanzelf. We ademen daarbij zuurstof (O2) in en koolzuurgas (CO2) uit. De ademhaling past zich aan bij wat we doen. Tijdens de slaap hebben we bijvoorbeeld niet zoveel zuurstof nodig, dus dan is de ademhaling rustig. Bij grote inspanning is meer zuurstof nodig en ademen we sneller.

zie ook artikel : Langzaam ademhalen tegen stress

123-man-hypervent-psyche-angst-stress-04-19.png

Als je, zoals bij hyperventilatie, te snel en te diep ademt wanneer je ergens rustig zit, adem je te veel zuurstof in en daalt de hoeveelheid koolzuurgas (CO2) in het lichaam (respiratoire alkalose).

Bij een tekort aan CO2 ontstaat vaatvernauwing, waarbij een vermindering van de bloedvoorziening van de hersenen optreedt en de zuurstof minder goed aan de weefsels wordt afgeven. Dit kan een aantal vervelende verschijnselen veroorzaken zoals:
- benauwd gevoel, kortademigheid
- krop in de keel
- droge mond
- prikkelingen in handen en voeten
- slappe, onzekere benen
- krampen
- duizeligheid, misselijkheid
- hoofdpijn
- slecht zicht, wazig zicht
- zweten, klam gevoel
- het idee flauw te vallen
- versnelde hartslag
- een pijnlijk, benauwd gevoel in de borst, hartkloppingen
- een gespannen gevoel in de bovenbuik
- overgevoeligheid voor prikkels uit de omgeving
- paniekgevoelens

Hyperventilatie kan een eenmalig verschijnsel zijn, maar het kan ook regelmatig terugkomen.
Bij een chronische hyperventilatie kunnen allerlei vage klachten optreden terwijl de kortademigheid niet zo uitgesproken is, waardoor de patiënten soms lange onderzoeken moeten ondergaan voor de oorzaak wordt gevonden.

Oorzaak

Hyperventilatie kan optreden wanneer je erg zenuwachtig, gespannen of angstig bent of na een periode van verhoogde stress, na een woede-uitbarsting, enz. Ook overbelasting of oververmoeidheid kan een rol spelen. Het lichaam maakt dan stresshormonen aan, zoals adrenaline, alsof het zich voorbereidt op een inspanning. Je gaat vanzelf sneller ademhalen en je hart gaat sneller kloppen.
Bij mensen die al langer hyperventilatieklachten hebben, treden de klachten nogal eens op na een inspanning. Ook angst voor een aanval kan een nieuwe aanval uitlokken.
Soms treedt hyperventilatie op na langdurig cafeïnegebruik.
Bij sommige patiënten met klachten en symptomen vergelijkbaar met chronische hyperventilatie is er sprake van (lichte) hartklepstoornis (mitralisklepprolaps).

zie ook artikel : Stress test

Behandeling

123-zak-hypervent-psyche-angst-stress-04-19.png

Om een aanval te voorkomen is het zaak om langzaam en minder diep te ademen. Dit is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan.
- Neem bijvoorbeeld drie seconden om in te ademen en zes om uit te ademen. Tel in gedachten langzaam mee: in 2-3-uit-2-3-4-5-6 in-2-3-uit-2-3-4-5-6, enzovoort.
- Soms helpt het om jezelf af te leiden. Bijvoorbeeld door bij een aanval oefeningen te doen zoals kniebuigingen of door hardop te lezen.
- Probeer na te gaan waarom bepaalde situaties spanningen oproepen. Het kan zijn dat je je niet van angst of spanningen bewust bent, maar dat je wel last hebt van de verschijnselen.
- Het kan helpen wanneer je opschrijft in welke situatie je de verschijnselen krijgt.
- Een hyperventilatie-aanval kan je bedwingen met een noodmaatregel: hou een plastic zakje voor neus en mond en adem de daarin uitgeademde lucht die rijk is aan CO2 opnieuw in. Op deze manier komt de hoeveelheid CO2 binnen een tot anderhalve minuut, weer op peil en zullen de klachten spoedig verdwijnen.
- Behalve een plastic zakje als noodmaatregel tegen hyperventilatie, kan je ook een stuk tuinslang nemen van ongeveer een halve meter. Wanneer je daardoor in- en uitademt, zal je bij elke ademhaling eerst de lucht inademen die nog in de slang zit, dus de lucht die je net hebt uitgeademd.
- Bij steeds weerkerende klachten kan het nodig zijn dat je ademhalingsoefeningen doet waarbij je leert ademhalen door de buik. Zit in een stoel en probeer alleen met de buik te ademen. Je kan dit het best controleren door de handen op de buik te houden. Eventueel kan je iemand anders laten toekijken. Volg daarbij volgend ritme: inademen -2-3, uitademen -5-6-7-8-9 / in 2-3, uit 5-6-7-8-9 enzovoort. Per tel neem je ruim een seconde.

zie ook artikel : Hartcoherentie als antwoord op stress, burn-out en hyperventilatie

Wanneer naar de huisarts?

Neem contact op met je huisarts:
- als je een beklemd gevoel op de borst hebt dat niet weggaat;
- als je erg benauwd of kortademig bent en je denkt dat het niet door hyperventilatie komt;
- als de genoemde maatregelen die je zelf neemt, niet helpen.



verschenen op : 25/09/2003 , bijgewerkt op 10/04/2019
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt