Gerelateerde artikels
Lipoproteïne(a) of Lp(a): de bloedtest die je één keer moet laten doen
In dit artikel
Lipoproteïne(a) of Lp(a): de bloedtest die je één keer moet laten doen
dossier Wist je dat een gewone cholesteroltest niet alles vertelt over je risico op hart- en vaatziekten? Steeds meer artsen raden aan om ook je lipoproteïne(a) te laten bepalen. Dat is een erfelijke risicofactor belangrijke informatie geeft over je risico op een hartinfarct, beroerte of vernauwing van de aortaklep.
Lees ook: Bijna alle hartinfarcten en beroertes zijn gelinkt aan 4 risicofactoren
Wat is lipoproteïne(a)?
Lipoproteïne(a), of Lp(a), is een vetdeeltje in je bloed dat sterk lijkt op LDL-cholesterol, ook wel de “slechte” cholesterol genoemd. Het verschil is dat Lp(a) een extra eiwit bevat, apolipoproteïne(a). Daardoor kan het zich makkelijker ophopen in de vaatwand en is het ook betrokken bij de vorming van bloedstolsels. Een verhoogde Lp(a)-waarde wordt onder andere gelinkt aan een hartinfarct, beroerte, vernauwing van de aortaklep of andere vormen van aderverkalking.
Een verhoogde Lp(a)-waarde is bovendien niet zeldzaam. Naar schatting heeft ongeveer één op de vijf mensen een verhoogde waarde. Vaak weten ze dat zelf niet, omdat Lp(a) meestal geen klachten veroorzaakt en niet standaard wordt gemeten.
Lees ook: Atherosclerose: sluipmoordenaar die jaarlijks 23.000 slachtoffers maakt
Wat is het verschil tussen Lp(a) en LDL-cholesterol?
Een verhoogde LDL-cholesterol krijg je vaak onder controle met een gezonde levensstijl en, als dat nodig is, medicatie. Gezond eten, voldoende bewegen en stoppen met roken kunnen je LDL-cholesterol verlagen. Voor Lp(a) is dat anders. Je Lp(a)-waarde is grotendeels erfelijk bepaald. Voeding, beweging of een gezonde levensstijl hebben er nauwelijks invloed op. Dat betekent niet dat gezond leven geen zin heeft, maar je krijgt er een verhoogde Lp(a)-waarde niet zomaar mee omlaag.
Lees ook: Hoe cholesterol verlagen?
Lp(a): wanneer laten meten?
© Getty Images / Lipoproteïne(a) of Lp(a)
In tegenstelling tot je cholesterol schommelt je Lp(a)-waarde nauwelijks tijdens je leven. Daarom raden experts een eenmalige meting aan voor elke volwassene. Bij voorkeur is dat wanneer je voor het eerst een cholesterolonderzoek laat doen. De test gebeurt via een gewone bloedafname en maakt (nog) geen deel uit van het standaard cholesterolonderzoek. Vraag er dus expliciet naar als je wilt weten wat je Lp(a)-waarde is.
Volgens de meest recente Europese richtlijnen is zo’n eenmalige meting zinvol voor elke volwassene. Het kan verborgen erfelijke risico’s aan het licht brengen die je met een gewone cholesteroltest niet ziet. Dat is vooral zinvol als hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in je familie voorkomen of als je arts je cardiovasculaire risico beter wil inschatten.
Wat bij een verhoogde lipoproteïne(a)-waarde?
Een verhoogde Lp(a)-waarde wil niet zeggen dat je zeker een hartinfarct of beroerte zal krijgen. Het betekent wel dat je risico hoger kan zijn dan een gewone cholesteroltest doet vermoeden. Daarom bekijkt je arts altijd het volledige plaatje, met onder meer je leeftijd, bloeddruk, rookgedrag, cholesterolwaarden en eventuele diabetes.
Als je Lp(a) verhoogd is, zal je arts vaak extra aandacht besteden aan de risicofactoren die je wél kan beïnvloeden. Zo is het belangrijk om je LDL-cholesterol zo laag mogelijk te houden, niet te roken, voldoende te bewegen en een gezond gewicht na te streven. Op die manier kan je je totale risico op hart- en vaatziekten verkleinen, ook al blijft je Lp(a)-waarde zelf onveranderd.
Lees ook: Wanneer is je cholesterolgehalte te hoog?
Kan je een verhoogde Lp(a)-waarde behandelen?
Vandaag bestaan er nog geen geneesmiddelen die specifiek worden voorgeschreven om een verhoogde Lp(a)-waarde te verlagen. Er lopen wel studies naar nieuwe medicijnen die dat in de toekomst mogelijk wél kunnen. Tot die tijd ligt de nadruk op het zo goed mogelijk onder controle houden van alle andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals een verhoogde LDL-cholesterol, hoge bloeddruk, roken en diabetes.
Lees ook: Wat zijn de risico's van een hoge bloeddruk?
Samengevat
- Lp(a) is een erfelijke vorm van cholesterol die je risico op hart- en vaatziekten kan verhogen.
- Een gewone cholesteroltest meet Lp(a) meestal niet. Je moet dus expliciet aan je arts vragen om de test uit te voeren.
- Je Lp(a)-waarde verandert nauwelijks tijdens je leven. Daarom volstaat één meting meestal.
- Een gezonde levensstijl verlaagt Lp(a) niet rechtstreeks, maar blijft wel belangrijk om je totale risico op hart- en vaatziekten zo laag mogelijk te houden.
- Europese richtlijnen adviseren een eenmalige Lp(a)-meting bij elke volwassene, zeker als hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in de familie voorkomen.
Bronnen:
https://academic.oup.com
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
https://www.bhf.org.uk
https://www.heart.org
https://www.cardiologiecentra.nl
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
