Gerelateerde artikels
Leververvetting: symptomen 'vette lever' en hoe herstellen?
In dit artikel
Leververvetting: symptomen 'vette lever' en hoe herstellen?
- Wat is leververvetting?
- Verschil MASLD en MASH
- Ontwikkeling van vette leverziekte
- Wat zijn de oorzaken en risicofactoren voor leververvetting?
- Leververvetting: wat zijn de gezondheidsrisico's?
- Wat zijn de symptomen van leververvetting?
- Diagnose MASLD en MASH
- Leververvetting voorkomen
- Behandeling van leververvetting
dossier
Leververvetting is een ziekte die steeds vaker voorkomt in Westerse landen. Het treft een aanzienlijk deel van de bevolking, ook in België. Maar wat is het precies? Wat zijn de oorzaken van leververvetting? Wat is het verschil tussen MASLD (vroeger NAFLD) en MASH (vroeger NASH)? Wat zijn de symptomen en gezondheidsrisico's?
Lees ook: Waarom is alcohol zo slecht voor de lever?
Wat is leververvetting?
© Getty Images / Leververvetting
Metabool-geassocieerde leververvetting (gangbare Engelse afkorting is MASLD) is een algemene term voor een overmatige ophoping van vet in de lever. Dit teveel aan vet hangt voornamelijk samen met metabole risicofactoren zoals overgewicht, insulineresistentie en diabetes.
"MASLD komt almaar vaker voor in het Westen", zegt maag-, darm- en leverspecialist Maridi Aerts (UZ Brussel). "Vandaag lijdt 20 à 30 procent van de westerse bevolking aan deze ziekte, die op termijn aanleiding kan geven tot metabole steatohepatitis of MASH (vroeger gekend als NASH). Dat is een vorm van chronische leverontsteking die kan evolueren naar levercirrose. We zien nu al een stijgende trend van patiënten die cirrose ontwikkelen door een onderliggende leververvetting. Vroeger werd cirrose uitsluitend veroorzaakt door alcoholgebruik en hepatitis."
Een vette lever is een beschavingsziekte die te wijten is aan onder andere ultrabewerkte voeding en frisdranken, voortdurend snacken, medicijnen, stress, luchtvervuiling en hormoonverstoorders. Maar ook genetische factoren spelen een rol.
Lees ook: Leverkanker: symptomen, behandeling en overlevingskansen
Verschil MASLD en MASH
Leververvetting ontwikkelt zich in twee fasen: metabool-geassocieerde leververvetting (MASLD) en metabole steatohepatitis (MASH).
- MASLD: metabool-geassocieerde leververvetting (vroeger niet-alcoholische vette leverziekte of NAFLD genoemd) is de meest voorkomende vorm van vette leverziekte. Het wordt gekenmerkt door een ophoping van vet in de lever, zonder noemenswaardige ontsteking. In België heeft ongeveer 30% van de bevolking overtollig vet in de lever. Deze aandoening is in het begin meestal goedaardig, zonder duidelijke symptomen.
- MASH: In een derde van de gevallen ontwikkelt onbehandelde MASLD zich tot een ernstigere vorm van de ziekte, die gekend staat als metabole steatohepatitis of MASH (vroeger niet-alcoholische steatohepatitis of NASH genoemd). Bij MASH gaat de ophoping van vet gepaard met chronische ontsteking en schade aan het leverweefsel. Deze ernstige vorm van de ziekte treft ongeveer 5% van de Belgische bevolking en verhoogt het risico op het ontwikkelen van ernstige complicaties zoals fibrose, levercirrose en zelfs leverkanker aanzienlijk. Het is nog niet duidelijk waarom leversteatose bij de ene persoon tot de ontwikkeling van MASH leidt en bij de andere niet.
Lees ook: 9 zaken die slecht zijn voor je lever
Ontwikkeling van vette leverziekte
Onbehandelde vette leverziekte kan zich op de lange termijn ontwikkelen tot ernstigere leverziekten:
|
Wat zijn de oorzaken en risicofactoren voor leververvetting?
© Getty Images / ontwikkeling leverziektes
Deskundigen weten niet precies waarom vet zich in sommige levers ophoopt en niet in andere. De redenen waarom MASLD zich bij sommige patiënten ontwikkelt tot MASH blijven ook onbekend. Het lijkt er echter op dat de oorzaken te maken hebben met genetica, obesitas, insulineresistentie, diabetes type 2 en het vetgehalte in het bloed.
In de volgende gevallen loop je een verhoogd risico op het ontwikkelen van leververvetting:
- Je hebt obesitas of overgewicht: meer dan 70% van de mensen met MASLD heeft overgewicht
- Je vet is geconcentreerd rond je buikwand
- Je hebt diabetes type 2
- Je hebt insulineresistentie
- Je hebt een hoge bloeddruk
- Je hebt hoge vetgehaltes in je bloed: hoge triglyceriden- en cholesterolgehaltes (en vooral een te hoog LDL-cholesterol en een te laag HDL-cholesterol)
- Je lijdt aan het metabool syndroom (een combinatie van diabetes, hoge bloeddruk en obesitas).
- Je hebt polycysteus ovarium syndroom (PCOS)
- Je lijdt aan hypothyreoïdie
Lees ook: Wanneer is je cholesterolgehalte te hoog?
Leververvetting: wat zijn de gezondheidsrisico's?
Leververvetting kan ernstige gevolgen hebben als de diagnose en behandeling op zich laten wachten.
- Ernstige levercirrose is de belangrijkste complicatie van MASLD en MASH: ontsteking van de lever veroorzaakt leverlaesies die gebieden van littekenvorming (fibrose) creëren die zich zo ver uitbreiden dat de leverfunctie wordt aangetast (leverfalen). Een levertransplantatie kan noodzakelijk zijn.
- Leverkanker (hepatocellulair carcinoom) is ook een mogelijke complicatie.
- Mensen met leververvetting lopen ook een groter risico op het ontwikkelen van bepaalde gezondheidsproblemen, zoals diabetes type 2, obesitas en hoge bloeddruk, waardoor hun gezondheidsrisico's verder toenemen.
Lees ook: Prediabetes: symptomen en hoe omkeren?
Wat zijn de symptomen van leververvetting?
In veel gevallen veroorzaakt leververvetting geen symptomen, vooral niet in een vroeg stadium. Er kunnen echter bepaalde symptomen optreden naarmate de ziekte vordert.
Symptomen van MASLD
- Aanhoudende vermoeidheid
- Pijn of ongemak in de rechter bovenbuik
- Lichte toename van leverenzymen bij bloedonderzoek
Symptomen van MASH
- Intense vermoeidheid
- Ernstige buikpijn
- Gelige huid en ogen
- Zwelling van de buik en benen (oedeem)
- Algemene jeuk
Lees ook: Syndroom van Crigler Najjar: gevaarlijke leveraandoening
Lees ook: Verhoogde leverwaarden: wat als Gamma GT te hoog is?
Diagnose MASLD en MASH
Leversteatose en MASH worden vaak bij toeval ontdekt, bijvoorbeeld na een abnormale levertest tijdens een routine bloedonderzoek. Het bloedonderzoek onthult afwijkingen in leverenzymen (ALT, gamma-GT), hoewel deze waarden soms normaal zijn.
Onderzoeken die de diagnose kunnen bevestigen:
- Lichamelijk onderzoek: Detectie van een vergrote lever.
- Bloedonderzoek: Analyse van leverenzymen, cholesterol en bloedsuikerspiegel.
- Beeldvorming: echografie om steatose op te sporen, elastografie (Fibroscan) om fibrose te beoordelen.
- Leverbiopsie: Uitgevoerd als laatste redmiddel om MASH te bevestigen en de ernst van de laesies te meten, vanwege de invasieve aard.
Lees ook: Leverfunctieonderzoek: wat betekenen afwijkende levertests?
Leververvetting voorkomen
Schade aan een lever die is aangetast door MASLD of MASH is omkeerbaar. De lever is een orgaan met een groot herstelvermogen. Behandeling is gericht op het verminderen van leversteatose en leverontsteking. Het is vooral gebaseerd op een verandering in levensstijl, wat de eerste verdedigingslinie is om de ophoping van vet in de lever te verminderen.
- Kies voor een evenwichtige voeding: geef de voorkeur aan voedingsmiddelen die rijk zijn aan vezels (fruit, groenten, volkoren graanproducten), onverzadigde vetten (olijfolie, vette vis) en weinig toegevoegde suikers en verzadigde vetten. Het mediterrane dieet wordt vaak aanbevolen vanwege de voordelen voor de lever.
- Behoud een gezond gewicht: Matig gewichtsverlies (5-10% van het lichaamsgewicht) kan de leverenzymen aanzienlijk verbeteren en de vervetting van de lever verminderen.
- Meer lichamelijke activiteit: Regelmatige lichamelijke activiteit (minstens 150 minuten per week) helpt de insulinegevoeligheid te verbeteren en leververvetting te verminderen.
Lees ook: ‘Groen’ mediterraan dieet doet wonderen bij vette lever
Behandeling van leververvetting
- Veranderingen in levensstijl: Dit blijft de basisbehandeling. Zelfs matig gewichtsverlies en een verbeterd dieet kunnen leververvetting in veel gevallen omkeren.
- Medicatie: Hoewel er geen geneesmiddelen specifiek zijn goedgekeurd voor de behandeling van MASLD of MASH, kunnen behandelingen worden voorgeschreven om geassocieerde metabole complicaties te beheersen, zoals statines voor hypercholesterolaemie of metformine voor insulineresistentie.
- Medische controle: Regelmatige controle van leverwaarden en beeldvormingstests is nodig om het verloop van de ziekte te volgen en progressie naar fibrose of cirrose op te sporen.
- Chirurgische ingrepen: In gevallen van ernstige MASH kan bariatrische chirurgie worden overwogen voor obese patiënten, omdat dit kan leiden tot een aanzienlijke vermindering van steatose en ontsteking.
- Onderzoek naar nieuwe therapieën: Er wordt onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van medicijnen tegen leverontsteking en fibrose, wat nieuwe vooruitzichten biedt voor patiënten met gevorderde MASH.
Wanneer er sprake is van aanzienlijke leverontsteking en de vorming van littekenweefsel (fibrose), wordt herstel moeilijker. Dit geldt des te meer in het geval van cirrose, waarvan de schade ongeneeslijk en onomkeerbaar is. In dit stadium is levertransplantatie een van de enige opties.
Lees ook: Maagverkleining: voor wie?
Bronnen:
https://www.niddk.nih.gov
https://www.niddk.nih.gov
https://www.mayoclinic.org
https://www.nhs.uk
https://www.knack.be
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
https://britishlivertrust.org.uk
https://www.mayoclinic.org
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
