Gerelateerde artikels
Wat zijn musculoskeletale aandoeningen (MSA)?
In dit artikel
Wat zijn musculoskeletale aandoeningen (MSA)?
- Hoe raken spieren en gewrichten overbelast?
- Musculoskeletale aandoeningen: symptomen
- Voorbeelden van musculoskeletale aandoeningen
- MSA: oorzaken en risicofactoren
- Musculoskeletale aandoeningen en de menopauze
- Musculoskeletale aandoeningen voorkomen: wat helpt?
- Behandeling van MSA: wat zijn de opties?
dossier
Sta je ’s ochtends op met een stijve rug? Heb je na een werkdag vaak pijn in je nek, schouders of polsen? Of tintelen je vingers na lang computerwerk? Dan kan het gaan om een musculoskeletale aandoening. Musculoskeletale aandoeningen (MSA) zijn klachten aan je spieren, gewrichten, pezen, ligamenten of zenuwen. Ze kunnen zorgen voor pijn, stijfheid, tintelingen, krachtverlies en moeite met bewegen. Vooral de rug, nek, schouders, polsen, handen, heupen en knieën krijgen het vaak te verduren. MSA zijn een belangrijke oorzaak van langdurige pijn, ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Het goede nieuws is dat je met tijdig ingrijpen en enkele kleine aanpassingen veel klachten kan voorkomen of beperken.
Hoe raken spieren en gewrichten overbelast?
MSA ontstaan meestal niet plots, maar sluipen er langzaam in. Je lichaam wordt dag na dag een beetje overbelast, tot het op een bepaald moment begint te protesteren. Dat kan het gevolg zijn van verschillende factoren:
- lang in dezelfde houding werken, zowel zittend als staand
- steeds dezelfde bewegingen herhalen, bijvoorbeeld typen, scannen, heffen…
- zwaar fysiek werk
- een slechte werkhouding of slecht afgestelde werkplek
- te weinig beweging of herstel
- werken in koude of oncomfortabele omstandigheden
Na verloop van tijd raken de spieren, pezen en gewrichten geïrriteerd of beschadigd. Het begint vaak als een klein ongemak, maar kan geleidelijk evolueren naar aanhoudende pijn of last.
Lees ook: Stijve spieren: hoe voorkomen en behandelen?
Musculoskeletale aandoeningen: symptomen
Typische klachten bij MSA zijn:
- pijn in de rug, nek, schouders, armen of benen
- stijve of stramme gewrichten, vooral ’s ochtends
- tintelingen of een doof gevoel in de handen of vingers
- krachtverlies, bijvoorbeeld minder grip
- spiervermoeidheid of krampen
Deze klachten beginnen vaak geleidelijk en worden erger als de belasting blijft aanhouden. Daarom is het belangrijk om alert te zijn voor deze symptomen en ze ernstig te nemen.
Voorbeelden van musculoskeletale aandoeningen
Lage rugpijn
Lage rugpijn is een van de meest voorkomende MSA. Het ontstaat vaak door lang te zitten, verkeerd te tillen, zwakke rompspieren of te weinig beweging. De pijn kan zeurend aanvoelen, maar ook plots opschieten wanneer je je bukt of draait. Soms straalt lage rugpijn uit naar de billen of benen.
Lees ook: 10 tips: wat (niet) doen bij rugpijn?
Nek- en schouderklachten
Als je veel achter een scherm werkt, zal je het vast wel herkennen: een stijve nek, gespannen schouders of hoofdpijn tegen het einde van de dag. Deze klachten hangen vaak samen met lang in dezelfde houding zitten, stress en te weinig pauzes nemen.
Lees ook: Frozen shoulder: een stijve schouder
Peesontstekingen (tendinitis)
Door herhaalde bewegingen kunnen pezen ontstoken raken, bijvoorbeeld in de schouder, elleboog, pols of knie. De pijn wordt meestal erger wanneer je beweegt of kracht zet. Deze MSA verdwijnt zelden vanzelf zonder rust of aanpassing van je activiteiten.
Lees ook: Chronische peesontsteking door overbelasting: “tendinopathie”
Carpaaltunnelsyndroom
Bij deze musculoskeletale aandoening raakt een zenuw in de pols bekneld. Dat kan tintelingen, een doof gevoel, pijn of krachtverlies in de hand en de vingers veroorzaken. Het carpaaltunnelsyndroom hangt vaak samen met repetitief handwerk of langdurig computergebruik.
Tenniselleboog
Een tenniselleboog is een pijnlijke ontsteking aan de buitenkant van de elleboog door overbelasting van de onderarmspieren. Deze MSA komt vaak voor bij sporters, maar ook schilderen, heffen of intensief muisgebruik kunnen dit veroorzaken.
Lees ook: Tenniselleboog: 'Behandeling eerste symptomen kan chronische ontsteking voorkomen'
Artrose
Artrose is slijtage van het kraakbeen in gewrichten zoals de knieën, heupen, handen of rug. Dat veroorzaakt pijn en stijfheid, vooral na rust. Bewegen kan eerst wat pijnlijk aanvoelen, maar helpt vaak wel om de gewrichten weer soepeler te maken.
Lees ook: Artrose: behandeling
RSI of muisarm
RSI (Repetitive Strain Injury) is een verzamelnaam voor klachten in de arm, schouder, nek en hand door langdurig herhaalde bewegingen. Typisch bij deze MSA zijn pijn, tintelingen, stijfheid en een vermoeid gevoel in de spieren.
MSA: oorzaken en risicofactoren
Op het werk
- herhaalde bewegingen zonder voldoende pauzes
- langdurig zitten of rechtstaan
- zwaar tillen, duwen of trekken
- een slecht ingerichte werkplek
- hoge werkdruk en tijdsdruk
- werken met trillingen of in koude omstandigheden
Musculoskeletale aandoeningen worden vaak gelinkt aan fysiek zwaar werk, bijvoorbeeld in de bouwsector, maar ook (langdurig) kantoorwerk kan MSA veroorzaken.
Persoonlijke factoren
- ouder worden
- overgewicht
- een mindere fysieke conditie
- eerdere blessures
- roken
- weinig beweging
Vaak versterken deze factoren elkaar, waardoor de kans op klachten toeneemt.
Musculoskeletale aandoeningen en de menopauze
Tijdens de menopauze daalt het oestrogeengehalte. Hierdoor kunnen de gewrichten stijver worden, de spieren verzwakken en ontstekingen sneller optreden. Veel vrouwen ervaren in deze periode meer spier- en gewrichtspijn, vooral in de schouders, heupen en knieën. Het is dan extra belangrijk om regelmatig te bewegen, spierversterkende oefeningen te doen en aandacht te hebben voor ergonomie.
Lees ook: Kan je de leeftijd van de menopauze uitstellen?
Musculoskeletale aandoeningen voorkomen: wat helpt?
Veel klachten aan de spieren en gewrichten kan je voorkomen door je bewust met je lichaam om te gaan tijdens je werk en dagelijkse activiteiten. Heb je een (zittende) kantoorjob? Zorg dan voor een ergonomische en goed ingerichte werkplek. Dat wil zeggen: met een correct afgestelde bureaustoel en scherm, en al je werkmaterialen binnen handbereik. Probeer regelmatig van houding te wisselen en neem tussendoor korte pauzes om even recht te staan en te bewegen.
Doe je zwaar fysiek werk? Gebruik dan hulpmiddelen, zoals karren of liften, en vraag om hulp wanneer iets te zwaar is. In koude omgevingen helpt warme kledij om je spieren soepel te houden. Je ziet: het hoeft allemaal niet ingewikkeld te zijn. Zelfs met kleine aanpassingen kan je de belasting op je lichaam al flink verminderen en zo heel wat klachten voorkomen.
Behandeling van MSA: wat zijn de opties?
Soms verdwijnen klachten van MSA vanzelf. Maar als ze blijven aanhouden en je er hinder van ondervindt in je dagelijks leven, is het verstandig om een arts te raadplegen. Die kan samen met jou bekijken welke behandeling het best past bij jouw situatie. Meestal begint het eenvoudig: even gas terugnemen bij de bewegingen die pijn doen en je lichaam de kans geven om te herstellen. Vaak wordt kinesitherapie aangeraden om je spieren sterker te maken, je houding te verbeteren en weer vlotter te bewegen.
Soms zijn pijnstillers of ontstekingsremmers nodig om de ergste pijn te verlichten. Minstens even belangrijk zijn kleine, gerichte aanpassingen in je dagelijkse omgeving, zoals een beter ingerichte werkplek of het gebruiken van hulpmiddelen bij zwaar werk. Ook houdingstraining kan helpen om de klachten op lange termijn te voorkomen. Hoe vroeger je ingrijpt, hoe sneller je herstel meestal verloopt en hoe kleiner de kans dat de klachten blijven aanslepen.
Conclusie
Musculoskeletale aandoeningen komen zeer vaak voor en ontstaan meestal geleidelijk door overbelasting, herhaalde bewegingen en een slechte houding. Ze kunnen je werk en je dagelijkse leven flink beïnvloeden. Door aandacht te hebben voor ergonomie, voldoende te bewegen en tijdig in te grijpen, kan je wel veel klachten van MSA voorkomen en beperken.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
