Gerelateerde artikels
Sarcoïdose: symptomen, oorzaak en behandeling
In dit artikel
Sarcoïdose: symptomen, oorzaak en behandeling
dossier
Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann) is een zeldzame maar complexe ontstekingsziekte waarbij kleine knobbeltjes (granulomen) in het bindweefsel van het lichaam ontstaan. Deze aandoening kan vrijwel elk orgaan aantasten, van longen en lymfeklieren tot huid, ogen en gewrichten. Hoewel de oorzaak nog onbekend is, is het belangrijk om de symptomen te herkennen, zoals vermoeidheid, kortademigheid en pijnlijke huidletsels, zodat tijdig medische begeleiding kan worden gezocht.
Wat is sarcoïdose?
© Getty Images
Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann) is een ziekte waarbij ontstekingshaarden in het lichaam ontstaan, zogenaamde granulomen. Die zijn meestal zeer klein, maar kunnen wel de werking van de aangetaste organen verstoren. Sarcoïdose is een multisysteemziekte. Dat betekent dat ze meerdere organen en soms ook gewrichten tegelijk kan aantasten. Sarcoïdose kan overal in het lichaam voorkomen, maar treft vooral de longen en de lymfeklieren. Ook de huid, de lever en de ogen worden vaak aangetast.
De precieze oorzaak van sarcoïdose is niet bekend. Artsen denken dat het te maken heeft met een verstoorde reactie van het immuunsysteem op een prikkel van buitenaf, zoals een infectie of bepaalde stoffen uit de omgeving. Sarcoïdose is geen kanker, niet besmettelijk en vaak goedaardig. Bij sommige mensen kan het wel klachten geven en blijvende schade veroorzaken.
Hoe vaak komt sarcoïdose voor?
Sarcoïdose is een zeldzame ziekte. Ze kan voorkomen bij mannen en vrouwen van alle leeftijden, maar ontstaat meestal tussen 20 en 40 jaar. Sommige studies wijzen uit dat sarcoïdose iets vaker voorkomt bij mensen uit Noord-Europese gebieden of met een zwarte huidskleur, maar de exacte cijfers verschillen sterk per land.
Mogelijke symptomen van sarcoïdose
De symptomen van sarcoïdose verschillen van persoon tot persoon, afhankelijk van waar de granulomen zich bevinden. Sommige mensen merken nauwelijks iets, terwijl anderen veel last hebben van de ziekte. Sarcoïdose wordt ook vaak toevallig ontdekt, bijvoorbeeld op een longfoto die om een andere reden werd genomen. Vaak voorkomende klachten zijn:
- aanhoudende vermoeidheid, die niet verdwijnt door te rusten
- hoesten, kortademigheid of een benauwd gevoel
- pijn of stijfheid in de spieren en de gewrichten
- gewichtsverlies of verminderde eetlust
- koorts of een grieperig gevoel
Daarnaast kunnen er klachten optreden die samenhangen met het aangetaste orgaan:
- Longen: hoesten, kortademigheid of een beklemmend gevoel.
- Huid: rode of paarsachtige bultjes (erythema nodosum) of andere huidafwijkingen.
- Ogen: pijn, roodheid, droge ogen of verminderd zicht.
- Gewrichten: pijn of stijfheid.
- Lymfeklieren: zwelling in de hals, oksels of borstkas.
Lees ook: Mogelijke oorzaken van kortademigheid
Diagnose: hoe wordt sarcoïdose vastgesteld?
Omdat de klachten bij sarcoïdose zeer uiteenlopend zijn, is het niet altijd eenvoudig om een diagnose te stellen. Daarom gebeurt het stap voor stap. Het onderzoek begint met een gesprek over je klachten en medische voorgeschiedenis, gevolgd door een lichamelijk onderzoek. Daarna komen vaak extra onderzoeken, zoals een longfoto (röntgenfoto) en een bloedonderzoek.
Soms is uitgebreider onderzoek nodig, zoals een scan of een biopsie. Hierbij wordt een klein stukje weefsel weggenomen en onder de microscoop bekeken. Omdat sarcoïdose zoveel verschillende klachten kan geven, werkt de arts vaak samen met verschillende specialisten, zoals een longarts of een oogarts.
Verloop van sarcoïdose: acuut of chronisch
Acute sarcoïdose
Bij sommige mensen verdwijnen de ontstekingen vanzelf binnen 2 tot 3 jaar, soms zonder behandeling. Dan spreken we over acute sarcoïdose.
Chronische sarcoïdose
Bij chronische sarcoïdose blijven de klachten aanhouden en kan littekenweefsel ontstaan. De ziekte verloopt vaak in golven, met periodes met en zonder klachten.
Behandeling sarcoïdose
Niet iedereen met sarcoïdose heeft een behandeling nodig.
- Als de klachten mild zijn en er geen belangrijke organen worden aangetast, volstaat vaak regelmatige medische opvolging.
- Bij hardnekkige klachten of aangetaste organen worden vaak ontstekingsremmers voorgeschreven, bijvoorbeeld cortisone.
- Bij milde symptomen, zoals gewrichtspijn, kunnen soms pijnstillers worden gebruikt.
De behandeling geneest sarcoïdose niet, maar kan wel helpen om de klachten onder controle te houden en verdere schade aan de organen te beperken.
Levensverwachting sarcoïdose
Sarcoïdose is geen kwaadaardige ziekte en heeft geen impact op de levensverwachting, maar kan een grote impact hebben op het dagelijks leven. Vooral de aanhoudende vermoeidheid en de pijn zijn voor de omgeving vaak moeilijk te begrijpen, omdat je er niet altijd ziek uitziet. Dat kan leiden tot onbegrip op het werk of in de privésfeer. Goede medische begeleiding, duidelijke informatie en steun van familie en vrienden zijn daarom zeer belangrijk.
Conclusie
Sarcoïdose is een zeldzame ontstekingsziekte die in vrijwel elk orgaan kan voorkomen. Veel mensen hebben weinig of milde klachten, maar bij anderen kunnen de ontstekingen blijven aanhouden en organen aantasten. Met de juiste begeleiding en regelmatige controles kan sarcoïdose meestal goed worden opgevolgd.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
