Wordt ons lichaam elke 7 jaar volledig vernieuwd?

In dit artikel

Wat is celvernieuwing?
Hoe snel vernieuwen cellen zich?
Waarom blijven we niet eeuwig jong?

dossier

De geboorte en dood van cellen is een voortdurend proces in ons lichaam, bekend als celvernieuwing. Dit proces beïnvloedt niet alleen hoe we ouder worden, maar speelt ook een belangrijke rol bij de gezondheid en het ontstaan van ziekten. Een veelgehoorde bewering is dat het lichaam zich elke zeven jaar volledig vernieuwt, waardoor we steeds een “nieuw” lichaam hebben. Maar klopt dat eigenlijk?

Lees ook: Op welke leeftijd moet je stoppen met alcohol drinken om dementie te vermijden?

Wat is celvernieuwing?

Ons lichaam bevat biljoenen cellen, en hoewel cellen constant verouderen en beschadigd raken, wordt niet elke cel vervangen. Nieuwe cellen ontstaan door celdeling, waardoor ons lichaam continu in beweging is. Dit gegeven heeft het populaire idee doen ontstaan dat het lichaam elke zeven jaar volledig vernieuwd zou zijn – van wimpers tot slokdarm. Het klinkt verleidelijk: misschien kunnen we hierdoor ouder worden en jong blijven.

Maar klopt dit echt? Niet helemaal. Elke cel heeft zijn eigen levensduur. Sommige cellen worden snel vervangen, terwijl andere cellen vrijwel hetzelfde blijven als op de dag dat we geboren werden.

Lees ook: Op welke 2 leeftijden worden we plots ouder?

Lees ook: Wei-eiwit: behoud je spiermassa en versterk je gezondheid

Hoe snel vernieuwen cellen zich?

De snelheid van celdeling verschilt sterk per orgaan en type weefsel:

Bloedcellen: Rode bloedcellen leven gemiddeld 120 dagen en worden dus regelmatig vernieuwd. Witte bloedcellen hebben een veel variabelere levensduur; sommige leven slechts enkele uren, andere jaren.
Huid: Huidcellen worden bij jongvolwassenen elke 28 tot 40 dagen vernieuwd. Na het vijftigste levensjaar kan dit proces vertragen tot ongeveer 84 dagen. Nieuwe cellen migreren vanuit de diepste laag van de opperhuid naar de oppervlakte, waar ze dode cellen vervangen.
Maag en darmen: Slijmvliescellen in het maag- en darmstelsel vernieuwen zich om de paar dagen. Deze snelle vernieuwing beschermt de weefsels tegen constante slijtage door spijsvertering.
Lever: Levercellen regenereren langzaam; gemiddeld worden ze binnen ongeveer drie jaar vervangen.
Spieren: Skeletspiercellen vernieuwen zich zeer langzaam, vaak in 10–15 jaar. Sommige schattingen spreken van een volledige vernieuwing in wel 70 jaar. Dit komt doordat het lichaam bij schade op satellietcellen terugvalt in plaats van op constante vervanging.
Hart: Slechts ongeveer 1% van de hartspiercellen wordt jaarlijks vervangen bij een jongvolwassene. Op 75-jarige leeftijd daalt dit tot minder dan een half procent. Ongeveer de helft van de hartcellen blijft dus het hele leven aanwezig.
Botten: Het skelet vernieuwt zich continu; bij volwassenen duurt dit proces ongeveer 10 jaar. Bij kinderen en tieners verloopt de vernieuwing sneller, in slechts twee jaar.
Nieren: Niercellen vernieuwen zich langzaam en vormen na de geboorte geen nieuwe nefronen. Ernstige schade kan onherstelbaar zijn.
Hersenen: Hersencellen (neuronen) kunnen beperkt vernieuwen, vooral in gebieden zoals de hippocampus. De hersenen behouden hun plasticiteit door nieuwe verbindingen aan te maken en bestaande aan te passen. Sommige neuronen blijven echter het hele leven aanwezig.

Sommige cellen kunnen helemaal niet regenereren; deze worden ‘permanente cellen’ genoemd. Neuronen in de hersenen en het ruggenmerg herstellen na verwonding grotendeels niet, waardoor schade aan het ruggenmerg blijvende gevolgen kan hebben, zoals verlamming. Wetenschappers onderzoeken echter manieren om de regeneratie van ruggenmergzenuwen te bevorderen. Ook hartspiercellen (cardiomyocyten) lijken op neuronen en kunnen slechts beperkt worden vervangen als ze verloren gaan, bijvoorbeeld na een hartaanval. Haarcellen in het binnenoor worden slechts één keer aangemaakt en worden niet vervangen als ze beschadigd raken, bijvoorbeeld door blootstelling aan hard geluid.

Lees ook: Wat is het geheim van gelukkig oud worden?

Waarom blijven we niet eeuwig jong?

Hoewel sommige weefsels snel vernieuwen, betekent dit niet dat ons lichaam ‘onsterfelijk’ is. Naarmate we ouder worden, hoopt DNA-schade zich op en neemt de kans op fouten bij celdeling toe. Deze cumulatieve schade beïnvloedt het functioneren van onze cellen en weefsels, waardoor veroudering en degeneratie optreden, ongeacht hoe vaak cellen worden vervangen.

Lees ook: ‘Pil tegen veroudering en ouderdomskwaaltjes is geen verre toekomstmuziek’

Conclusies

Het idee dat alle cellen in het lichaam elke zeven jaar worden vernieuwd, is een mythe.
Veel cellen, zoals in bloed, huid, maag en darmen, worden regelmatig vervangen, maar andere organen vernieuwen zich langzaam of nauwelijks, zoals hart, hersenen en spieren.
De vernieuwingstijd van organen verschilt sterk: botten ongeveer 10 jaar, hartcellen slechts gedeeltelijk, hersencellen beperkt, sommige neuronen blijven levenslang.
Er is geen enkel tijdstip waarop alle cellen in het lichaam volledig zijn vervangen; een ‘volledige celdeling’ vindt nooit plaats.

Bronnen:
https://www.livescience.com
https://progencell.com
Ron Sender, Ron Milo (2021). The distribution of cellular turnover in the human body. Nat Med.; Jan;27(1):45-48.
https://www.iflscience.com
https://www.paiskincare.com
Guntarat Chinvattanachot, Daniel Rivas, Gustavo Duque (2024). Mechanisms of muscle cells alterations and regeneration decline during aging. Ageing Res Rev.; Dec:102:102589.
https://news.ki.se
https://www.ncbi.nlm.nih.gov
Poplawski GHD, Kawaguchi R, Van Niekerk E, et al. (2020). Injured adult neurons regress to an embryonic transcriptional growth state. Nature. April 15; 581: 77–82.
Kirsty L Spalding, Ratan D Bhardwaj, Bruce A Buchholz, Henrik Druid, Jonas Frisén (2005). Retrospective birth dating of cells in humans. Cell, Jul 15;122(1):133-43.
https://www.sciencedirect.com
Jan Vijg (2021). From DNA damage to mutations: All roads lead to aging. Ageing Res Rev.; Jul:68:101316.