De hik hebben: oorzaak en hoe stoppen?

In dit artikel

Wat is de hik?
Verschillende vormen van hik: acuut, persisterend, refractair
Veelvoorkomende en onschuldige oorzaken van acute hik
Medische oorzaken van hik die niet stopt
Hoe kan je een acute hik stoppen?
Medische behandeling bij aanhoudende hik
Wanneer een arts raadplegen bij de hik?
Kan je de hik voorkomen?

dossier De hik is een onvrijwillige en herhaalde samentrekking van het middenrif die het typische geluid veroorzaakt. Ze kan enkele minuten duren of langer aanhouden. In dat laatste geval kan er een onderliggende medische oorzaak zijn. Wat kan je doen tegen de hik? En wanneer moet je een arts raadplegen?

Lees ook: Snelle eters hebben verhoogde kans op overgewicht en hartziekte

Wat is de hik?

De hik is een plotse, onvrijwillige en herhaalde samentrekking van het middenrif, de belangrijkste ademhalingsspier. Door deze samentrekking sluit de stemspleet in de keel zich plots, waardoor de luchtstroom naar de longen kort wordt onderbroken en het typische “hik”-geluid ontstaat.

Medisch gezien wordt de hik in verband gebracht met een abnormale prikkeling van de nervus phrenicus, die het middenrif aanstuurt, en/of van de nervus vagus, een zenuw die betrokken is bij talrijke spijsverterings- en ademhalingsfuncties. Deze zenuwen kunnen geïrriteerd raken door alledaagse oorzaken zoals zware maaltijden, koolzuurhoudende dranken, alcohol of stress, maar soms ook door onderliggende medische problemen.

Verschillende vormen van hik: acuut, persisterend, refractair

Artsen onderscheiden drie vormen:

Acute hik: duurt enkele minuten tot minder dan 48 uur.
Persisterende hik: duurt langer dan 48 uur.
Refractaire of chronische hik: duurt langer dan één maand.

Hoewel de acute hik doorgaans onschuldig is, kan een persisterende of chronische hik leiden tot pijn op de borst, slaapproblemen, uitgesproken vermoeidheid, gewichtsverlies en een verminderde levenskwaliteit.

Veelvoorkomende en onschuldige oorzaken van acute hik

In de meeste gevallen is de hik tijdelijk en onschuldig. Ze kan uitgelokt worden door:

een zware maaltijd,
te snel eten,
pikant voedsel,
een opgeblazen maag,
koolzuurhoudende dranken,
overmatig alcoholgebruik,
een plots temperatuurverschil,
hevige emoties, stress of opwinding.

In deze situaties verdwijnt de hik meestal binnen 20 tot 30 minuten.

Medische oorzaken van hik die niet stopt

Wanneer de hik langer dan 48 uur aanhoudt of vaak terugkeert, kan ze verband houden met een aanhoudende irritatie van de zenuwen die betrokken zijn bij de hikreflex.

Gastro-oesofageale reflux (GERD): reflux is een van de meest voorkomende oorzaken van persisterende hik. Opkomend maagzuur kan de nervus vagus irriteren en zo de hik uitlokken of in stand houden.
NKO-oorzaken: aandoeningen van keel, neus en oren kunnen een abnormale stimulatie van de nervus vagus veroorzaken, aangezien sommige vertakkingen van deze zenuw het oor en de keel innerveren, zoals een trommelvliesirritatie, een oorontsteking, laryngitis of een vreemd voorwerp in het oor.
Neurologische oorzaken: zeldzamer kan de hik verband houden met aandoeningen van het centrale zenuwstelsel, vooral wanneer hersengebieden die betrokken zijn bij de ademhaling aangetast zijn, zoals bij een beroerte, multiple sclerose, meningitis of een hersentumor. Vaak zijn er dan ook andere symptomen aanwezig.
Metabole oorzaken: bepaalde stofwisselingsstoornissen verstoren de normale werking van de nervus vagus, zoals slecht gereguleerde diabetes, nierinsufficiëntie, elektrolytenstoornissen (onder andere natrium- of calciumstoornissen) of chronisch alcoholmisbruik.
Geneesmiddelen: sommige geneesmiddelen kunnen bij bepaalde mensen hik veroorzaken of verergeren, onder meer corticosteroïden, benzodiazepines, opioïden en sommige kankerbehandelingen. Hik kan ook optreden na algemene anesthesie of na een buik- of borstoperatie door tijdelijke irritatie van het middenrif of de betrokken zenuwen.

Hoe kan je een acute hik stoppen?

Er bestaan veel populaire technieken om de hik te stoppen. Geen enkele methode is wetenschappelijk bewezen, maar sommige technieken kunnen werken door stimulatie van de nervus vagus of door verandering van het ademhalingspatroon:

enkele seconden de adem inhouden,
tien keer langzaam en diep ademhalen of ademen in een papieren zak (geen plastic),
langzaam (of net snel) een glas water drinken,
een grote slok water in de mond nemen, voorover buigen en in kleine hoeveelheden doorslikken,
gorgelen met water,
op een ijsblokje zuigen,
drinken met een rietje,
iemand laten schrikken,
droog brood eten,
aan de tong trekken,
braakneigingen opwekken (bijvoorbeeld door de vingers in de keel te steken).

Deze methodes zijn veilig bij gezonde personen.

Lees ook: Mag u alcohol drinken als u diabetes hebt?

Medische behandeling bij aanhoudende hik

Wanneer de hik persisterend of chronisch wordt, kan de arts verschillende strategieën voorstellen afhankelijk van de oorzaak.

Behandeling van de onderliggende oorzaak

Als de hik verband houdt met een vastgesteld medisch probleem (zoals reflux, oorirritatie of een elektrolytenstoornis), kan behandeling van dat probleem de hik vaak duurzaam doen verdwijnen.

Geneesmiddelen tegen hik (op voorschrift)

Wanneer geen eenvoudig behandelbare oorzaak wordt gevonden of wanneer de hik aanhoudt, kunnen onder medisch toezicht bepaalde geneesmiddelen worden voorgeschreven:

Baclofen: ontspant het middenrif en vermindert de prikkelbaarheid van de nervus phrenicus.
Gabapentine: beïnvloedt zenuwsignalen die betrokken zijn bij de hikreflex.
Chloorpromazine: een antipsychoticum dat soms wordt gebruikt bij hardnekkige hik, uitsluitend onder strikte medische opvolging wegens mogelijke bijwerkingen.

Deze geneesmiddelen mogen alleen op voorschrift en na medisch advies worden gebruikt, omdat ze bijwerkingen kunnen veroorzaken en interacties met andere medicatie kunnen hebben.

Medische opvolging

Aanhoudende hik kan erg vermoeiend zijn en de levenskwaliteit aantasten. Regelmatige controle laat toe de doeltreffendheid van de behandeling te evalueren en mogelijke complicaties of ernstigere oorzaken op te sporen.

Lees ook: Hoe weet je of je genoeg water drinkt?