Gerelateerde artikels
Symptomen van een vitamine D-tekort en risicogroepen
In dit artikel
Symptomen van een vitamine D-tekort en risicogroepen
dossier
In de winter heeft 7 op de 10 Belgen een tekort aan vitamine D. De symptomen van een vitamine D-tekort zijn soms vaag en moeilijk te herkennen: vermoeidheid, spierpijn, krampen, stemmingswisselingen… Sommige mensen, zoals ouderen boven 65 jaar of mensen met een donkere huid, lopen meer risico.
Lees ook: Welke rol speelt vitamine D bij het ontwikkelen van darmkanker?
Hoe krijg je voldoende vitamine D binnen?
Over het algemeen zorgt blootstelling aan zonlicht voor voldoende vitamine D: wanneer zonnestralen de huid bereiken, zet deze de UVB-straling om in vitamine D. Vitamine D zit ook in bepaalde voedingsmiddelen, zoals vis, eierdooiers, verrijkte melk en granen, of in voedingssupplementen.
Maar in ons klimaat hebben we niet genoeg zonlicht, vooral in de winter, en voeding dekt slechts 10 tot 20% van onze behoeften (afhankelijk van je dieet). Een tekort aan vitamine D is dus een veelvoorkomend probleem.
Wanneer het vitamine D-gehalte laag is, kan ons lichaam calcium en fosfor niet goed opnemen, wat de gezondheid van botten en spieren kan beïnvloeden. De symptomen van een tekort zijn echter niet altijd duidelijk.
Lees ook: Hoe Vitamine D opnemen in de winter?
Symptomen vitamine D-tekort
De meeste mensen met een vitamine D-tekort hebben geen klachten. Anderen kunnen vage symptomen hebben die ook bij andere aandoeningen kunnen passen.
- Immuniteit: Een van de belangrijkste functies van vitamine D is het ondersteunen van ons immuunsysteem, waardoor we effectief bacteriën en virussen kunnen bestrijden. Een tekort vergroot de vatbaarheid voor luchtweginfecties. Het onderzoek naar de rol van vitamine D bij auto-immuunziekten loopt nog.
- Vermoeidheid: Men vergeet vaak een vitamine D-tekort als mogelijke oorzaak. Te lage waarden kunnen ook de slaapkwaliteit verminderen.
- Botpijn en osteoporose: Symptomen zijn onder andere rugpijn, gewrichtspijn en frequente botbreuken.
- Slechte wondgenezing: Vitamine D bevordert de aanmaak van belangrijke verbindingen voor de vorming van nieuwe huid, wat wondgenezing ondersteunt. Symptomen zijn traag genezende wonden, vaker huidinfecties of een kwetsbare, droge huid.
- Spierproblemen: Een tekort kan spierpijn, krampen of zwakte veroorzaken, vooral in spieren dicht bij de romp, zoals armen en dijen. Bij zwakke heup- en beenspieren kan de loop onstabiel worden.
- Verhoogde gevoeligheid voor pijn: Vitamine D speelt ook een rol bij pijnsignalering, wat invloed kan hebben op chronische pijn. Tintelingen of een prikkelend gevoel in handen of voeten zijn ook mogelijk.
- Stemmingsproblemen en depressie: Een tekort wordt in verband gebracht met een hoger risico op paniekaanvallen, depressie en stress, omdat vitamine D een sleutelrol speelt in de regulatie van stemming en neurotransmitters.
Een vitamine D-tekort wordt ook geassocieerd met obesitas, tandvleesproblemen en verhoogde cardiovasculaire risico’s bij chronisch tekort.
Lees ook: Helpt vitamine D om griep en verkoudheid te voorkomen?
Wie loopt risico op vitamine D-tekort?
Sommige mensen lopen meer risico op een tekort aan vitamine D dan anderen:
- Mensen die niet genoeg dagelijks zonlicht krijgen, dat wil zeggen 15 tot 30 minuten buiten tussen 11u en 15u van maart tot oktober. In België geldt voor de rest van het jaar dat iedereen een gebrek aan blootstelling kan hebben.
- Mensen die zeer bedekkende kleding dragen, zoals handen, armen of hoofd (bijvoorbeeld het dragen van een hoofddoek). Minder huidcontact met de zon betekent minder vitamine D-synthese.
- Mensen met een donkere huid: het pigment in de huid (melanine) blokkeert UVB-straling, waardoor de aanmaak van vitamine D3 in de huid wordt beperkt.
- Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.
- Kinderen jonger dan 4 jaar.
- Vrouwen ouder dan 50 jaar: de menopauze versnelt de ontkalking van botten en vrouwen hebben daardoor een verhoogde behoefte aan vitamine D.
- Mensen ouder dan 70 jaar en bewoners van rusthuizen: het verouderingsproces van de huid vermindert de synthese van vitamine D. Gebrek aan zonlicht en ondervoeding verhogen het tekort bij ouderen nog verder.
- Mensen bij wie de darmen vitamine D slecht opnemen, bijvoorbeeld bij cystische fibrose, de ziekte van Crohn, coeliakie of na een bariatrische ingreep.
- Mensen met osteoporose.
- Mensen met obesitas: vetcellen slaan vitamine D op, waardoor het beschikbaarheid in het lichaam vermindert.
- Mensen met nier- of leverinsufficiëntie.
- Mensen die bepaalde medicijnen langdurig gebruiken, zoals anti-epileptica of corticosteroïden.
Lees ook: Zonlicht en vitamine D: hoe optimaal vitamine D opnemen?
Hoe weet ik of ik een vitamine D-tekort heb?
Getty Images / Van maart tot oktober zorgt het dagelijks 15 tot 30 minuten blootstellen van de huid aan de zon tussen 11u en 15u in België ervoor dat een gezonde volwassene voldoende vitamine D aanmaakt.
De enige betrouwbare manier om te weten of je een tekort aan vitamine D hebt, is een bloedtest (meting van 25-hydroxyvitamine D) die door een arts wordt voorgeschreven.
Een 25(OH)D-waarde lager dan 20 ng/mL wordt beschouwd als een teken van tekort. Een waarde gelijk aan of hoger dan 30 ng/mL wordt over het algemeen als voldoende beschouwd.
Behandeling van een vitamine D-tekort
De behandeling bestaat uit het innemen van hoge doses vitamine D, meestal dagelijks oraal, gedurende ongeveer 1 maand. Na deze periode wordt de dosis meestal geleidelijk verlaagd tot de gebruikelijke aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.
Tekort voorkomen met voedingssupplementen
Voeding alleen levert weinig vitamine D: gemiddeld 5 µg per dag, wat in de winter onvoldoende is omdat zonlicht dit niet kan aanvullen. De Hoge Gezondheidsraad raadt aan om vitamine D-supplementen te nemen, maar met mate:
- Kinderen: 10 µg/dag (400 IE)
- Volwassenen: 15 µg/dag (600 IE)
- Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en ouderen: 20 µg/dag (800 IE)
Deze doses kunnen variëren afhankelijk van je aandoeningen, leeftijd, medicatiegebruik en natuurlijk je blootstelling aan zonlicht. Bespreek dit altijd met je arts, die de supplementatie kan aanpassen aan jouw situatie.
Lees ook: Beschermt vitamine D tegen astma-aanvallen?
|
Een overmatige inname van vitamine D-supplementen kan leiden tot hypercalciëmie, dat wil zeggen een teveel aan calcium in het bloed. Dit kan zich uiten in misselijkheid, grote vermoeidheid of algemene zwakte en, in de meest ernstige gevallen, tot nierbeschadiging leiden. Bespreek altijd met je arts of het nodig is om voedingssupplementen te nemen. Hij of zij kan je de juiste dosering adviseren. |
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
