Gerelateerde artikels
Waarom is mijn kind zo moe? Mogelijke oorzaken
In dit artikel
Waarom is mijn kind zo moe? Mogelijke oorzaken
- Is de vermoeidheid van mijn kind normaal of reden tot bezorgdheid?
- Waar kan je op letten als je kind vaak moe is?
- Op welke andere signalen kan je letten?
- De meest voorkomende oorzaken van vermoeidheid bij kinderen
- Minder voorkomende oorzaken van vermoeidheid bij kinderen
- Wanneer ga je met een vermoeid kind naar de dokter?
dossier
Vermoeidheid is een van de meest voorkomende redenen waarom ouders met hun kind of tiener naar de dokter gaan. Meestal is er een eenvoudige en onschuldige verklaring, zoals te weinig slaap, een groeispurt of een gewone infectie. Soms kan vermoeidheid ook wijzen op een lichamelijk of psychisch probleem dat best verder onderzocht wordt. Hoe maak je het onderscheid? Welke oorzaken komen het vaakst voor en wanneer ga je naar de dokter?
Is de vermoeidheid van mijn kind normaal of reden tot bezorgdheid?
© Getty Images
Een kind of tiener kan best eens moe zijn zonder dat er iets aan de hand is. Een lange schooldag, een intensieve sporttraining of een kortere nacht dan anders kan al voldoende zijn voor een stevige dip. Meestal is de oorzaak dan duidelijk en verdwijnt de vermoeidheid na wat rust.
Blijft je kind langere tijd moe, ook al slaapt hij of zij voldoende? Of begint de vermoeidheid zijn tol te eisen in het dagelijkse leven? Je merkt bijvoorbeeld dat je kind moeilijker kan volgen in de klas, minder interesse heeft in hobby’s, sneller prikkelbaar is of zich meer terugtrekt. Dan kan er sprake zijn van asthenie: een gevoel van aanhoudende vermoeidheid en futloosheid, zonder duidelijke verklaring.
Lees ook: Hoe kan je de batterijen van een vermoeid kind weer opladen?
Waar kan je op letten als je kind vaak moe is?
Een paar eenvoudige observaties kunnen de dokter helpen om te achterhalen waar de vermoeidheid van je kind vandaan komt. Let enkele dagen of weken op het volgende:
- Hoelang is je kind al moe? Is de vermoeidheid plots begonnen of geleidelijk ontstaan?
- Was er een mogelijke aanleiding, zoals ziekte, een verandering in het dagelijkse ritme of een stressvolle gebeurtenis thuis of op school?
- Is je kind voortdurend moe of vooral ‘s morgens, ‘s avonds of op bepaalde momenten?
- Helpen rust en slaap, of wordt je kind al moe wakker?
- Valt je kind overdag plots in slaap, buiten de gebruikelijke dutjes?
Een klein dagboek kan meer vertellen dan je denkt. Noteer bijvoorbeeld wanneer je kind gaat slapen en opstaat, eventuele dutjes, hoeveel energie hij of zij overdag heeft en wanneer de vermoeidheid het sterkst is. Zo kunnen bepaalde patronen zichtbaar worden. Misschien is je kind alleen tijdens de schoolweek moe, telkens na bepaalde maaltijden of steevast op maandag. Al die informatie kan helpen om de mogelijke oorzaak te vinden.
Op welke andere signalen kan je letten?
Vermoeidheid komt niet altijd alleen. Andere klachten kunnen mee helpen verklaren wat er aan de hand is:
- Lichamelijke signalen: koorts, ongewone kortademigheid, bleekheid, snurken of onrustig slapen, gewichtsverlies of -toename, veranderingen in de eetlust, pijnklachten.
- Emotionele of gedragsveranderingen: somberheid, angst, minder interesse in dingen die je kind vroeger graag deed, zich terugtrekken, weer in bed plassen na een periode van zindelijkheid, weinig plezier beleven.
Eén zo’n signaal is meestal geen reden tot ongerustheid. Komen er verschillende klachten samen voor of blijven ze langere tijd aanhouden, dan is het wel verstandig om naar de dokter te gaan.
Lees ook: Bedplassen (enuresis): oorzaken en behandeling
De meest voorkomende oorzaken van vermoeidheid bij kinderen
1. Te weinig slaap
Te weinig slaap is veruit de meest voorkomende oorzaak van vermoeidheid bij kinderen en tieners. Gelukkig is het ook een oorzaak waar je meestal vrij makkelijk iets aan kan doen. Als richtlijn geldt:
- 1 tot 3 jaar: 11 tot 14 uur slaap per 24 uur, dutjes inbegrepen
- 3 tot 5 jaar: 10 tot 13 uur per 24 uur, dutjes inbegrepen
- 6 tot 12 jaar: 9 tot 12 uur per nacht
- Bij tieners komen vaak twee dingen samen. Tijdens de puberteit verschuift hun biologische klok, waardoor ze van nature later moe worden en later willen opstaan. De schooluren veranderen natuurlijk niet mee. Zo kan tijdens de week geleidelijk een slaaptekort ontstaan. In het weekend langer slapen om dat tekort in te halen, kan het slaapritme vervolgens nog meer verstoren.
Ook schermen kunnen ervoor zorgen dat je kind later in slaap valt. Telefoons, games en sociale media houden de aandacht langer vast. Bovendien kan het licht van schermen de aanmaak van het slaaphormoon melatonine verstoren. Daarom is het goed om schermen een uur voor het slapengaan aan de kant te leggen.
Lees ook: Slaaptekort bij kinderen: symptomen en gevolgen
2. Een te volle agenda
School, hobby’s, sport, vrienden… De agenda van sommige kinderen en tieners zit behoorlijk vol. Daardoor blijft er soms weinig tijd over om uit te rusten en te herstellen.
3. Een groeispurt
Veel ouders merken dat hun kind tijdens een periode van snelle groei vermoeider is. Dat kan samengaan met andere factoren, zoals een grotere behoefte aan slaap.
Lees ook: Tot welke leeftijd groei je en wanneer vindt doorgaans de groeispurt plaats?
4. Een ijzertekort
Ook een ijzertekort kan je kind moe en futloos maken. IJzer is nodig om zuurstof via het bloed door het lichaam te vervoeren. Bij een tekort kan je kind ook bleker of prikkelbaarder zijn. Die klachten kunnen al optreden voordat er sprake is van bloedarmoede (anemie).
Vooral menstruerende tienermeisjes, kinderen die snel groeien en jonge sporters lopen meer risico op een ijzertekort. Een bloedonderzoek kan duidelijkheid geven. Een tekort kan je meestal goed behandelen.
5. Een infectie die nog bezig is of pas voorbij is
Een virusinfectie, zoals griep, een stevige verkoudheid of buikgriep, gaat vaak gepaard met vermoeidheid. Je lichaam heeft nu eenmaal tijd nodig om te herstellen. Na sommige infecties kan de vermoeidheid nog enkele weken blijven hangen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren na klierkoorts, veroorzaakt door het Epstein-Barrvirus. Ook na COVID-19 kan vermoeidheid in sommige gevallen veel langer aanhouden dan de gebruikelijke herstelperiode. Verderop lees je meer over langdurige vermoeidheid na een infectie.
6. Stress en angst
Verlatingsangst kan er bij jonge kinderen voor zorgen dat ze moeilijker in slaap vallen, bijvoorbeeld omdat ze bij het slapengaan niet graag van hun ouders gescheiden worden. Bij oudere kinderen en tieners kunnen stress voor een toets, problemen met klasgenoten of sociale druk ervoor zorgen dat hun gedachten blijven malen. Daardoor vallen ze moeilijker in slaap en stapelt de vermoeidheid zich op.
Lees ook: Verlatings- of scheidingsangst bij baby en peuter
7. Somberheid of depressieve gevoelens
Zeker bij tieners kan vermoeidheid ook samengaan met somberheid of depressieve gevoelens. Soms is die vermoeidheid zelfs een van de eerste signalen, nog voor een jongere zelf aangeeft dat hij of zij zich niet goed voelt. Vaak merk je ook andere veranderingen. Je tiener heeft minder zin in dingen die hij of zij vroeger graag deed, trekt zich vaker terug, is sneller prikkelbaar of presteert minder goed op school. Sommige jongeren gaan ook plots veel meer slapen. Hou zulke veranderingen goed in de gaten en bespreek ze met een arts als ze blijven duren of erger worden.
8. Bepaalde medicijnen
Ook medicijnen kunnen vermoeidheid veroorzaken. Bepaalde geneesmiddelen die kinderen en tieners krijgen voorgeschreven, kunnen slaperigheid als bijwerking hebben. Denk aan:
- antihistaminica, vooral oudere middelen van de eerste generatie
- bepaalde anti-epileptica
- medicijnen tegen angst
- bepaalde antidepressiva of andere medicijnen voor psychische klachten
Wordt je kind opvallend moe kort nadat het met een geneesmiddel is begonnen of nadat de dosis werd aangepast? Bespreek dat dan met de arts die het heeft voorgeschreven. Stop niet op eigen houtje met de medicatie. Soms kan een andere dosis, een ander tijdstip van inname of een ander geneesmiddel het probleem oplossen.
Lees ook: Welke medicatie kan uitdroging veroorzaken?
Minder voorkomende oorzaken van vermoeidheid bij kinderen
In de meeste gevallen is de vermoeidheid te verklaren door een van de oorzaken hierboven. Soms is er iets anders aan de hand. Blijft je kind erg moe zonder duidelijke reden, of krijgt het ook andere lichamelijke klachten? Dan is het goed om verder te laten onderzoeken wat er aan de hand is.
1. Een onderliggende chronische aandoening
Een schildklierprobleem, beginnende diabetes, een ontstekingsziekte, een nierziekte of een chronische infectie kan zich in eerste instantie uiten in vermoeidheid. Andere, meer specifieke klachten verschijnen soms pas later.
Lees ook: Symptomen van diabetes bij kinderen
2. Slaapapneu of een andere slaapstoornis
Een kind kan voldoende uren slapen en overdag toch moe zijn omdat de kwaliteit van de slaap niet goed is. Snurkt je kind bijvoorbeeld veel, zijn er adempauzes, slaapt het met de mond open of zweet en woelt het ‘s nachts veel? Dat kan wijzen op slaapapneu. Ook het rustelozebenensyndroom kan de nachtrust verstoren. Je kind slaapt dan misschien wel lang genoeg, maar wordt toch niet goed uitgerust wakker.
Lees ook: Waarom beter niet met mond open slapen en hoe afleren?
© Getty Images - Les enfants qui transpirent beaucoup la nuit et qui présentent ronflements, respiration par la bouche et sommeil agité peuvent souffrir du syndrome d'apnées obstructives du sommeil (SAOS).
3. Ernstige bloedarmoede of een bloedziekte
Blijft je kind moe en ziet het opvallend bleek? Of heeft het vaak blauwe plekken of infecties zonder duidelijke reden? Dan kan een bloedonderzoek nodig zijn om een ernstigere oorzaak uit te sluiten. Gelukkig is dat maar zelden het geval. Meestal zijn de bloedwaarden normaal of is er bijvoorbeeld een tekort dat goed te behandelen is. Toch laat je dergelijke klachten het best nakijken door een arts.
4. Alcohol, cannabis of andere middelen
Alcohol, cannabis of andere middelen kunnen bij tieners de slaap verstoren en vermoeidheid veroorzaken, ook bij occasioneel gebruik. Let ook op het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen zonder doktersadvies. Jongeren nemen die soms uit de medicijnkast thuis. Als je vermoedt dat dit gebeurt, probeer er dan zonder oordeel met je tiener over te praten.
Lees ook: Hoe kan je de risico's van slaap- en kalmeringsmiddelen beperken?
5. Vermoeidheid die maanden blijft aanhouden
Bij sommige kinderen en tieners blijft de vermoeidheid maandenlang aanhouden en verbetert ze niet door te rusten of te slapen. Soms worden de klachten zelfs nog erger na een lichamelijke, mentale of emotionele inspanning. Dit heet postexertionele malaise en is een kenmerkend symptoom van myalgische encefalomyelitis (ME), ook wel het chronischevermoeidheidssyndroom (CVS) genoemd.
Ook na bepaalde infecties, zoals COVID-19, kan de vermoeidheid weken of maanden aanslepen en verergeren na inspanning. Het is dan belangrijk om medische begeleiding te zoeken, voldoende rust te nemen en de dagelijkse inspanningen en activiteiten te doseren.
6. Narcolepsie
Valt je kind overdag plots in slaap? Soms gaat dat gepaard met plotselinge spierzwakte, ook wel kataplexie genoemd. Die klachten kunnen wijzen op narcolepsie, een zeldzame neurologische slaapstoornis die verder onderzocht moet worden door een specialist.
Lees ook: Oververmoeid: wat zijn de kenmerken van narcolepsie?
Wanneer ga je met een vermoeid kind naar de dokter?
Maak een afspraak met de dokter als:
- je kind al enkele weken moe is ondanks voldoende slaap,
- er geen duidelijke verklaring voor de vermoeidheid is,
- de vermoeidheid invloed begint te hebben op de schoolprestaties, de sociale contacten of het humeur van je kind.
Een bloedonderzoek is niet altijd nodig. De arts kan dat wel voorstellen als hij bijvoorbeeld een ijzertekort, bloedarmoede of een andere aandoening vermoedt.
Zoek sneller medische hulp als de vermoeidheid gepaard gaat met:
- hoge koorts of koorts waar je kind erg ziek van is
- kortademigheid, ook in rust
- opvallende bleekheid, onverklaarbare blauwe plekken of terugkerende infecties
- snel gewichtsverlies zonder duidelijke reden
- verwardheid
- extreme slaperigheid, moeilijk wakker te krijgen zijn of nauwelijks reageren
- langere tijd niet willen eten of drinken
- bewustzijnsverlies.
Blijft je kind somber, trekt het zich steeds meer terug of heeft het nergens meer interesse in? Of praat je kind of tiener over de dood, niet meer willen leven of zelfdoding? Bespreek dit dan onmiddellijk een arts, kinderarts, kinder- of jeugdpsychiater of andere geschikte zorgverlener.
In Vlaanderen kan je gratis en anoniem terecht bij Zelfmoordlijn 1813, 24 uur per dag en 7 dagen per week. Ook Tele-Onthaal biedt dag en nacht een luisterend oor via het gratis nummer 106.
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
