Meningitis: welke vaccinatie bij kinderen en volwassenen?

In dit artikel

Vaccinatie tegen Haemophilus influenzae type b (Hib)
Vaccinatie tegen meningokokken
Pneumokokken
Virale meningitis: welke vaccins?

dossier

Meningitis is een ontsteking van de hersenvliezen, de membranen die de hersenen en het ruggenmerg omgeven. Ze kan worden veroorzaakt door verschillende infectieuze agentia, met name bacteriën en virussen. Sommige vormen kunnen ernstig zijn en zich snel ontwikkelen.

Vandaag bestaan er verschillende vaccins die bepaalde vormen van meningitis kunnen voorkomen, vooral de gevaarlijkste bacteriële vormen. Toch bestaat er geen enkel vaccin dat bescherming biedt tegen alle oorzaken van meningitis.

Hieronder vind je een volledig overzicht van de aanbevolen vaccinaties in Vlaanderen.

Lees ook: Meningitis of hersenvliesontsteking: twee soorten

Lees ook: Meningitis: symptomen virale en bacteriële hersenvliesontsteking

Vaccinatie tegen Haemophilus influenzae type b (Hib)

Vóór de invoering van vaccinatie was de bacterie Haemophilus influenzae type b een veelvoorkomende oorzaak van ernstige meningitis bij jonge kinderen. Dankzij vaccinatie zijn deze infecties in België zeldzaam geworden.

Het Hib-vaccin wordt toegediend als onderdeel van een gecombineerd hexavalent vaccin bij zuigelingen.

Vaccinatieschema in Vlaanderen:

8 weken (2 maanden)
12 weken (3 maanden)
16 weken (4 maanden)
Herhaling op 15 maanden

Dit vaccin (Hexyon) maakt deel uit van het gratis basisvaccinatieprogramma van Kind & Gezin.

Lees ook: Vaccin tegen longontsteking (pneumonie)

Vaccinatie tegen meningokokken

Meningokokken zijn bacteriën die meningitis en potentieel ernstige bloedvergiftiging kunnen veroorzaken. Er bestaan verschillende serogroepen.

Vaccin tegen meningokokken ACWY

In Vlaanderen voorziet het vaccinatieprogramma een vaccinatie tegen meningokokken ACWY, volgens de Belgische aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad. Het gaat om een geconjugeerd vaccin dat bescherming biedt tegen meerdere stammen van meningokokken.

Bij kinderen

Het vaccinatieschema adviseert:

één dosis op 15 maanden
een herhalingsvaccin tussen 15 en 16 jaar (ook als de eerste dosis niet werd toegediend)

Het eerste vaccin tegen meningokokken ACWY is gratis voor kinderen en jongeren van 1 tot 18 jaar die nog geen vaccin tegen meningokokken C of ACWY hebben gekregen. Wordt het vaccin toegediend via Kind en Gezin of het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding), dan is het volledig gratis. Ook wanneer je arts het vaccin voor jou of je kind bestelt, is het vaccin zelf gratis, al kan er wel een consultatiekost aangerekend worden.

De tweede vaccinatie tegen meningokokken ACWY, aanbevolen voor jongeren tussen 15 en 16 jaar, is betalend.

Kom je niet in aanmerking voor een gratis vaccin, dan kun je het op doktersvoorschrift verkrijgen bij de apotheek.

Bij volwassenen

Het vaccin tegen meningokokken A, C, W135 en Y wordt ook aanbevolen voor reizigers die langer dan 4 weken in risicogebieden verblijven of er in contact komen met de lokale bevolking.

Vaccin tegen meningokokken B

Bescherming tegen meningokokken B is ook mogelijk via vaccinatie. Dit vaccin maakt echter geen deel uit van het basisvaccinatieschema, is niet gratis en wordt niet terugbetaald. Je hebt bovendien een voorschrift nodig.

Meningokokken B treffen vooral jonge kinderen, adolescenten en mensen met een verhoogd risico op invasieve infecties (zoals immuunstoornissen of asplenie). Overweeg je deze vaccinatie, dan bespreek je dit best met je arts.

Lees ook: Pediaters vrezen toename van meningokokkeninfecties

Pneumokokken

Bij kinderen

Je hebt 3 vaccinaties nodig om goed beschermd te zijn. Deze vaccins zijn gratis en worden toegediend via Kind en Gezin, de huisarts of de kinderarts. Voor premature of dysmature baby’s (geboortegewicht onder 2,5 kg) geldt een aangepast schema met 4 dosissen.

8 weken
16 weken
12 maanden

Het desbetreffende vaccin, Prevenar 13, biedt een uitstekende bescherming tegen 13 belangrijke types pneumokokken.

Er bestaan ook andere pneumokokkenvaccins, maar die zijn betalend:

pneumokokken 15-valent vaccin: beschermt tegen 15 types (3 dosissen nodig)
pneumokokken 20-valent vaccin: beschermt tegen 20 types (4 dosissen nodig)

Lees ook: Pneumokokken: symptomen en vaccinatie

Bij volwassenen

De Hoge Gezondheidsraad beveelt pneumokokkenvaccinatie aan voor:

mensen met een verhoogd risico op ernstige infecties, zoals personen met een verzwakt immuunsysteem, bepaalde chronische aandoeningen of specifieke medische situaties (bv. na een cochleair implantaat)
volwassenen vanaf 65 jaar, omdat zij – zelfs als ze zich gezond voelen – meer risico lopen op ernstige pneumokokkeninfecties

Er zijn verschillende vaccins beschikbaar. Welk vaccin geschikt is, hangt af van je leeftijd, gezondheid en persoonlijke situatie. Overleg daarom altijd met je arts.

Inhaalvaccinatie

Ben je niet of niet volledig gevaccineerd tegen pneumokokken? Dan kan een inhaalvaccinatie nuttig zijn, vooral bij kinderen jonger dan 2 jaar, risicogroepen en personen vanaf 65 jaar.

Kostprijs

Prevenar 13 is gratis voor kinderen jonger dan 2 jaar en wordt toegediend via Kind en Gezin, de huisarts of de kinderarts. Het vaccin zelf is altijd gratis, maar er kan wel een consultatiekost worden aangerekend. Haal je het vaccin zelf af bij de apotheek, dan wordt het niet terugbetaald.

De 15-valente en 20-valente pneumokokkenvaccins zijn niet gratis. Ze zijn enkel verkrijgbaar op voorschrift via de apotheek.

Personen tussen 65 en 80 jaar kunnen onder bepaalde voorwaarden recht hebben op terugbetaling van het 20-valente vaccin. Bespreek dit met je arts.

Virale meningitis: welke vaccins?

Virale meningitis is vaak minder ernstig dan bacteriële meningitis, maar bepaalde infecties kunnen toch neurologische complicaties veroorzaken.

Er bestaat geen vaccin tegen alle oorzaken van virale meningitis. Toch kunnen verschillende vaccins uit het vaccinatieschema het risico op meningitis of neurologische aantasting indirect verminderen.

Dit is bijvoorbeeld het geval voor vaccins tegen: