Screening van borstkanker vanaf veertig jaar : mogelijke voordelen wegen niet op tegen mogelijke nadelen

Laatst bijgewerkt: augustus 2019

nieuws Op vraag van het RIZIV ging het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) na of het zinvol is om gezonde vrouwen tussen 40 en 49 jaar, zonder symptomen of zonder verhoogd risico in de familie, te screenen op borstkanker. Dergelijke screening zou betekenen dat bijna 800.000 vrouwen jaarlijks zouden worden uitgenodigd voor een mammografie. Het KCE stelde vast dat bij de screening van deze leeftijdsgroep de mogelijke nadelen wel eens groter zouden kunnen zijn dan de voordelen.

Het risico om van borstkanker te sterven is al vrij klein in deze groep. Jaarlijks wordt er bij 1600 (0,2%)van hen borstkanker vastgesteld. Van die 1600 zullen er 160 (10%) ook effectief aan de ziekte overlijden. Het risico om van borstkanker te sterven blijft voor deze leeftijdsgroep dus toch vrij laag, en dit risico is de laatste jaren steeds lager geworden.

Door een systematische screening zouden jaarlijks ongeveer 24 overlijdens kunnen vermeden worden, maar de straling van de mammografie bij die honderdduizenden vrouwen zou tot 40 extra kankers en 16 sterfgevallen kunnen veroorzaken.
Door de screening worden ook een heel aantal kleine letsels ontdekt en behandeld die nooit tot een dodelijke kanker zouden doorgegroeid zijn. Omdat men de vrouw niet in de onzekerheid kan laten, zal de ontdekking van zo’n tumor meestal aanleiding geven tot een medische ingreep (biopsie, borstverwijdering, chemotherapie,enz.), terwijl niemand kan weten of dit ooit nodig was geweest. Ook dit leidt tot onnodige ongerustheid en overbodige en schadelijke medische ingrepen, zoals borstamputaties en bestralingen bij tientallen vrouwen.

Zoals bij elke radiografie moet een mammografie ‘gelezen en geïnterpreteerd’ worden. Bij vrouwen jonger dan 50 bevat de borst nog veel klierweefsel, wat de interpretatie van de beelden er niet gemakkelijker op maakt. Wanneer men meer dan driehonderdduizend gezonde vrouwen onderzoekt, zijn er onvermijdelijk vele duizenden die geconfronteerd worden met een ‘vals positief’ resultaat: er wordt op de beelden een afwijking opgemerkt en bijgevolg worden er bijkomende onderzoeken, meestal een biopsie, uitgevoerd. Uiteindelijk blijkt het vals alarm te zijn. Dit brengt uiteraard veel angst met zich mee. De onderzoekers berekenden op basis van gegevens uit andere landen dat als een veertiger elk jaar een mammografie ondergaat gedurende 10 jaar, een op twee onder hen minstens eenmaal zal geconfronteerd worden met een vals positief resultaat.

Anderzijds is er ook een klein risico op een ‘vals negatief’ resultaat. Daardoor zouden vrouwen, ten onrechte gerustgesteld, een medische consultatie kunnen uitstellen op het moment dat er symptomen (bvb een voelbaar knobbeltje) zijn.

De bedoeling van borstkankerscreening is om beginnende kankers vroegtijdig te ontdekken en te behandelen, nog voor ze symptomen geven. Zo hoopt men niet alleen het aantal sterfgevallen door borstkanker te verminderen, maar ook de nodige behandeling van de opgespoorde kankers minder zwaar te maken. Het onderzoek richt zich dus per definitie tot alle gezonde vrouwen, zonder symptomen, van een bepaalde leeftijdsgroep. Vandaag is dit tussen 50 en 69 jaar.

Met het bevolkingsonderzoek naar borstkanker kunnen alle vrouwen in Vlaanderen van 50 tot en met 69 jaar zich om de twee jaar gratis laten onderzoeken op borstkanker. Over het nut en de betrouwbaarheid van screening vanaf 50 jaar bestaat geen twijfel. Het bevolkingsonderzoek in Vlaanderen slaagt er elk jaar in bij honderden vrouwen vanaf 50 jaar borstkanker in een vroeg stadium op te sporen. Zo'n opsporing en snelle behandeling verhogen aanzienlijk de kans op genezing. Het blijft dus heel belangrijk dat zo veel mogelijk vrouwen vanaf 50 deelnemen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Borstkankerscreening vanaf 50 jaar is in overeenstemming met de Europese aanbevelingen voor borstkankeropsporing.
In Vlaanderen werden in de periode 2007-2008 1.546 borstkankers gevonden bij ruim 340.000 gescreende vrouwen door het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
De volledige tekst van de studie is beschikbaar op de website van het KCE: http://kce.fgov.be/index_nl.aspx?SGREF=5260&CREF=16579.






pub