ad

Pijn in de borsten (mastodynie): hinderlijk maar meestal onschuldig

Laatst bijgewerkt: augustus 2014

dossier Veel vrouwen hebben gedurende kortere of langere tijd last van soms heftige pijn in de borsten. Deze pijn kan variëren van een gespannen of irritant gevoel dat een paar dagen per maand aanhoudt tot een voortdurende kwelling.
De pijn kan in beide borsten optreden, maar ook alleen in één van beide of in een deel ervan. De pijn kan uitstralen tot in de oksel en de bovenarm. Ongeveer 70% van de vrouwen heeft er in haar leven ooit last van. De klachten kunnen al vroeg in de puberteit ontstaan en tot op hoge leeftijd voortduren.

Veel vrouwen denken dan onmiddellijk aan bostkanker. In de overgrote meerderheid van de gevallen gaat het echter om iets heel anders.

123-borsten-afb-groen-foto-170_08.jpg
Bovendien is pijn in de borst zelden een symptoom bij borstkanker. De klassieke pijn bij patiënten met borstkanker wordt gevoeld in één borst, is constant aanwezig en intens. Bij 2 - 7% van de patiënten met pijn in de borst(en), wordt de diagnose borstkanker gevonden.

1. Cyclische pijn die verband houdt met de menstruatie

Deze pijn houdt verband met schommelingen in de hormoonniveaus. Ze treedt op vóór de menstruatie, soms een paar dagen, soms wel 2 weken. De pijnklachten nemen af zodra de menstruatie begonnen is.

De borsten voelen gespannen en zijn pijnlijk bij aanraking. Soms is de pijn continu aanwezig en bevindt zich typisch in het buiten bovenkwadrant van de borst, met uitstraling naar de arm en de oksel. Het is vaak dubbelzijdig maar kan ernstiger zijn in één borst. Soms zijn er afwijkingen (knobbeltjes) te voelen in de borst.

Deze cyclische borstpijn komt het meest voor tussen de 20 en 40 jaar. Van alle menstruerende vrouwen heeft ongeveer 40% last van deze cyclische borstklachten. Soms houden vrouwen deze klachten jaren, vooral als ze voor het 20e levensjaar begonnen zijn. Waarom sommige vrouwen wel en andere geen last hebben van dergelijke premenstruele borstpijn, is niet bekend.

Vermindering van de klachten kan optreden bij onderbreking van de cyclus, bijvoorbeeld door zwangerschap, borstvoeding of menopauze (overgang). Daarnaast kan het gebruik van de anticonceptiepil en hormoontherapie rond de overgang de klachten soms verminderen.

Niet zozeer de hoogte maar de verhoudingen tussen de hormoonspiegels (van oestradiol, progesteron en prolactine) en de gevoeligheid van het borstweefsel hiervoor spelen een rol. Deze gevoeligheid kan ook worden versterkt door andere factoren zoals stress.
Dat vrouwen na de overgang deze pijn ook nog kunnen hebben kan verklaard worden doordat de bijnieren ook vrouwelijke hormonen produceren.

Wat kunt u doen?

• Het meest aanbevolen hulpmiddel is Teunisbloemolie (Primrose oil). De aanbevolen dosering is 6 maal per dag 40 mg of 3 maal per dag 80 mg.

• Ook al is cyclische pijn hormonaal bepaald, toch worden hiervoor slechts zelden hormonen voorgeschreven. Voor wordt besloten speciaal tegen de pijn hormonen voor te schrijven, wordt aangeraden eerst 3 maanden af te wachten. De pijn kan spontaan verminderen. De anticonceptie pil kan een goede maatregel zijn tegen de pijn, maar werkt ook wel eens averechts.

• Indien u de pil neemt, kunt u proberen of het staken van de pil een gunstig effect heeft. Bij postmenopauzale vrouwen kan substitutietherapie met oestrogenen leiden tot soortgelijke klachten. De kans dat staken of veranderen van medicatie een gunstige invloed heeft op de klachten is bij deze groep wat groter.

• Bij hinderlijke pijn kunt u in overleg met uw huisarts een pijnstiller (paracetamol) nemen.

• Bij aanhoudende hevige pijn, die de kwaliteit van leven ernstig aantasten, kan de arts gedurende korte tijd een lage dosis van een geneesmiddel voorschrijven dat inwerkt op de hormonen.

- Tamoxifen is een middel dat gebruikt wordt in de behandeling van vrouwen met borstkanker. Tamoxifen heeft een aantal serieuze bijwerkingen zoals diepe veneuze trombose (trombosebeen) en bij langdurig gebruik een verhoogde kans op baarmoederhalskanker. Daarom wordt geadviseerd het niet langer dan 6 maanden te gebruiken.
- Danazol (een synthetisch hormoon verwant aan testosteron ) worden voorgeschreven. Dit geneesmiddel remt de activiteit van oestrogeen en progesteron, hormonen die invloed hebben op de borsten. Omdat bij langdurig gebruik van dit middel bijwerkingen ontstaan, wordt het meestal slechts kort voorgeschreven.
- Bromocriptine (Parlodel). Dit medicijn geeft veel bijwerkingen, zoals misselijkheid, braken, duizeligheid, flauwvallen en hoofdpijn.

• Een goede beha van de juiste maat en vorm die de borst goed ondersteunt, kan nuttig zijn.

• Aanpassing van de voeding, zoals een vetarm dieet, kan soms de klachten verminderen.

2. Niet-cyclische pijn die geen verband houdt met de menstruatie

vr-borsten-hand-170_08.jpg
De pijn wordt niet door hormonen veroorzaakt, maar door iets abnormaals in het borstweefsel. Bij deze vorm van mastalgie heeft de vrouw continu of met tussenpozen pijn in de borst(en).

De pijn is vaak goed lokaliseerbaar, kan zeer hevig zijn en kan variëren van minuten tot dagen en kan soms uitgelokt worden door gerichte druk op een punt in de borst. De pijn komt vaker voor aan één borst.

Er kunnen meerdere oorzaken zijn.
• Een (oude) verwonding of een stoot op de borst.
• Na een punctie of na een operatie.
• Na hevige bewegingen waarbij de borsten rondwippen (bv. tijdens sportbeoefening).
• Een cyste (vochtblaasje) of een weefselknobbel (door de verharding van bind- en klierweefsel in de borst). Deze kan zowel goedaardig als kwaadaardig zijn.

zie ook artikel : Goedaardige borsttumoren

• Een borstontsteking (meestal bij vrouwen die borstvoeding geven).

zie ook artikel : Borstontsteking (mastitis): geen reden om te stoppen met borstvoeding

Wat kunt u doen?

Als dergelijke pijn optreedt, is het verstandig de borsten door de huisarts te laten onderzoeken. Bij een vrouw onder de 30 jaar kan de plaats van de pijn met behulp van een echografie worden onderzocht. Vanaf 30 jaar zal de huisarts een borstfoto (mammografie) laten maken.

• Er zijn geen speciale geneesmiddelen tegen deze pijn, al kan paracetamol soms helpen.

• Bij aanhoudende hevige pijn, die de kwaliteit van leven ernstig aantasten, kan de arts gedurende korte tijd tamoxifen voorschrijven. Tamoxifen is een middel dat gebruikt wordt in de behandeling van vrouwen met borstkanker. Tamoxifen heeft een aantal serieuze bijwerkingen zoals diepe veneuze trombose (trombosebeen) en bij langdurig gebruik een verhoogde kans op baarmoederhalskanker. Daarom wordt geadviseerd het niet langer dan 6 maanden te gebruiken.

• Een goede beha van de juiste maat en vorm die de borst goed ondersteunt, kan nuttig zijn.

3. Pijn die niet door de borsten wordt veroorzaakt

Deze soort pijn is eigenlijk geen mastodynie, omdat de oorzaak niet van de borsten komt. Pijn aan de borstkas, gewrichtsontstekingen (tussen de ribben en het borstbeen) kunnen de oorzaak zijn. Ook aderontstekingen (tromboflebitis) kunnen pijn geven. Een aderontsteking treedt meestal op aan de buitenzijkant van de borst, soms voelt u op de meest gevoelige plek een soort richel (de ziekte van Mondor). Het letsel verkleint spontaan weer na enkele weken.

Wat kunt u doen?
Als deze pijn optreedt, is het verstandig de borsten door de huisarts te laten onderzoeken. Als de huisarts al duidelijk kan aangeven dat de pijn niet van de borsten afkomt, is geen borstfoto nodig. Deze pijnen zijn niet gevaarlijk en gaan na verloop van tijd weer over.


ad


pub