Gerelateerde artikels
Borstkanker: oorzaken, symptomen, risico’s, screening en behandeling
In dit artikel
Borstkanker: oorzaken, symptomen, risico’s, screening en behandeling
- Wat is borstkanker?
- Oorzaken: hoe ontstaat borstkanker?
- Is borstkanker erfelijk?
- Symptomen van borstkanker
- Risicogroepen en risicofactoren voor borstkanker
- Kunnen mannen borstkanker krijgen?
- Soorten borstkanker
- Preventie en screening van borstkanker
- Behandeling van borstkanker
- Voedingstips bij en na borstkanker
- Leven na borstkanker
dossier
Borstkanker raakt veel vrouwen, rechtstreeks of van dichtbij. Toch blijft er nog veel onduidelijkheid bestaan over de oorzaken, symptomen, risico’s, screening en behandeling. En kunnen mannen eigenlijk ook borstkanker krijgen? In dit artikel zetten we de belangrijkste feiten op een rij.
Wat is borstkanker?
© Getty Images
Borstkanker ontstaat wanneer cellen in het borstweefsel ongecontroleerd beginnen te groeien. Dat gebeurt meestal in de melkgangen of melkklieren, maar het kan zich ook uitbreiden naar omliggend weefsel of andere organen. Vaak groeit de tumor langzaam, al zijn sommige vormen agressiever. Hoe vroeger borstkanker wordt ontdekt, hoe groter de kans op een succesvolle behandeling.
Lees ook: Test je risico op borstkanker
Oorzaken: hoe ontstaat borstkanker?
Er bestaat geen eenduidige oorzaak van borstkanker. In de meeste gevallen gaat het om een samenspel van factoren. Hormonale invloeden spelen een belangrijke rol, net als leeftijd, genetische aanleg en levensstijl. Soms ontstaat borstkanker zonder duidelijke aanleiding, zelfs bij vrouwen zonder bekende risicofactoren. Net omdat borstkanker zo onvoorspelbaar is, is het extra belangrijk om je tijdig te laten screenen.
Lees ook: Is er een link tussen overgewicht en borstkanker?
Is borstkanker erfelijk?
Ongeveer 5 à 10% van de borstkankers is erfelijk. Dat betekent dat er een genetische mutatie aanwezig is. Meestal is dit in de BRCA1- of BRCA2-genen, die worden geassocieerd met een verhoogd risico op borstkanker. Bij een vermoeden van erfelijkheid (bijvoorbeeld meerdere familieleden met borstkanker of een diagnose op jonge leeftijd) kan een arts je doorverwijzen voor genetisch onderzoek. Dat is geen klassieke screening zoals een mammografie, maar een bloedonderzoek om na te gaan of je een verhoogd erfelijk risico hebt. |
Symptomen van borstkanker
Borstkanker geeft niet altijd meteen klachten, zeker in een vroeg stadium. Toch zijn er bepaalde signalen waarvoor je alert moet zijn. Het meest voorkomende symptoom van borstkanker is een knobbeltje of verharding in de borst of oksel, dat anders aanvoelt dan het omliggende weefsel. Daarnaast kunnen er veranderingen aan de borst optreden, zoals een andere vorm of grootte, een ingetrokken tepel, huidveranderingen (putjes, roodheid of een sinaasappelhuid) of vochtverlies uit de tepel.
Belangrijk om te weten: niet elke knobbel is borstkanker, maar veranderingen die blijven of verergeren laat je best altijd nakijken. Ook als je geen pijn hebt, is het goed om je te laten controleren. Hoe vroeger borstkanker opgespoord wordt, hoe beter de ziekte te behandelen is.
Lees ook: Wat zijn de symptomen van borstkanker bij vrouwen?
Risicogroepen en risicofactoren voor borstkanker
Wie loopt meer risico?
- vrouwen ouder dan 50 jaar
- vrouwen met borstkanker in de familie
- vrouwen die eerder al borstkanker gehad hebben
- vrouwen met dicht borstweefsel: bij hen is er relatief veel klierweefsel en weinig vetweefsel, wat het risico licht verhoogt en tumoren bovendien moeilijker zichtbaar maakt. Of je dichte borsten hebt, wordt vastgesteld via een mammografie.
Andere risicofactoren
- langdurige blootstelling aan oestrogenen, bijvoorbeeld door vroeg menstrueren, late menopauze, geen of late zwangerschap
- overgewicht, vooral na de menopauze
- alcoholgebruik: alcohol verhoogt de oestrogeenspiegels, wat geassocieerd wordt met een verhoogd risico op borstkanker. Bovendien vermindert het de opname van foliumzuur, en dat kan leiden tot fouten in de celdeling.
- weinig lichaamsbeweging
- bepaalde hormonale behandelingen, zoals hormoontherapie tijdens of na de menopauze
Lees ook: Erfelijke borstkanker: wie laat zich best testen?
|
Verhoogt de anticonceptiepil het risico op borstkanker?Het gebruik van de anticonceptiepil kan het risico op borstkanker licht verhogen. Dat verhoogde risico neemt af zodra je stopt en verdwijnt na verloop van tijd. Daartegenover staat dat de pil het risico op eierstok- en baarmoederkanker verlaagt. Het algemene advies luidt dat de pil veilig blijft voor de meeste vrouwen. Het is wel verstandig om je persoonlijke risico’s te bespreken met je arts, zeker bij een familiale voorgeschiedenis van borstkanker. |
Kunnen mannen borstkanker krijgen?
Hoewel borstkanker vooral bij vrouwen voorkomt, kunnen ook mannen borstkanker krijgen. Dat is zeldzaam – minder dan 1% van alle borstkankers treft mannen – maar het risico bestaat wel degelijk. Omdat veel mannen hier niet bij stilstaan, wordt de diagnose bij hen vaak later gesteld.
De symptomen van borstkanker bij mannen zijn vergelijkbaar als die bij vrouwen: een knobbeltje achter of rond de tepel, huidveranderingen of een ingetrokken tepel. Risicofactoren zijn onder andere hogere leeftijd, hormonale afwijkingen, overgewicht en een familiale of erfelijke aanleg (zoals BRCA-mutaties). Ook voor mannen geldt: merk je een blijvende verandering aan de borst, laat die dan controleren.
Soorten borstkanker
Er bestaan verschillende types borstkanker, waaronder:
- Ductaal carcinoom: ontstaat in de melkgangen en is de meest voorkomende vorm van borstkanker
- Lobulair carcinoom: deze soort borstkanker ontstaat in de melkklieren en is soms moeilijker op te sporen
- Hormoongevoelige borstkanker: groeit onder invloed van oestrogenen of progesteron
- HER2-positieve borstkanker: groeit sneller, maar reageert vaak goed op doelgerichte therapie
- Triple-negatieve borstkanker: agressiever type borstkanker, komt vaker voor bij jongere vrouwen
Lees ook: Welke soorten borstkanker zijn er?
Preventie en screening van borstkanker
© Getty Images / mammografie via bevolkingsonderzoek
Je kan borstkanker nooit volledig voorkomen, maar je kan het risico wel verkleinen door voldoende te bewegen, een gezond gewicht te behouden, gezond en gevarieerd te eten, alcohol te beperken en niet te roken.
Wanneer moet je je laten screenen?
In België worden vrouwen tussen 50 en 69 jaar via het bevolkingsonderzoek uitgenodigd voor een gratis mammografie om de twee jaar. Bij vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker start de screening vaak vroeger en zij worden dan ook intensiever opgevolgd.
Lees ook: Borstonderzoek: mammografie of echografie?
Behandeling van borstkanker
De behandeling van borstkanker hangt af van het type, het stadium en de kenmerken van de tumor. Vaak gaat het om een combinatie van verschillende behandelingen:
- Chirurgie: een operatie waarbij de tumor wordt verwijderd, borstsparend of via een volledige borstverwijdering, afhankelijk van de situatie.
- Radiotherapie: gebruikt gerichte bestraling om achtergebleven kankercellen te vernietigen en de kans op herval te verkleinen.
- Chemotherapie: gebruikt medicijnen die snel delende kankercellen aanvallen, maar ook gezonde cellen kunnen tijdelijk worden mee getroffen.
- Hormoontherapie: blokkeert of verlaagt hormonen zoals oestrogeen, die de groei van bepaalde borstkankers stimuleren.
- Doelgerichte therapie: werkt in op specifieke kenmerken van kankercellen, waardoor gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard blijven.
- Immunotherapie: stimuleert het eigen afweersysteem om kankercellen beter te herkennen en aan te vallen.
Behandelingen van borstkanker worden steeds meer op maat afgestemd.
Lees ook: Nieuwe precieze behandeling tegen borstkanker in de maak
Voedingstips bij en na borstkanker
Voeding alleen kan geen borstkanker genezen, maar het kan wel helpen om beter te herstellen en meer energie te hebben. Enkele tips:
- eet gevarieerd, met veel groenten en fruit
- kies voor volkorenproducten
- zorg voor voldoende eiwitten
- beperk alcohol
- luister naar je lichaam tijdens behandeling
Als je tijfelt of specifieke klachten hebt, kan een oncologisch diëtist je verderhelpen.
Leven na borstkanker
Na borstkanker begint voor veel vrouwen een nieuwe fase. Je lichaam voelt anders aan, je energie is niet altijd wat het geweest is en ook mentaal moet je opnieuw je weg zoeken. Angst voor herval of onzekerheid over je lichaam zijn heel normaal. Stap voor stap vinden veel vrouwen een nieuw evenwicht, met aandacht voor beweging op maat, emotionele steun en regelmatige medische opvolging. Goede nazorg en zelfzorg zijn onmisbaar om goed te herstellen.
Conclusie
Borstkanker is een ingrijpende ziekte, maar je staat er niet machteloos tegenover. Dankzij vroege opsporing, gerichte behandelingen en goede nazorg zijn de vooruitzichten vandaag beter dan ooit. Als je goed geïnformeerd bent, kan je sneller signalen herkennen en tijdig de juiste stappen zetten.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
