Moet u zich ongerust maken over een gezwel of knobbel in de hals?

Laatst bijgewerkt: October 2018
123h-hals-arts-onderzoek-vrouw-10-18.jpg

tips Een zwelling in de hals kan verschillende oorzaken hebben. Het kan goedaardig zijn (bijv. een ontsteking van de lymfeklieren) maar ook kwaadaardig (bijv. lymfeklierkanker). Daarom is het aan te raden om bij een lokale zwelling of knobbel in de hals die langer dan enkele weken aanhoudt, uw huisarts te raadplegen.

Mogelijke oorzaken van een gezwel in de hals

1. Gezwollen en pijnlijke lymfeklieren zijn bij kinderen en jongvolwassenen meestal het gevolg van een infectie, zoals een keel- of oorontsteking, klierkoorts, toxoplasmose, een tandabces… Gezwollen lymfeklieren door een infectie voelen vaak ook pijnlijk aan en meestal zijn er dan ook andere klachten zoals koorts, moeheid, gebrek aan eetlust, slikklachten… Het opzwellen van de lymfeklier is een normale reactie op een infectie en verdwijnt vanzelf zodra die infectie voorbij is. 

Wanneer de zwelling van de lymfeklieren na enkele weken niet spontaan verdwijnt en bij oudere mensen is verder onderzoek nodig. Soms kan een vergrote lymfeklier namelijk een eerste teken zijn van een kwaadaardig gezwel (kanker). Het gaat dan meestal om duidelijk vergrote en verharde lymfeklieren die vaak niet pijnlijk zijn en progressief groter worden.

Ook sommige auto-immuunziekten zoals lupus en sarcoïdose kunnen gepaard gaan met een ontsteking van de lymfe- en speekselklieren en zwelling in de hals veroorzaken.

2. Ook andere organen die in de hals liggen, zoals de speekselklieren, kunnen ontstoken zijn en een zwelling veroorzaken ter hoogte van de kaakhoek, onder het oor of aan de onderzijde van de mond. Dit kan gepaard gaan met pijn en andere klachten zoals koorts. 

Bij kinderen en adolescenten is de oorzaak meestal een infectie of een ontsteking, zoals bijvoorbeeld een ontsteking van de oor-speekselklier (parotitis) bij onder meer bof en mazelen.

Bij mensen van middelbare leeftijd gaat het eerder om speekselkliersteentjes, chronische infecties of een (meestal) goed- of (soms) kwaadaardige tumor. Hoe ouder, hoe groter de kans op een kwaadaardige tumor. 

Zwellingen van de speekselklieren kan ook optreden bij een verandering van de stofwisseling, zoals suikerziekte, leverziekten of schildklierafwijkingen. Ook bij alcoholmisbruik of eetstoornissen (anorexia) komen dergelijke zwellingen soms voor. Deze zwellingen zijn bijna altijd dubbelzijdig. 

3. Een zwelling in de hals wordt soms veroorzaakt door een cyste die op een bepaald moment in volume toeneemt. Een cyste is een ballonvormige holte gevuld met vocht. Ze voelen gespannen aan, maar geven mee als u erop drukt. 

Een halscyste kan aangeboren zijn en zich pas op latere leeftijd als een zwelling uiten. Of ze kan ook op latere leeftijd ontstaan. Een voorbeeld daarvan is een ranula of ‘kikkergezwel’. Dat is een cyste in de tongspeekselklier waardoor de ruimte onder de tong langzaam gaan zwellen. Bij toename van de zwelling kan deze ook zichtbaar zijn onder de kin. Dit wordt dan wel vergeleken met de zwelling die ontstaat bij kwakende kikkers, vandaar de naam ‘kikkergezwel’.

Een cyste zal meestal operatief verwijderd worden. 

4. Een zwelling in de hals kan ook een gevolg zijn van een gezwollen schildklier. Een zogenaamd kropgezwel (struma) is een voelbare en zichtbare toename van het schildkliervolume onderaan en centraal in de hals. Het kan ook de vorm aannemen van noduli, kleine afgeronde massa’s. 

Vaak hebt u helemaal geen klachten. Soms drukt de knobbel op de slokdarm, en dan hebt u last bij het slikken, of op de luchtpijp en dan hebt u een piepende ademhaling. Meestal gaat het om een relatief onschuldig fenomeen en werkt de schildklier zelf nog normaal. Maar soms werkt de schildklier door het struma te snel (hyperthyreoïdie) of te langzaam (hypothyreoïdie).

5. Een lipoom of vetbultje is een (bijna altijd) goedaardig gezwel dat vaak in de hals. Lipomen zijn tussen de twee en tien centimeter groot, maar soms worden ze nog groter. Ze zijn meestal duidelijk voelbaar als zachte, makkelijk te bewegen knobbels. Soms zijn ze pijnlijk omdat ze tegen een zenuw aanliggen. Lipomen hoeven meestal niet behandeld te worden, tenzij ze duidelijk zichtbaar zijn of pijn doen.

6. Een ander goedaardig gezwel dat zwellingen in de hals kan veroorzaken is een paraganglioom of glomustumor. Dat is een zeldzaam, soms erfelijk goedaardig gezwel dat meestal tussen de leeftijd van 20 tot 40 jaar optreedt. Meestal is er sprake van een langzaam groter wordende zwelling in de hals of zijn er klachten van gehoorsvermindering met kloppend oorsuizen. Bij sommige patie¨nten kunnen zenuwen in de knel komen, met als gevolg heesheid, slikklachten of aangezichtsverlamming. 

7. Kwaadaardige tumoren (kankergezwellen). 
Bij kinderen en jongeren komen tumoren weinig voor, maar als ze voorkomen zijn ze vaker kwaadaardig dan goedaardig. 

Bij mensen die ouder zijn dan 40 jaar kan een gezwel in de hals duiden op kanker. Het kan bijvoorbeeld een eerste teken van lymfeklierkanker zijn, zoals de ziekte van Hodgkin en Non-Hodgkin. In zeer zeldzame gevallen zijn vergrote lymfeklieren een uiting van bloedkanker (lymfatische leukemie). Een halsgezwel kan ook een eerste teken van een speekselklier- of schildklierkanker zijn, en soms van een hoofd- of halskanker.

Een kwaadaardige tumor is meestal onregelmatig van vorm, wordt langzaam groter, is pijnloos en voelt hard aan. 

Wat doen als u een zwelling in de hals bemerkt?

Raadpleeg altijd een arts voor verder onderzoek in volgende omstandigheden.

• Een lokale zwelling of knobbel in de halsstreek die langer dan 2 tot 4 weken aanhoudt.

• Als u een of meer vergrote lymfeklieren in de hals hebt zonder dat u ziek bent of een ontsteking hebt.

• Als de zwelling in de hals gepaard gaat met andere klachten, zoals:
o onverklaarbaar gewichtsverlies,
o ’s nachts heftig transpireren,
o koorts langer dan 5 dagen,
o zweertjes in de mond die niet genezen,
o steeds zieker worden,
o extreme vermoeidheid die niet weggaat.

• Als de zwelling hard aanvoelt en/of niet pijnlijk aanvoelt bij aanraken.

• Als de zwelling steeds groter wordt en/of als u op meer plekken vergrote lymfeklieren ontdekt.

• Indien ook risicofactoren voor het ontstaan van tumoren bestaan, zoals roken en overmatig alcoholgebruik. 

Bronnen

www.uza.be/behandeling/halsklieren
www.kno.be/specialisaties/gelaat-en-hals
www.thuisarts.nl/vergrote-lymfeklier/ik-heb-vergrote-lymfeklier-in-hals
www.nvmka.nl/sites/www.nvmka.nl/files/hals-volwassenen.pdf
https://www.hoofdhalskanker.info/wpavl/wp-content/uploads/Hoofdstuk-19.pdf
https://www.henw.org/artikelen/vergrote-lymfeklier



verschenen op : 06/11/2018
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt