Alles wat je moet weten over inhalatoren bij astma

Laatst bijgewerkt: januari 2022

dossier

Bij aandoeningen van de luchtwegen, zoals astma en COPD, krijgt men soms een therapie voorgeschreven waarbij men geneesmiddelen moet inademen (inhaleren). Deze behandeling laat toe zeer snel een maximale hoeveelheid geneesmiddel lokaal in de luchtwegen te deponeren waarbij een snelle en krachtige werking bekomen wordt met een minimum aan nevenwerkingen. Alleen als je goed inhaleert, komt er voldoende van het medicijn uit de inhalator in uw longen. Het is dan ook belangrijk dat je goed leert inhaleren. De huisarts, longarts en/of longverpleegkundige zal je de instructie geven en laten oefenen. Ook de apotheker kan je hierbij helpen. Onderzoek toont aan dat de helft van de astmapatiënten hun inhalator niet correct gebruikt. Een van de voornaamste oorzaken blijkt onvoldoende voorlichting op gebied van inhalatie-instructie en controle op de inhalatietechniek. Volgens Walter Vincken, Diensthoofd Pneumologie van het UZ Brussel, zijn patiënten vaak in de veronderstelling dat zij hun inhalatiegeneesmiddelen op de juiste wijze innemen, maar in werkelijkheid krijgt een groot aantal patiënten te weinig of juist te veel van het geneesmiddel toegediend. Dit heeft verstrekkende gevolgen zowel voor de patiënt als de zorgsector. Patiënten kunnen zelf niet controleren of ze de juiste en de volledige dosis hebben ingenomen. Ook de zorgverlener kan dit onmogelijk nagaan. Als er dan geen verbetering merkbaar is, wordt vaak een hogere dosis voorgeschreven. Volkomen onnodig en bovendien extra kostelijk zowel voor de patiënt als voor de gezondheidszorg.

Diverse types inhalator
  • Bij inhalatoren met doseermeting (dosisaërosols of ‘puffers’) bevindt het medicijn zich in een capsule die onder druk staat. Je moet op de verstuiver drukken en gelijk inademen. Dit is niet voor iedereen even gemakkelijk. In veel gevallen kan een voorzetkamer helpen het inhaleren met de verstuiver makkelijker te maken. Kinderen gebruiken vaak een voorzetkamer, maar ook bij volwassenen is dit aan te raden. De ademgestuurde inhalator (Autohaler) is een verstuiver die de medicijnen precies op het juiste moment vrijgeeft: namelijk bij het begin van een ademteug. Bij deze inhalator is geen voorzetkamer nodig.
  • Poederinhalatoren bevatten medicijnen in de vorm van minuscule korreltjes. Er zijn allerlei systemen waarop poederinhalatoren het geneesmiddel vrijgeven. Het principe is dat je eerst uitademt om vervolgens het vrijgegeven geneesmiddelpoeder met een snelle inademing via de mond te inhaleren. De werkzaamheid van zulke medicijnen wordt door de ademhaling geactiveerd. De meeste inhalatoren bevatten een poedervoorraad voor vijftig, zestig, honderd of tweehonderd inhalaties. Sommige inhalatoren werken met poedercapsules. Bij elk apparaatje staat op de gebruiksaanwijzing hoe je het gebruiksklaar moet maken.
  • Een vernevelaar is een apparaat dat een vloeibaar astmamedicijn omzet in een nevel, die je vervolgens kan inhaleren. Bij een vernevelaar voor klein volume doe je een hoeveelheid medicijn in een holte van het systeem. Terwijl je normaal ademt, blaast een kleine luchtcompressor een fijne mist van het geneesmiddel door een mondstuk in je longen. De behandeling met een vernevelaar duurt ongeveer 10 minuten. Deze vernevelaars zijn vaak alleen nodig als je ernstige astma heeft, niet op een andere manier kan inhaleren (bijvoorbeeld kind, acute situaties) of indien grote hoeveelheden medicatie moeten toegediend worden.

Voordelen

Nadelen

Dosisaerosol – Zakverstuiver

• Compact

• Hand-ademcoördinatie

• Bevat drijfgas

• Geen dosisteller

Zakverstuiver met voorzetkamer

• Geen hand-ademcoördinatie nodig

• Goede afgifte longen

• Weinig lokale nevenwerkingen

• Reiniging

• Omvang

Dosisaerosol - Autohaler

• Compact

• Geen hand-ademcoördinatie nodig

• Beperkte keuze medicatie

• Drijfgas

• Geen dosisteller

Drrogpoederinhalatoren

• Geen hand-ademcoördinatie nodig

• Compact

• Geen drijfgas

• Goede longdepositie

• Weinig lokale bijwerkingen

• Feedbackmechanismen (trillen, smaak…)

• Snelle en diepe inademing

• Bij uitademen in de inhalator wordt het poeder vochtig en wordt het niet geïnhaleerd

• Meestal geen gevoel van verstuiving

Verneveling

• Geen hand-ademcoördinatie vereist

• Mogelijkheid om hoge dosissen te vernevelen

• Mogelijkheid om meerdere medicamenten gelijktijdig te vernevelen

• Mogelijkheid om medicatie te vernevelen die niet beschikbaar is in dosisaërosol of poederinhalator

• Tijdrovend

• Kostprijs

• Omvang apparatuur

• Lokale nevenwerkingen

• Beperkte hoeveelheid medicijnen komt in longen

Hoe een inhalator correct gebruiken?

De medicijnen moeten in de onderste luchtwegen terechtkomen om hun werking optimaal te kunnen uitoefenen. Per inhalator is een andere inhalatietechniek nodig.


Algemene tips
• Steeds een rechtzittende houding
• Nooit uitademen in de inhalator
• Spoel je mond en keel na inhalatie van een cortisone steeds met water en spuw het spoelwater uit.
• Meerdere inhalaties nodig? Wacht minstens 1 minuut tussen twee inhalaties.
• Houd medicatie voor noodsituaties (de zogenaamde "noodmedicatie") steeds bij de hand, zorg dat je hiervan ook steeds een inhalator op voorraad heeft en ga op tijd na hoeveel dosissen er nog over zijn.
• Gebruik steeds eerst je noodmedicatie indien nodig (deze zet de longen voldoende open) en pas daarna de onderhoudsmedicatie.
• Indien je moeite hebt met het gebruik van je inhalator vraag dan je arts of apotheker te demonstreren hoe het werkt.
• Zelfs al merk je geen onmiddellijk effect van de medicatie, toch is het zeer belangrijk om de medicatie op vaste tijdstippen te nemen.

DOSISAEROSOL (‘puffer’, zakverstuiver)
Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Neem de dop van het mondstuk.
3. Schud de dosisaërosol krachtig gedurende enkele seconden.
4. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
5. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
6. Buig het hoofd licht achterover.
7. Het apparaat rechtop houden en tussen twee vingers nemen, de wijsvinger op de basis van het reservoir en de duim op het mondstuk. Begin langzaam en diep in te ademen en druk op hetzelfde moment de dosisaërosol in. Blijf daarna verder inademen.
8. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
9. Adem rustig uit door de mond.
10. Als u meerdere dosissen moet nemen: herhaal stap drie tot negen.
11. Plaats de dop terug op het mondstuk.
12. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Als het een nieuw apparaat is of als het gedurende twee weken of meer niet gebruikt werd, verstuif dan eerst twee dosissen in de lucht.
• Bewaar de dosisaërosol op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de dosisaërosol.
• De dosisaërosol is leeg als er zichtbaar niets meer vrijkomt bij het verstuiven in de lucht of tegen een spiegel.

Onderhoud
• Het is voldoende om het mondstuk van de verstuiver af en toe onder de kraan af te spoelen. Verwijder wel eerst het spuitbusje.
• Wanneer de uitstroomgaatjes van het spuitbusje toch verstopt geraken, kan je deze met een speld weer openprikken.

DOSISAEROSOL MET VOORZETKAMER
Eerste gebruik en reiniging
Voer deze procedure uit bij het eerste gebruik en herhaal deze procedure daarna één keer per week.
1. Haal de verschillende onderdelen van de voorzetkamer uit elkaar
2. Leg de onderdelen in een kom met water en een scheut afwasmiddel. Zorg ervoor dat de onderdelen volledig ondergedompeld zijn.
3. Laat de onderdelen, ondergedompeld, 30 minuten weken.
4. Haal de onderdelen uit de kom. Schud de inhalatiekamer om overtollig zeepsop te verwijderen, vooral ter hoogte van de klep.
5. Laat de onderdelen drogen op een zuivere doek gedurende minstens zes uur. (best ’s avonds na de laatste inhalatie)
NIET afspoelen! NIET afdrogen met een doek!
6. Plaats de droge onderdelen opnieuw in elkaar.

Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Neem het dopje van het mondstuk van de dosisaërosol.
3. Schud de dosisaërosol krachtig gedurende enkele seconden.
4. Sluit de dosisaërosol aan op de voorzetkamer.
5. Neem het mondstuk van de voorzetkamer in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
6. Buig het hoofd licht achterover.
7. Adem rustig en volledig uit en stop met ademen.
8. Verstuif één puf in de voorzetkamer.
9. Adem nu pas langzaam en diep in (binnen de tien seconden na het verstuiven van de puf).
10. Houd de adem vijf à tien seconden in.
11. Adem rustig uit door de mond.
12. Adem nog vier tot vijf maal rustig in en uit door de voorzetkamer.
13. Als u meerdere dosissen moet nemen: herhaal stap drie tot twaalf.
14. Verwijder de dosisaërosol en plaats het dopje terug op het mondstuk van de inhalator.
15. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Als de dosisaërosol nieuw is of als deze gedurende twee weken of meer niet gebruikt werd, verstuif dan eerst twee dosissen in de lucht.
• Bewaar de dosisaërosol en de voorzetkamer op een droge en koele plaats.
• De dosisaërosol is leeg als er zichtbaar niets meer vrijkomt bij het verstuiven in de lucht of tegen een spiegel.

AUTOHALER
Eerste gebruik
Als dit een nieuw apparaat is of als het gedurende twee weken of meer niet gebruikt werd, moet u het voor gebruik eerst klaarmaken door twee dosissen op de volgende wijze in de lucht te verstuiven:
1. Neem de dop van het mondstuk door het lipje aan de achterzijde naar beneden te trekken.
2. Houd de Autohaler rechtop. Duw de hefboom bovenaan het toestel naar boven.
3. Richt de opening van het mondstuk van je weg, zodat het vrijgekomen geneesmiddel in de lucht wordt verstoven.
Om een eerste dosis vrij te maken, duw het schuifje onderaan het toestel in de richting van de pijl.
4. Duw de hefboom terug naar beneden.
5. Herhaal stap twee en drie om een tweede dosis vrij te maken. Nadat een tweede dosis is vrijgekomen duw je de hefboom opnieuw naar beneden. De Autohaler is nu klaar voor gebruik.

Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Neem de dop van het mondstuk door het lipje aan de achterzijde naar beneden te trekken.
3. Schud de Autohaler krachtig gedurende enkele seconden.
4. Houd de Autohaler rechtop. Duw de hefboom bovenaan het toestel naar boven. De Autohaler is nu geladen.
5. Blijf de Autohaler rechtop houden en zorg dat je hand de inhaalopening aan de onderzijde niet afsluit.
6. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
7. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
8. Buig het hoofd licht achterover.
9. Adem langzaam en diep in, zodat je een ‘klik’ hoort die aangeeft dat de dosis vrijkomt. Blijf daarna verder inademen.
10. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
11. Adem rustig uit door de mond.
12. Breng de hefboom terug naar beneden.
13. Als je meerdere dosissen moet nemen: herhaal stap drie tot twaalf.
14. Plaats de dop terug op het mondstuk.
15. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Bewaar de Autohaler op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Autohaler.
• De Autohaler is leeg als er zichtbaar niets meer vrijkomt bij het verstuiven in de lucht of tegen een spiegel.

DISKUS
Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Open de Diskus.
3. Laad de Diskus eenmaal door de laadhendel naar achter te brengen. Je hoort een ‘klik’.
4. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
5. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
6. Buig het hoofd licht achterover.
7. Adem snel en diep in.
8. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem terwijl de inhalator uit de mond.
9. Adem rustig uit door de mond.
10. Sluit de Diskus door het mobiele deel naar voor te brengen.
11. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Bewaar de Diskus op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Diskus.
• De Diskus is leeg als de dosisteller op nul staat. Controleer dit tijdig.
• De Diskus mag niet afgespoeld worden. Zonodig kan je het mondstuk van de diskus schoonmaken met een vochtig doekje.

TURBUHALER
Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Verwijder de beschermkap.
3. Houd de Turbuhaler rechtop.
4. Laad de Turbuhaler eenmaal: draai het gekartelde wieltje onderaan helemaal rechtsom en draai vervolgens het wieltje terug tot je de ‘klik’ hoort. De dosis staat nu klaar.
5. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
6. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
7. Buig het hoofd licht achterover.
8. Adem snel en diep in. Bij inhalatie merk je niets, er komt noch smaak, noch geur vrij.
9. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
10. Adem rustig uit door de mond.
11. Als je meerdere dosissen moet nemen: herhaal stap drie tot tien.
12. Plaats na gebruik de beschermkap terug op de Turbuhaler.
13. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Bewaar de Turbuhaler op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Turbuhaler.
• De Turbuhaler is leeg als het venstertje onder het mondstuk volledig rood is of als de dosisteller op nul staat.

HANDIHALER
Techniek
1. Open de beschermkap.
2. Open het mondstuk.
3. Neem een capsule uit de verpakking en plaats deze in de daartoe voorziene opening.
4. Sluit het mondstuk. Je moet daarbij een ‘klik’ horen. Laat de beschermkap open.
5. Houd de Handihaler rechtop en druk de groene knop volledig in. De capsule wordt doorprikt.
6. Neem een rechtzittende houding aan.
7. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
8. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
9. Buig het hoofd licht achterover.
10. Adem snel en diep in. Je hoort de capsule trillen.
11. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
12. Adem rustig uit door de mond.
13. Herhaal stap zeven tot twaalf. De capsule is dan volledig leeg.
14. Open het mondstuk en verwijder de lege capsule. Klap het mondstuk en de beschermkap dicht.
15. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Werp het inhalatietoestel weg als de verpakking leeg is. Bij elke nieuwe verpakking is een gratis Handihaler ingesloten.
• Bewaar de Handihaler en de verpakking op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Handihaler.
• Maak de Handihaler één keer per maand schoon. Open de beschermkap en het mondstuk. Open vervolgens de capsulehouder door de drukknop op te tillen. Spoel de Handihaler uit met warm water om achtergebleven poederresten te verwijderen. Droog de Handihaler grondig door het achtergebleven water met een papieren doekje te verwijderen. Laat de Handihaler vervolgens aan de lucht drogen en laat daarbij de beschermkap, mondstuk en de capsulehouder open. Dit duurt ongeveer 24 uur. Maak het daarom onmiddelijk na gebruik proper zodat het klaar is voor de volgende toediening. De buitenkant van de Handihaler kan met een vochtig doekje worden schoongemaakt.

AEROLIZER
Techniek
1. Verwijder de beschermkap.
2. Houd de Aërolizer rechtop. Draai het mondstuk in de richting van de pijl, terwijl je het onderste deel van de inhalator vasthoudt.
3. Neem een capsule uit de verpakking en plaats deze in de daartoe voorziene opening.
4. Draai het mondstuk terug dicht (in de richting van de pijl).
5. Houd de Aërolizer rechtop en druk beide blauwe knoppen volledig en gelijktijdig in. De capsule wordt doorprikt.
6. Neem een rechtzittende houding aan.
7. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
8. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
9. Buig het hoofd licht achterover.
10. Adem snel en diep in. Je hoort de capsule trillen.
11. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
12. Adem rustig uit door de mond.
13. Herhaal stap zeven tot twaalf om de capsule volledig leeg te maken.
14. Open het mondstuk en verwijder de lege capsule. Draai het mondstuk terug dicht en plaats de beschermkap terug.
15. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Werp het inhalatietoestel weg als de verpakking leeg is. Bij elke nieuwe verpakking is een gratis Aërolizer ingesloten.
• Bewaar de Aërolizer en de verpakking op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Aërolizer.

NOVOLIZER
Eerste gebruik
Bij een nieuw apparaat moet je het voor gebruik eerst klaarmaken door het patroon in de Novolizer te plaatsen.
1. Neem de Novolizer uit de plastic verpakking.
2. Houd het toestel horizontaal.
3. Bovenaan de Novolizer bevindt zich een klepje. Duw op de geribbelde delen, schuif het klepje naar voor en til het op.
4. Verwijder de beschermfolie van het potje met de vulling.
5. Neem de vulling uit het potje en plaats het in de inhalator (met de dosisteller naar het mondstuk gericht).
6. Plaats het klepje terug op de Novolizer en klik het vast (door het naar achter te schuiven).
De Novolizer is nu klaar voor gebruik.

Aandachtspunten
• Door de houdbaarheid mag het potje met de vulling pas vlak voor gebruik geopend worden.
• Het patroon mag maximum zes maanden na openen gebruikt worden.

Techniek
1. Neem een rechtzittende houding aan.
2. Neem de dop van het mondstuk door aan weerszijden op de geribbelde delen te duwen.
3. Houd de Novolizer horizontaal. Druk de rode drukknop volledig in: je hoort een klik en de kleur van het controlevenster verandert van rood naar groen. De Novolizer is nu klaar voor gebruik.
4. Blijf de Novolizer horizontaal houden.
5. Adem rustig en volledig uit (nooit uitademen in de inhalator).
6. Neem het mondstuk in de mond (tussen de tanden) en omsluit het goed met de lippen.
7. Buig het hoofd licht achterover.
8. Adem snel en diep in, zodat je een ‘klik’ hoort die aangeeft dat de dosis vrijkomt. Blijf daarna verder inademen. Bij correcte inhalatie verandert de kleur van het controlevenster van groen naar rood.
9. Houd de adem vijf à tien seconden in en neem ondertussen de inhalator uit de mond.
10. Adem rustig uit door de mond.
11. Als je meerdere dosissen moet nemen: herhaal stap drie tot tien.
12. Plaats de dop terug op het mondstuk.
13. Spoel de mond met water (niet inslikken).

Aanbevelingen
• Bewaar de Novolizer op een droge en koele plaats.
• Adem nooit uit in de Novolizer.
• De Novolizer is leeg als de dosisteller op nul staat. Controleer dit tijdig.
• Vervang de Novolizer als het patroon leeg is.

VERNEVELAAR
Techniek
1. Zet het toestel gedurende enkele seconden aan terwijl het leeg is, zodat resterend vocht verwijderd wordt.
2. Druppel de medicatie in het aërosolpotje.
3. Voeg zo nodig fysiologisch serum toe zodat een startvolume van ± drie tot vier ml bekomen wordt (20 druppels = een ml).
4. Zet het toestel aan.
5. eem een rechtzittende houding aan.
6. Steek het pijpje in de mond en omsluit het goed met de lippen (of plaats het masker over de neus en de mond).
7. Buig het hoofd licht achterover.
8. Adem traag in door de mond. Hou de adem ± vijf seconden in en adem rustig uit. Vernevel op deze manier verder tot één minuut nadat de vernevelaar begint te sputteren.
9. Zet het toestel af.
10. Spoel de mond met water (niet inslikken).
11. Spoel het aërosolpotje af onder heet water en laat het drogen op een propere doek.

Aanbevelingen
• Gebruik geen zuurstof voor verneveling.
• Gebruik bij voorkeur monodosis.
• Gebruik bij voorkeur een pijpje.
• Vul het aërosolpotje vlak voor de start van de verneveling.
• De verneveltijd mag maximum tien minuten bedragen.

Onderhoud
Dagelijks: reinigen
1. Reinig het pijpje of masker en het aërosolpotje met water en detergent.
2. Spoel de onderdelen af onder heet stromend water.
3. Laat de onderdelen drogen op een propere doek. Bewaar alles op een droge en stofvrije plaats.

Wekelijks: ontsmetten
1. Reinig het pijpje of masker en het aërosolpotje met water en detergent.
2. Ontsmet de onderdelen door:
• ze te laten koken in water gedurende vijf minuten.
OF • ze in de vaatwasser te steken: minstens 70°C gedurende 30 minuten.
Lees na in de gebruiksaanwijzing of vraag aan de fabrikant of de onderdelen bestand zijn tegen koken of de vaatwasser.
3. Laat de onderdelen drogen op een propere doek. Bewaar alles op een droge en stofvrije plaats.

Aanbevelingen
• Vervang het pijpje of masker en het aërosolpotje om de drie maanden. Vervang de filter binnen de tijdspanne aangegeven door de fabrikant.
• Laat het toestel jaarlijks nakijken door de fabrikant of de apotheker.

Onderhoud bij mucovisidosepatiënten
Na elk gebruik: reinigen
1. Reinig het pijpje of masker en het aërosolpotje met water en detergent.
2. Spoel de onderdelen af onder heet stromend water.
3. L aat de onderdelen drogen op een propere doek. Bewaar alles op een droge en stofvrije plaats.
Dagelijks: ontsmetten
1. Reinig het pijpje of masker en het aërosolpotje met water en detergent.
2. Ontsmet de onderdelen door:
• ze te laten koken in water gedurende vijf minuten.
OF • ze in de vaatwasser te steken: minstens 70°C gedurende 30 minuten.
Lees na in de gebruiksaanwijzing of vraag aan de fabrikant of de onderdelen bestand zijn tegen koken of de vaatwasser.
3. Laat de onderdelen drogen op een propere doek. Bewaar alles op een droge en stofvrije plaats.

Aanbevelingen
• Vervang het pijpje of masker en het aërosolpotje om de drie maanden. Vervang de filter binnen de tijdspanne aangegeven door de fabrikant.
• Laat het toestel jaarlijks nakijken door de fabrikant of de apotheker.

Bron:
www.longfonds.nl/over-longen/astma/behandeling-van-astma/inhaleren-en-inhalatietechnieken




Wil je onze artikels graag ontvangen in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Gezondheid NV / Mediahuis.
volgopfacebook

volgopinstagram