Dodelijke Nipah-virus: symptomen, besmetting en risicogebieden
In dit artikel
Dodelijke Nipah-virus: symptomen, besmetting en risicogebieden
dossier
Het Nipah-virus (NiV) is een zeer besmettelijk en potentieel dodelijk virus dat sinds het einde van de jaren 1990 verantwoordelijk is voor meerdere uitbraken in Azië. Het gaat om een zoönose: een infectie die van dier op mens kan worden overgedragen, maar ook via rechtstreeks contact tussen mensen.
Recent werd een nieuwe uitbraak bevestigd in India (januari 2026), wat opnieuw tot ongerustheid leidt bij internationale gezondheidsautoriteiten. Wat zijn de symptomen? Hoe wordt het virus overgedragen? En kan het Nipah-virus voorkomen in België?
Waar komt het Nipah-virus vandaan?
© Getty Images – Het Nipah-virus (NiV) kan een potentieel dodelijke hersenontsteking (encefalitis) veroorzaken.
Het Nipah-virus werd voor het eerst vastgesteld in 1998–1999, tijdens een uitbraak in Maleisië en Singapore bij varkenshouders. Het virus dankt zijn naam aan het Maleisische dorp Sungai Nipah, waar een van de eerste besmettingshaarden werd ontdekt.
De belangrijkste drager van het Nipah-virus zijn vruchtetende vleermuizen van het geslacht Pteropus (ook wel vliegende honden genoemd). Deze dieren kunnen het virus rechtstreeks of onrechtstreeks op mensen overdragen, onder meer via varkens of door besmet voedsel zoals fruit of palmsap.
Sinds de eerste uitbraak zijn menselijke besmettingen gemeld in India, Bangladesh, de Filipijnen, Maleisië en Singapore. Vandaag staat het Nipah-virus op de lijst van prioritaire ziekteverwekkers waarvoor verhoogde internationale waakzaamheid nodig is.
Nieuwe uitbraak: India, januari 2026
In januari 2026 bevestigden de Indiase gezondheidsautoriteiten twee gevallen van het Nipah-virus in de deelstaat West-Bengalen. Ongeveer 200 contacten werden geïdentificeerd en onder toezicht geplaatst, onder meer via quarantaine. Zij testten voorlopig allemaal negatief.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) volgt de situatie van nabij. Vluchten vanuit getroffen gebieden worden extra gecontroleerd.
|
Symptomen Nipah-virus
De infectie met het Nipahvirus kan zeer uiteenlopend verlopen. Sommige mensen blijven symptoomloos, terwijl anderen een ernstige ziekte ontwikkelen, gaande van een acute luchtweginfectie tot een potentieel dodelijke hersenontsteking (encefalitis).
De eerste tekenen lijken sterk op griepsymptomen, wat de diagnose bemoeilijkt:
- koorts
- hoofdpijn
- spierpijn (myalgie)
- braken
- keelpijn
- hoest of ademhalingsproblemen
In een latere fase kan de toestand van de patiënt verslechteren. De infectie kan dan evolueren naar:
- ernstige ademhalingsnood of een atypische longontsteking, die intensieve ziekenhuiszorg vereist;
- acute encefalitis (ontsteking van de hersenen), mogelijk met dodelijke afloop. Dit uit zich aanvankelijk in duizeligheid, slaperigheid en bewustzijnsstoornissen, gevolgd door stuipen, coma en uiteindelijk overlijden.
Het sterftecijfer varieert tussen 40% en 75%, afhankelijk van de virusstam. Personen die herstellen, kunnen blijvende neurologische gevolgen ondervinden, zoals cognitieve stoornissen of epilepsie.
Lees ook: Encefalitis (hersenontsteking): hoe krijg je het en wat zijn de symptomen?
Besmetting en overdracht
Het Nipah-virus wordt vooral overgedragen van dier op mens, via rechtstreeks contact met besmette vleermuizen of varkens, of onrechtstreeks via besmet voedsel. Het virus is bijzonder besmettelijk bij varkens, die het virus kunnen verspreiden tijdens de volledige incubatieperiode van 4 tot 14 dagen.
Daarnaast is ook mens-op-mensbesmetting mogelijk, via lichaamsvloeistoffen zoals speeksel, urine, ontlasting en bloed. Het virus zit ook in ademhalingsdruppeltjes, waardoor overdracht kan gebeuren bij hoesten of niezen.
Lees ook: Mag je een nies inhouden?
Behandeling Nipah-virus
Er zijn geen antivirale medicijnen om het virus te behandelen. Dit betekent dat de behandeling bestaat uit het verlichten van je symptomen. Dit kan bestaan uit:
- Veel water drinken.
- Veel rust nemen.
- Het nemen van acetaminophen of ibuprofen.
- Medicijnen gebruiken om misselijkheid of overgeven onder controle te houden.
- Inhalers of vernevelaars gebruiken om ademhalingsmoeilijkheden te verbeteren.
- Medicijnen tegen epilepsie innemen als je een aanval krijgt.
Lees ook: Inhalatoren bij astma: verschillende soorten en correct gebruik
Hoe gevaarlijk is het Nipah-virus?
Het Nipah-virus is zeer dodelijk. Volgens de WHO ligt het sterftecijfer tussen 40 en 75%, afhankelijk van de uitbraak en de beschikbare medische zorg.
De meeste mensen die een acute encefalitis overleven, herstellen volledig, maar ongeveer 20% houdt blijvende neurologische klachten over, zoals epilepsie of persoonlijkheidsveranderingen. Een klein aantal patiënten krijgt later een terugval.
Er bestaat momenteel geen vaccin of specifieke behandeling tegen het Nipah-virus.
Lees ook: Zo wordt een vaccin ontwikkeld en getest
Kan het Nipah-virus in België voorkomen?
Hoewel het virus wereldwijd al meerdere slachtoffers heeft gemaakt, zijn er geen besmettingen vastgesteld buiten India, Maleisië, Singapore en Bangladesh.
“Bij ons is het virus nooit opgedoken, vooral omdat de vruchtetende vleermuis - de belangrijkste drager - hier niet voorkomt,” aldus viroloog Marc Van Ranst.
Bovendien is de mens-op-mensoverdracht beperkt, omdat ze nauw contact vereist. De WHO schat het risico op een wereldwijde verspreiding als laag in.
Bronnen:
Laatst bijgewerkt: januari 2026
Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.
