De effecten van opgroeien met een narcistische ouder

Laatst bijgewerkt: oktober 2021
123_misbruik_ouder_kind_2021.jpg

dossier Ieder kind heeft een ouder nodig om te leren vertrouwen op zichzelf en een eigen identiteit te vormen. Maar als je opgroeit bij een narcistische ouder, is dat niet mogelijk doordat hij of zij enkel op zichzelf is gericht, voortdurend applaus nodig heeft en zich niet kan inleven in anderen. Deze omstandigheden kunnen bij een kind aanzienlijke psychische schade veroorzaken. Op volwassen leeftijd kan het heel wat moeite vergen om hiervan te herstellen.

Lees ook: 11 tekenen die er op wijzen dat je kind psychisch niet in orde is

Narcistische opvoedingsmethodes

Een kind van een narcistische ouder moet voortdurend zijn eigen persoonlijkheid aan de kant schuiven om de ouder te behagen en het beeld te spiegelen dat de ouder zo wanhopig nodig heeft. Als het niet voldoet aan de wensen van de ouder of probeert om zijn eigen doelen in het leven te stellen, zal de ouder het kind straffen, buitensluiten of negeren. Er zijn verschillende manieren waarop een narcistische ouder dat kan doen:

Emotionele chantage: de narcistische moeder of vader zal krijgen wat zij of hij wil via emotionele chantage. Ze geven het kind bijvoorbeeld een schuldgevoel waardoor het bepaalde dingen zal willen goedmaken.

Buitensporig strenge opvoeding: door alles te controleren wat het kind zegt of doet, blijft het afhankelijk van hen. Als een kind zo wordt opgevoed, kan het enorme problemen krijgen op gebied van autonomie en zelfvertrouwen, wat kan leiden tot besluiteloosheid en onzekerheid bij veel (gemakkelijke) beslissingen.

De eer opstrijken: als het kind succesvol wordt, iets bereikt of aantrekkelijk is, dan zal een narcistische ouder beweren dat dat zijn of haar verdienste is. Op deze manier leert het kind nooit om te genieten van zijn prestaties, maar voelt het een constante druk om bovengemiddeld te moeten presteren. Dat kan voor een kind zeer stresserend zijn.

Geen erkenning van emoties: een narcistische moeder of vader erkent vaak niet de emoties, behoeften of verlangens van het kind. Als het kind iets wil delen dat hem nauw aan het hart ligt, dan zal een narcistische ouder reageren door het kind te negeren, er overheen te praten, het te overtreffen met een eigen verhaal, die behoefte of dat verlangen tegen hem te gebruiken, of ervoor te zorgen dat het kind zich er schuldig over voelt.

Inconsequent zijn: vandaag A zeggen en morgen B zeggen/doen. Ook zal een narcistische ouder het ene kind als gouden kind behandelen en het andere kind als zondebok.

Lees ook: Zo herken je een verborgen narcist

Gevolgen voor het kind

Kinderen van een narcistische ouder groeien op zonder onvoorwaardelijke liefde, en zonder de aandacht, zorg en toewijding die een kind nodig heeft. Het kind is eraan gewend geraakt om zich voortdurend af te stemmen op de wensen en de behoeften van de narcistische ouder. Doet het kind dit niet, dan dreigt er gevaar in de vorm van emotionele of soms ook lichamelijke mishandeling. Het is dus geen verrassing dat veel kinderen van een narcistische ouder psychische klachten ontwikkelen. Voorbeelden van die klachten zijn:

Jeugdtrauma of complexe PTSS (posttraumatische stressstoornis)
Negatief zelfbeeld 
Codependentie: zich overdreven verantwoordelijk voelen voor het gedrag van anderen en zich tot het uiterste inspannen om tegemoet te komen aan hun behoeften
Intense schaamte, doordat ze niet in staat zijn om te voldoen aan de verwachtingen van de ouder
Onderontwikkelde identiteit door de eigen behoeften en wensen te negeren
Niet in staat zijn onvoorwaardelijk van iemand te houden/ vertrouwensproblemen hebben. Onbewust wachten ze namelijk tot iemand hen in de steek laat
Angstklachten, vooral in vriendschappen en relaties
Het hebben van ongezonde relaties. Ze hebben vaak een partner die lijkt op de narcistische ouder
Zelf een narcist worden

Omgaan met deze psychische problemen kan erg lastig zijn als men dit alleen wilt doen. Therapie kan helpen om de situatie te accepteren, jeugdtrauma’s te verwerken, een negatief zelfbeeld te veranderen en te werken aan een onderontwikkelde identiteit en angstklachten.

Bronnen:
https://www.psychologiemagazine.nl
https://www.psychologytoday.com/us

Lees ook: Wat is PTSS en wat kan je ertegen doen?


bron: Sara Claessens - gezondheidsjournalist

Wil je onze artikels graag ontvangen in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Gezondheid NV / Mediahuis.
volgopfacebook

volgopinstagram