Longfibrose: oorzaken, symptomen en behandeling
In dit artikel
Longfibrose: oorzaken, symptomen en behandeling
dossier
Longfibrose is een ernstige longaandoening, waarbij het longweefsel geleidelijk verandert in littekenweefsel. Daardoor worden de longen stijver en verloopt de opname van zuurstof steeds moeilijker. De ziekte ontwikkelt zich meestal langzaam en is niet te genezen. Een vroege diagnose en een aangepaste behandeling kunnen het ziekteverloop wel afremmen en de klachten verminderen.
Wat is longfibrose?
© Getty Images
Bij longfibrose wordt gezond, soepel longweefsel vervangen door bindweefsel. Dat littekenweefsel herstelt zich niet en belemmert de uitwisseling van zuurstof. Hierdoor krijgen organen zoals het hart en de hersenen minder zuurstof, wat kan leiden tot toenemende kortademigheid en vermoeidheid.
Longfibrose komt iets vaker voor bij mannen en wordt meestal vastgesteld bij mensen ouder dan 50 jaar. De aandoening verloopt meestal traag, maar kan bij sommige mensen sneller en ernstiger evolueren.
Lees ook: Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann)
Oorzaken van longfibrose
Longfibrose kan verschillende oorzaken hebben. Vaak is er geen duidelijke uitlokkende factor en spelen meerdere elementen tegelijk een rol.
Blootstelling aan schadelijke stoffen
Langdurige blootstelling aan stoffen zoals asbest, silica, metaalstof of organisch materiaal (bijvoorbeeld in de landbouw, houtbewerking of bij vogelhouders) kan het longweefsel beschadigen. Die schade kan zich na verloop van tijd vertalen in blijvende littekenvorming en longfibrose.
Geneesmiddelen
Sommige medicijnen kunnen als bijwerking longschade veroorzaken, zoals bepaalde chemotherapieën, antibiotica en geneesmiddelen tegen hartritmestoornissen. Het risico op longfibrose hangt af van de dosis en hoe lang het middel wordt gebruikt.
Bestraling van de borstkas
Radiotherapie bij kanker kan ook gezond longweefsel aantasten. De longfibrose ontstaat dan vaak pas maanden tot jaren na de kankerbehandeling.
Infecties
Ernstige of langdurige infecties, zoals tuberculose of legionella, kunnen in uitzonderlijke gevallen blijvende littekens in de longen nalaten en op die manier leiden tot longfibrose.
Auto-immuunziekten
Bij aandoeningen zoals reumatoïde artritis, lupus of sclerodermie kan het afweersysteem ook de longen aantasten. Dat kan longfibrose veroorzaken.
Sarcoïdose
Sarcoïdose is een ontstekingsziekte die verschillende organen kan aantasten, waaronder de longen. Bij een deel van de patiënten leidt dat tot blijvende littekenvorming en mogelijk longfibrose.
Erfelijke vormen van longfibrose
Bij ongeveer 10 tot 15% van de patiënten komt longfibrose vaker voor binnen dezelfde familie, wat wijst op een genetische aanleg.
Idiopathische longfibrose (IPF)
Bij deze meest voorkomende vorm van longfibrose wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Vermoedelijk gaat het om een verstoorde herstelreactie van het longweefsel, waarbij factoren zoals leeftijd, roken en genetische aanleg een rol spelen.
Lees ook: Pulmonale hypertensie (PH): symptomen en behandeling
Symptomen van longfibrose
De symptomen van longfibrose ontwikkelen zich meestal geleidelijk en vallen in het begin soms nauwelijks op.
- Kortademigheid: Eerst is men vooral kortademig bij inspanning, zoals stappen of traplopen. In een later stadium kan ook ademhalen in rust moeilijker worden.
- Aanhoudende droge hoest: Vaak heeft men last van een hardnekkige hoest, die weinig reageert op klassieke hoestmiddelen.
- Vermoeidheid: Door het tekort aan zuurstof raakt het lichaam sneller vermoeid, zelfs bij een lichte inspanning.
- Verminderde eetlust en ongewild gewichtsverlies: Een chronische aandoening in combinatie met aanhoudende vermoeidheid kan de eetlust doen afnemen.
- Concentratie- en stemmingsproblemen: Een tekort aan zuurstof kan het concentratievermogen, het geheugen en het humeur beïnvloeden.
Bij sommige patiënten ontstaan ook verdikte vingertoppen of nagels. In een later stadium kan verhoogde druk in de longslagader optreden (pulmonale hypertensie), wat het hart extra belast.
Lees ook: Pulmonale hypertensie (PH): symptomen en behandeling
Hoe wordt longfibrose vastgesteld?
De diagnose van longfibrose gebeurt via gespecialiseerd onderzoek. Het start met een uitgebreid gesprek over de klachten, de werkomgeving, de mogelijke blootstelling aan schadelijke stoffen, het medicatiegebruik en de medische voorgeschiedenis. Daarna volgen meestal verschillende onderzoeken, zoals een longfunctieonderzoek en beeldvorming van de longen. Vaak gebeurt dat met een HRCT-scan, een speciale CT-scan met hoge resolutie die zeer gedetailleerde beelden van het longweefsel oplevert. Ook een bloedonderzoek maakt meestal deel uit van het onderzoek.
Soms zijn bijkomende onderzoeken nodig, zoals een longspoeling of een longbiopsie. Die laatste gebeurt enkel wanneer na de andere onderzoeken geen duidelijke diagnose kan gesteld worden.
Behandeling van longfibrose
Longfibrose is niet te genezen: eenmaal gevormd littekenweefsel verdwijnt niet. De behandeling richt zich daarom op het afremmen van de ziekte en het verlichten van klachten. De aanpak verschilt per patiënt en hangt af van de oorzaak en de ernst van de aandoening.
Aanpakken van de oorzaak
Waar mogelijk stopt men verdere blootstelling aan schadelijke stoffen of wordt een mogelijk schadelijk geneesmiddel vervangen.
Medicatie bij longfibrose
Bij bepaalde vormen, zoals idiopathische longfibrose, kunnen specifieke geneesmiddelen (fibroseremmers) de achteruitgang vertragen. Ze genezen de ziekte niet, maar kunnen het tempo van de littekenvorming wel afremmen.
Longrevalidatie en kinesitherapie
Gerichte oefenprogramma’s helpen om de conditie, spierkracht en ademhaling zo goed mogelijk op peil te houden. Hierdoor kan de patiënt zijn of haar dagelijkse activiteiten langer volhouden.
Zuurstoftherapie
Als het zuurstofgehalte in het bloed te sterk daalt, kan extra zuurstof nodig zijn. Dat is soms alleen bij inspanning, maar in een later stadium ook continu.
Preventie van infecties
Vaccinaties tegen griep en pneumokokken helpen om luchtweginfecties te voorkomen. Dat is belangrijk, want dergelijke infecties kunnen de longfunctie verder aantasten.
Longtransplantatie
In een vergevorderd stadium kan een longtransplantatie een optie zijn voor geselecteerde patiënten. Idiopathische longfibrose is een van de belangrijkste redenen om hiervoor in aanmerking te komen.
Conclusie
Longfibrose is een ernstige, chronische longaandoening met een grote impact op het dagelijks leven. Een vroege diagnose en gespecialiseerde opvolging kunnen het ziekteverloop vertragen en de levenskwaliteit verbeteren.
Bronnen:
Laatst bijgewerkt: januari 2026
Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.
