Gerelateerde artikels
Het belang van voedselveiligheid voor kinderen en ouderen
In dit artikel
Het belang van voedselveiligheid voor kinderen en ouderen
dossier
Voedselveiligheid is cruciaal, vooral voor jonge kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand. Het eten van besmet voedsel kan leiden tot voedselinfecties veroorzaakt door bacteriën zoals Salmonella, E. coli of andere ziekteverwekkers. Symptomen van deze voedselinfecties lijken op die van een gewone buikgriep en omvatten koorts, diarree, misselijkheid en hoofdpijn, en duren gemiddeld 4 tot 7 dagen. Voor kwetsbare groepen kunnen de klachten ernstiger zijn, waardoor preventie van voedselinfecties extra belangrijk is.
Risicoproducten voor voedselinfecties
Vlees- en visproducten
Verse, rauwe producten vormen de grootste risicogroep voor voedselvergiftiging, omdat bacteriën pas volledig worden gedood bij verhitting boven de 70°C. Daarom is het belangrijk om vlees en vis volledig te bakken, zodat ook de binnenkant gaar is. Grote stukken kunnen beter in kleinere porties worden gebakken.
- Alleen onbewerkt rund- of varkensvlees uit één stuk kan rosé gegeten worden, omdat bacteriën meestal niet aan de binnenkant aanwezig zijn. Toch is volledig doorbakken vlees de veiligste optie.
- Kip moet altijd volledig doorbakken worden vanwege het hoge aantal bacteriën.
- Gerechten zoals tartaar of sushi, waarbij vlees of vis niet verhit wordt, worden door risicogroepen beter vermeden.
© Getty Images
Groenten en fruit
Groenten en fruit vragen extra oplettendheid, omdat ze vaak rauw worden gegeten. Het wassen verwijdert vuil zoals aarde en stof, maar niet alle bacteriën. Voorverpakte groenten moeten ook altijd gewassen worden. Schillen kan bacteriën aan de buitenkant verwijderen, maar kruisbesmetting via handen en messen blijft mogelijk.
Eieren
Eieren vormen een risico door bacteriën op de schaal en binnenin. Gebruik eieren in gerechten die niet verhit worden, zoals chocolademousse of zelfgemaakte mayonaise, voorzichtig.
Hygiëne: de basis van een veilige keuken
Correct koken is niet voldoende; hygiëne in de keuken is essentieel om kruisbesmetting te voorkomen.
- Handen wassen met zeep voor, tijdens en na het koken, inclusief tussen de vingers en onder de nagels.
- Werk met schoon keukengerei en ververs hand- en vaatdoeken dagelijks.
- Gebruik aparte snijplanken en messen voor vlees/vis en groenten/fruit, of reinig tussendoor met heet water en antibacterieel afwasmiddel.
- Snijplanken met veel groeven moeten vervangen worden, omdat bacteriën moeilijk te verwijderen zijn.
- Houd rauwe en bereide producten gescheiden en vermijd contact met niet-voedingsmiddelen zoals huisdieren of boodschappentassen.
Welke producten moeten in de koelkast?
Bacteriën hebben vocht nodig om te groeien, dus producten met laag watergehalte zoals pasta en koeken hoeven niet in de koelkast. Producten met hoog vochtgehalte, zoals vlees, vis en zuivel, moeten gekoeld bewaard worden, idealiter bij 4°C.
- Leg verse producten laag in de koelkast en bereide gerechten hoger om kruisbesmetting te voorkomen.
- Houd groenten en fruit gescheiden van vlees en vis.
- Laat warme gerechten eerst afkoelen en beperk het openen van de koelkastdeur om de temperatuur stabiel te houden.
Veilig omgaan met diepgevroren producten
Diepvriesproducten blijven veilig bij -18°C, omdat bacteriële groei dan volledig wordt afgeremd. Bij ontdooien beginnen bacteriën echter opnieuw te groeien.
- Niet opnieuw invriezen tenzij het product eerst verhit is.
- Veilige ontdooimethoden: magnetron, koudwaterbad (30 minuten) of langzaam in de koelkast (ongeveer 24 uur).
- Sommige bereide gerechten, zoals diepvriesgroenten of ovenschotels, hoeven niet eerst ontdooid te worden.
Wanneer is een product niet meer geschikt voor consumptie?
Bederfbare producten zoals vlees en vis hebben een ‘te gebruiken tot’ (TGT)-datum. Na deze datum stijgt het risico op ziekte door bacteriën.
Verpakte producten zoals rijst of melk hebben een ‘ten minste houdbaar tot’ (THT)-datum, die vooral de kwaliteit aangeeft. Geopende producten moeten sneller worden geconsumeerd en volgens de aanwijzingen worden bewaard.
Bronnen:
Het voedingscentrum, Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen, (Den Besten et al, 2026; Odeyemi et al, 2020; Yu et al, 2022; Morasi et al, 2022)
Den Besten HMW, Wells-Bennik MHJ & Zwietering MH (2026) Natural Diversity in Heat Resistance of Bacteria and Bacterial Spores: Impact on Food Safety and Quality. Annual Review of Food Science and Technology Annu Rev Food Sci Technol 9: 383
Morasi RM, Rall VLM, Dantas STA, Alonso VPP & Silva NCC (2022) Salmonella spp. in low water activity food: Occurrence, survival mechanisms, and thermoresistance. J Food Sci 87: 2310–2323
Odeyemi OA, Alegbeleye OO, Strateva M & Stratev D (2020) Understanding spoilage microbial community and spoilage mechanisms in foods of animal origin. Compr Rev Food Sci Food Saf 19: 311–331
Yu H, Mei J & Xie J (2022) New ultrasonic assisted technology of freezing, cooling and thawing in solid food processing: A review. Ultrason Sonochem 90: 106185
