Gerelateerde artikels
Astma-aanval of ernstige opstoot: hoe herken je het verschil?
In dit artikel
Astma-aanval of ernstige opstoot: hoe herken je het verschil?
- Astma-aanval: tijdelijk en meestal snel onder controle
- Astma-opstoot: wanneer een aanval niet overgaat
- Ernstige astma-opstoot: een levensbedreigende situatie
- Astma-opstoot: dit zijn veelvoorkomende triggers
- Wie loopt extra risico op een ernstige astma-opstoot?
- Astma-actieplan kan ernstige opstoten helpen voorkomen
- Wat doen als je een astma-opstoot hebt?
- Wat na een astma-opstoot?
dossier
Heb je astma en helpt je noodinhalator niet meer? Blijven je klachten uren of zelfs dagen duren? Dan gaat het misschien niet meer om een gewone astma-aanval, maar om een opstoot van je astma. Het is belangrijk om het verschil te herkennen, want een ernstige opstoot kan levensgevaarlijk worden.
Astma-aanval: tijdelijk en meestal snel onder controle
© Getty Images
Astma is een chronische ontsteking van de luchtwegen, waardoor die extra gevoelig reageren. Bij contact met een trigger zoals allergenen, stress of lichamelijke inspanning trekken de spieren rond de luchtwegen plots samen. Tegelijk zwelt het slijmvlies op en wordt er extra slijm aangemaakt. Daardoor kan lucht minder goed doorstromen. Dat veroorzaakt een astma-aanval.
Typische symptomen van een astma-aanval zijn:
• aanhoudende hoest
• piepende ademhaling, vooral bij het uitademen
• een drukkend gevoel op de borst
• snelle en moeizame ademhaling
Bij een astma-aanval verdwijnen de klachten meestal spontaan of snel dankzij een noodinhalator met bijvoorbeeld salbutamol (Ventolin® of een equivalent).
Blijven de klachten duren, komen ze telkens terug of worden ze erger ondanks die behandeling? Dan gaat het mogelijk niet meer om een gewone astma-aanval, maar om een opstoot of exacerbatie.
Lees ook: Wat zijn de symptomen van astma?
Astma-opstoot: wanneer een aanval niet overgaat
Een opstoot van astma ontstaat wanneer je klachten aanhouden ondanks je noodmedicatie. Vaak duren ze meerdere uren, soms langer dan een dag. Zo’n opstoot kan plots ontstaan en snel erger worden.
Typische symptomen van een astma-opstoot zijn:
• aanhoudende ademhalingsproblemen, ook in rust
• een drukkend gevoel op de borst of een gevoel van verstikking
• piepende ademhaling
• droge hoest
• je noodinhalator vaker nodig hebben zonder langdurige verbetering
• ’s nachts wakker worden door hoest of kortademigheid
Een astma-opstoot kan mild blijven. Vaak volstaat het dan om je behandeling samen met je arts bij te sturen. Maar soms kunnen de klachten snel erger worden en is een dringende opname in het ziekenhuis nodig.
Lees ook: Inhalatoren bij astma: verschillende soorten en correct gebruik
© Getty Images
Ernstige astma-opstoot: een levensbedreigende situatie
Bij een ernstige opstoot van astma (acute ernstige astma) verkrampen de luchtwegen zo sterk dat ademen steeds moeilijker wordt. Er geraakt dan nog nauwelijks lucht door. Zo’n ernstige opstoot kan plots ontstaan, maar soms ook geleidelijk erger worden wanneer eerdere klachten niet goed behandeld worden.
|
Bel meteen 112 als…Sommige opstoten kunnen snel levensgevaarlijk worden. Bel onmiddellijk 112 als: • je geen volledige zin meer kan uitspreken zonder naar adem te happen • je lippen of nagels blauw kleuren • je je uitgeput, verward of erg slaperig voelt • het piepende geluid plots verdwijnt ondanks ernstige ademnood (dat kan erop wijzen dat er nog amper lucht door de luchtwegen geraakt) • je heel snel ademt of je huid tussen de ribben naar binnen trekt bij het inademen |
Astma-opstoot: dit zijn veelvoorkomende triggers
Verschillende factoren kunnen een astma-opstoot uitlokken:
• luchtweginfecties zoals verkoudheid of griep
• blootstelling aan allergenen zoals pollen, huisstofmijt of dierenhaar
• tabaksrook of luchtvervuiling
• intense lichamelijke inspanning
• stress
• bepaalde medicijnen, zoals aspirine
Belangrijk om te weten: ook mensen met milde astma kunnen een ernstige opstoot krijgen, zelfs wanneer ze hun behandeling correct volgen.
Lees ook: Wat is onweerastma en hoe voorkom je het?
Wie loopt extra risico op een ernstige astma-opstoot?
Je loopt meer risico op een ernstige astma-opstoot als:
• je vaak je noodinhalator nodig hebt
• je je onderhoudsmedicatie niet regelmatig gebruikt
• je rookt of vapet
• je obesitas, reflux, chronische neusklachten of voedselallergieën hebt
• je eerder al een ernstige opstoot of ziekenhuisopname door astma hebt gehad
• je corticosteroïden via de mond neemt of recent genomen hebt
Astma-actieplan kan ernstige opstoten helpen voorkomen
De internationale GINA-richtlijnen (Global Initiative for Asthma) raden elke astmapatiënt aan om een persoonlijk actieplan op te stellen. Dat doe je samen met je arts. Zo’n plan legt stap voor stap uit wat je moet doen als je klachten erger worden:
• Wanneer moet je je medicatie verhogen?
• Wanneer moet je cortisone nemen?
• Wanneer moet je je arts bellen?
• Wanneer moet je meteen 112 contacteren?
Wat doen als je een astma-opstoot hebt?
- Stap 1: neem je noodmedicatie. Gebruik je noodinhalator vaker dan gewoonlijk, volgens je astma-actieplan als je dat hebt.
- Stap 2: contacteer snel je arts. Is die niet bereikbaar? Dan kan je de wachtdienst contacteren via 1733. Worden de astma-klachten na 20 tot 60 minuten niet beter? Bel dan meteen 112.
- Stap 3: wacht niet af. Een astma-opstoot kan snel erger worden.
Wat na een astma-opstoot?
Een opstoot van astma komt nooit zomaar uit het niets. Het is meestal een teken dat er iets moet aangepast worden in je behandeling. Daarom is het belangrijk om op controle te gaan bij je arts in de dagen na de opstoot. Tijdens die afspraak zal je arts meestal:
• bekijken hoe goed de behandeling werkt en indien nodig je medicatie aanpassen
• je longfunctie controleren
• nagaan wat de opstoot mogelijk uitgelokt heeft
• samen bekijken of je je inhalator correct gebruikt
• een astma-actieplan opstellen als je dat nog niet hebt
Sla die controleafspraak dus niet over. Zo kan je een nieuwe ernstige astma-opstoot voorkomen.
Lees ook: De 'verborgen' symptomen van astma
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
