Gerelateerde artikels
Hantavirus: wat is hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS)?
In dit artikel
Hantavirus: wat is hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS)?
dossier
Je opent na de winter opnieuw je tuinhuis, veegt snel wat stof en muizenkeutels weg en denkt daar verder niet bij na. Toch kan je zo besmet raken met een hantavirus, dat HFRS veroorzaakt. Die ziekte wordt soms verward met “rattenziekte”, al gaat het niet om exact dezelfde aandoening. Ook in België komen elk jaar besmettingen voor van HFRS. Hoe raak je besmet, welke symptomen kan je krijgen en hoe kan je jezelf beschermen?
Lees ook: Hantavirus op cruise: ook in België?
Wat is hemorragische koorts?
Hemorragische koorts is een brede verzamelnaam voor infectieziekten waarbij virussen koorts en bloedingen veroorzaken. Virale hemorragische koortsen worden veroorzaakt door verschillende virussen, zoals:
Typische symptomen zijn:
Sommige vormen zijn mild, andere levensbedreigend. Hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS) is een specifieke vorm daarvan waarbij vooral de nieren worden aangetast (“renaal” = met betrekking tot de nieren).
|
Wat is HFRS?
© Getty Images / Hantavirus kan hemorragische koorts met renaal syndroom veroorzaken
HFRS staat voor “Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome” of hemorragische koorts met renaal syndroom. Het gaat om een infectieziekte die veroorzaakt wordt door hantavirussen. In België lopen mensen het virus vooral op via de rosse woelmuis, een kleine bosmuis die het virus kan dragen zonder zelf ziek te worden. HFRS wordt soms “rattenziekte” genoemd, maar dat klopt niet helemaal. De term rattenziekte verwijst meestal naar leptospirose, een andere infectieziekte die veroorzaakt wordt door bacteriën.
HFRS tast vooral de nieren aan. Sommige mensen krijgen enkel milde klachten, anderen worden ernstig ziek en moeten opgenomen worden in het ziekenhuis.
Lees ook: Leptospirose (rattenziekte) en ziekte van Weil
Komt HFRS vaak voor in België?
HFRS blijft in België gelukkig vrij zeldzaam, al duiken er elk jaar besmettingen op. Vooral in bosrijke regio’s komen meer gevallen voor. Het aantal besmettingen kan ook schommelen van jaar tot jaar, bijvoorbeeld wanneer er veel woelmuizen zijn.
Hoe krijg je HFRS?
Een besmetting met HFRS loop je meestal op door kleine stofdeeltjes in te ademen die besmet zijn met urine, speeksel of uitwerpselen van knaagdieren. Vooral wanneer je stof opveegt of doet opdwarrelen op plekken waar muizen hebben gezeten, loop je risico om besmet te raken. Je hoeft daarvoor niet rechtstreeks contact te hebben met een dier. Veel mensen lopen het virus op zonder het te beseffen.
Je moet vooral opletten wanneer je:
- een tuinhuis, zolder of kelder schoonmaakt;
- een chalet of caravan opent die lang gesloten was;
- houtstapels of rommel verplaatst;
- werkt in bossen, schuren of opslagplaatsen;
- stof opveegt op plekken waar muizen zaten.
Huisdieren zoals honden of katten spelen normaal geen belangrijke rol in de verspreiding van HFRS. De Europese variant van de ziekte wordt bijna nooit van mens op mens doorgegeven.
Wat zijn de symptomen van HFRS?
De eerste klachten lijken vaak op een stevige griep. Daardoor wordt HFRS in het begin niet altijd meteen herkend. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- hoge koorts
- hevige hoofdpijn
- spierpijn
- misselijkheid
- buikpijn
- extreme vermoeidheid
- nierproblemen
Niet iedereen krijgt al die klachten. Sommige mensen worden maar mild ziek, terwijl anderen opgenomen moeten worden in het ziekenhuis. Het kan ook weken of maanden duren voor je je weer helemaal fit voelt.
Lees ook: Koorts: symptomen en wanneer behandelen?
Hoe snel word je ziek na een HFRS-besmetting?
Tussen de besmetting en de eerste klachten van HFRS zitten meestal twee tot vier weken. Daardoor leggen mensen niet altijd meteen de link met een kelder, garage of vakantieverblijf dat ze eerder hebben schoongemaakt.
Wanneer moet je naar de dokter?
Krijg je hoge koorts, hevige griepklachten of extreme vermoeidheid nadat je een stoffige ruimte hebt schoongemaakt waar mogelijk muizen zaten? Neem dan contact op met je huisarts. Vertel er zeker bij als je recent een kelder, schuur, garage of vakantieverblijf hebt schoongemaakt waar knaagdieren aanwezig waren.
Is HFRS gevaarlijk?
De meeste mensen herstellen uiteindelijk goed van HFRS, maar de ziekte kan wel ernstig verlopen. Sommige mensen moeten opgenomen worden in het ziekenhuis omdat ze erg ziek worden of nierproblemen krijgen. Ernstige complicaties blijven gelukkig zeldzaam. Hoe ziek iemand wordt, verschilt sterk van persoon tot persoon. Bij de ene blijven de klachten beperkt tot een zware griep, anderen hebben weken nodig om te herstellen.
Hoe wordt HFRS behandeld?
Er bestaat geen specifieke behandeling voor HFRS die het virus zelf stopt. Artsen behandelen vooral de klachten en volgen de nierfunctie goed op. Sommige mensen kunnen thuis herstellen met voldoende rust en opvolging, terwijl anderen in het ziekenhuis verzorgd moeten worden. In ernstige gevallen is tijdelijk dialyse nodig.
Lees ook: Hoe gaat nierdialyse in zijn werk?
Hoe kan je HFRS voorkomen?
- De belangrijkste tip om niet besmet te raken met HFRS: probeer geen stof te doen opdwarrelen op plekken waar muizen of andere knaagdieren hebben gezeten. Dat ingeademde stof kan namelijk besmet zijn.
- Zie je muizenkeutels in een kelder, tuinhuis of garage? Begin dan niet meteen te vegen of te stofzuigen. Verlucht de ruimte eerst goed door ramen of deuren open te zetten. Maak oppervlakken daarna vochtig met water of een ontsmettend product, zodat stof minder snel rondvliegt.
- Draag bij het schoonmaken liefst handschoenen en gebruik een vochtige doek in plaats van een droge borstel. Ook muizenuitwerpselen ruim je best voorzichtig op, zonder stof te maken.
- Sluit voedsel goed af en weer knaagdieren zoveel mogelijk uit huis, garages en tuinhuizen.
Conclusie
HFRS komt niet vaak voor, maar het blijft belangrijk om voorzichtig te zijn op plekken waar muizen hebben gezeten. Vooral wanneer je stof doet opdwarrelen in een kelder, garage of tuinhuis loop je risico op besmetting. Gelukkig kan je jezelf met een paar eenvoudige voorzorgsmaatregelen goed beschermen.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
