Gerelateerde artikels
Symptomen en gevaren van te veel paracetamol
In dit artikel
Symptomen en gevaren van te veel paracetamol
dossier
Bij de aanbevolen doses paracetamol zijn de risico’s op bijwerkingen laag, maar bij een overdosis kan de lever ernstig beschadigd raken. Hoeveel paracetamol mag je nemen? Wat zijn de contra-indicaties?
Lees ook: Nieuwe richtlijnen voor gebruik van Paracetamol
Waarvoor wordt paracetamol gebruikt?
Paracetamol wordt gebruikt voor de behandeling van lichte tot matige pijn en koorts (antipyretisch effect). Het wordt bijvoorbeeld ingezet bij:
- Hoofdpijn of migraine
- Tandpijn
- Menstruatiepijn
- Keelpijn
- Symptomen van griep of verkoudheid
Vergeleken met andere pijnstillers, zoals niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s) of opioïden, heeft paracetamol een lager risico op bijwerkingen voor de maag, nieren en het cardiovasculaire systeem.
Paracetamol zit in veel geneesmiddelen, soms alleen of gecombineerd met een andere werkzame stof, onder bekende merknamen zoals Dafalgan, Perdolan, Panadol, Algostase, Zaldiar of Sinutab.
Lees ook: Waarom beter geen paracetamol voor vaccinatie?
Hoeveel paracetamol mag je nemen?
Paracetamol kan schadelijk zijn bij hoge doses. Het is daarom belangrijk de voorgeschreven hoeveelheid of het advies van de arts strikt op te volgen.
Bij volwassenen
Maximale dagelijkse dosis: 4 g per dag (bijv. 4 × 1 g of 8 × 500 mg)
Enkelvoudige dosis: niet meer dan 1 g per keer
Minimale tussenpoos tussen doses: 4 uur
Bij sommige volwassenen met risicofactoren (gewicht onder 50 kg, chronisch alcoholgebruik, ondervoeding, lever- of nierproblemen) moet de maximale dosis worden verlaagd tot 3 g per dag, of zelfs 2 g per dag bij volwassenen onder 50 kg.
Bij kinderen
Maximale dosis: 10–15 mg/kg per keer
Frequentie: maximaal 4 keer per dag
Minimale tussenpoos tussen doses: 4 uur
De behandeling moet beperkt blijven tot de duur van de symptomen. Als pijn of koorts langer dan 3 dagen aanhoudt, raadpleeg dan een arts.
Verschillende vormen paracetamol
Paracetamol is verkrijgbaar in verschillende vormen: tabletten, siropen, zetpillen, bruistabletten of orodispergeerbare tabletten. De orale toediening heeft de voorkeur, ook bij zuigelingen, omdat de opname van zetpillen minder betrouwbaar is.
De behandelingsduur moet zo kort mogelijk zijn. Wees voorzichtig als je meerdere geneesmiddelen tegelijk gebruikt. Vergeet niet dat sommige geneesmiddelen onder verschillende merknamen ook paracetamol kunnen bevatten (lees de bijsluiter zorgvuldig of vraag advies aan de arts of apotheker).
Risico’s bij een overdosis paracetamol
© Getty Images
Een overdosis paracetamol kan ernstige leverbeschadiging veroorzaken (hepatotoxiciteit). Wanneer het medicijn in te grote hoeveelheden wordt ingenomen, kan de lever het niet correct metaboliseren. Een toxische stof hoopt zich dan op, wat kan leiden tot ernstige en soms onomkeerbare leverschade. In de ernstigste gevallen kan dit levensbedreigend zijn en kan een levertransplantatie noodzakelijk worden.
Wie loopt het meeste risico bij een overdosis?
Sommige mensen hebben een verhoogd risico op complicaties na een overdosis paracetamol. Risicofactoren zijn:
- Chronisch alcoholgebruik
- Ondervoeding of langdurig vasten
- Lever- of nierinsufficiëntie
- Zeer jong of oud zijn
- Lichaamsgewicht onder 50 kg
Deze factoren maken de lever kwetsbaarder voor de toxische stoffen die vrijkomen uit paracetamol, waardoor het risico op ernstige leverbeschadiging toeneemt. Voor deze groepen moeten de doseringen worden aangepast.
Vroege symptomen van een overdosis paracetamol
De eerste tekenen van een overdosis paracetamol zijn vaak vaag en verschijnen enkele uren tot dagen na inname (24–48 uur):
- Misselijkheid en braken
- Verminderde eetlust
- Buikpijn
Wacht niet op symptomen als je te veel paracetamol heeft ingenomen.
Wat doen bij een overdosis?
Bij een grote inname is snelle ziekenhuisopname noodzakelijk. De behandeling bestaat uit vroege toediening van acetylcysteïne, effectief om leverschade te voorkomen.
Neem onmiddellijk contact op met je arts, apotheker of het Antigifcentrum (070/245245).
Welke doses zijn gevaarlijk voor de lever?
- Volwassenen: leverbeschadiging kan optreden vanaf een enkele dosis van 10 g. Dit kan lager zijn bij risicopersonen.
- Kinderen: leverbeschadiging kan optreden vanaf 150 mg per kg lichaamsgewicht.
Specifieke voorzorgsmaatregelen en contra-indicaties
Bij sommige situaties is extra voorzichtigheid geboden. Raadpleeg een arts voor de juiste dosering.
Wees bijvoorbeeld extra voorzichtig bij:
- Leverinsufficiëntie: dosis aanpassen (max. 3 g/dag of 2 g/dag bij gewicht <50 kg) en interval tussen doses verlengen. Bij acute leverinsufficiëntie vermijden.
- Nierinsufficiëntie: dosis verlagen in overleg met de arts; interval verlengen naar 6–8 uur.
- Alcoholgebruik: zelfs de standaard maximale dosis kan risico geven; maximaal 3 g/dag.
- Ouderen of zeer lichte personen: dosis verlagen tot 2 g/dag bij risicofactoren.
- Zwangerschap en borstvoeding: doses aan het einde van de zwangerschap beperken.
- G6PD-deficiëntie: zeldzaam risico op hemolytische anemie.
- Calorierestrictie of ondervoeding: verhoogd risico op toxiciteit.
Tips voor veilig gebruik
- Hou je strikt aan de doses en intervallen.
- Controleer altijd of een geneesmiddel paracetamol bevat.
- Beperk de behandeling tot de duur van de symptomen.
- Raadpleeg een arts als pijn of koorts langer dan 3 dagen aanhoudt.
- Bij langdurig gebruik in hoge doses, laat lever- en nierfunctie opvolgen door een arts.
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
