Buiten in de winter: wanneer riskeert u onderkoeling?

Laatst bijgewerkt: februari 2019
123-bad-ijs-water-koud-12-5.jpg

nieuws

Onderkoeling of hypothermie ontstaat wanneer het normale verdedigingsmechanisme van het lichaam tegen de koude ontregeld geraakt. Als de ‘centrale’ lichaamstemperatuur daalt onder de 35°C komen heel wat processen en lichaamsfuncties in het gedrang, wat levensbedreigend kan zijn.
In ons klimaat volstaan meestal een jas, een pull, handschoenen en een muts meestal om de winterse koude te trotseren. Maar ook bij Belgische weersomstandigheden kunnen er onderkoelingsverschijnselen optreden. Het hoeft hiervoor helemaal niet zo koud te zijn. Zo kunnen onderkoelingsverschijnselen al optreden bij temperaturen van 10°C en lager. Het risico wordt namelijk niet alleen bepaald door de temperatuur, maar ook door de combinatie met windsnelheid en regen. Die verhogen namelijk de kans op onderkoeling. Zeker kwetsbare groepen zoals bejaarden, kleine kinderen en mensen met een chronische hart- of longaandoening, moeten men hierop bedacht zijn.

Ook in hoger gelegen wintersportgebieden of wanneer men door bv. een ongeval of pech langere tijd geïmmobiliseerd raakt en enige tijd onbeweeglijk blootgesteld wordt aan weer en wind, kunnen onderkoelingsverschijnselen optreden. Ook wie in het water valt, raakt snel onderkoeld.
Onderkoeling kan snel gaan, bijvoorbeeld als u te lang buiten blijft in heel koud en winderig weer, zonder kleding die u genoeg beschermt. Het kan ook een kwestie van dagen zijn, bijvoorbeeld in een huis dat onvoldoende verwarmd is.

Wie loopt het meeste risico op onderkoeling?

• Oude mensen. Hun lichaam past zich trager aan de koude aan. Bovendien voelen ze niet altijd goed meer dat ze afkoelen. Sommige oude mensen zijn niet mobiel genoeg om de warmte op te zoeken.
• Baby’s en jonge kinderen kunnen zelf nog niet zo goed warmte produceren, en verliezen warmte bovendien sneller. Ze bewegen ook erg weinig.
• Mensen met dementie of een psychiatrische aandoening wiens beoordelingsvermogen is aangetast.
• Sommige aandoeningen vergroten de kans op onderkoeling, zoals bijvoorbeeld een vertraagde schildklierwerking, een beroerte, een longziekte, of hart- en vaatziekten.
• Ook sommige geneesmiddelen zoals bv. slaap- en kalmeermiddelen en antipsychotica, kunnen de temperatuurregeling verstoren en hypothermie versnellen.
• Iedereen die lange tijd buiten in de koude doorbrengt zonder aangepaste kleding loopt kans op onderkoeling. Dat geldt zowel voor sporters (bergbeklimmers, skiërs, schaatsers, watersporters...) als mensen die bijvoorbeeld te veel gedronken hebben, druggebruikers of daklozen die rondzwalpen op straat.

Alarmsignalen

De effecten van onderkoeling zijn naargelang de ernst ervan meer of minder uitgesproken. Meestal ontwikkelen de symptomen zich in de loop van enkele uren, maar iemand die is blootgesteld aan koud water of harde wind, kan in enkele minuten onderkoeld raken, ook al voelt hij/zij de kou zelf niet.

Fase I: Milde hypothermie

De kerntemperatuur van het lichaam daalt onder de 35°C.

Symptomen
• Koude, bleke huid. Baby’s kunnen een knalrode, koude huid hebben
• Blauwverkleuring van lippen, oren, vingers en tenen.
• Normaal bewustzijn, soms licht verward
• Moeite om te spreken
• Rillen, klappertanden
• Pijnlijke gewaarwording in handen en voeten
• Vermoeidheid
• Onregelmatige hartslag
• Verhoogde bloeddruk
• Vertraagde of versnelde ademhaling

Fase II: Matige hypothermie

De kerntemperatuur daalt verder en ligt tussen 33 en 28°C. De toestand wordt stilaan kritiek.

Bijkomende symptomen
• Verminderd bewustzijn, verwardheid, irrationeel gedrag
• Slaperigheid
• Verstijfde spieren
• Rillen en klappertanden stopt
• Pijn verdwijnt
• Trage, onregelmatig hartslag
• Oppervlakkige en onregelmatige ademhaling

Fase III: Ernstige hypothermie

De kerntemperatuur daalt onder de 28°C. Dit is levensbedreigend, dringende medische hulp is noodzakelijk.

Symptomen
• Bewustloosheid
• Geen reflexen, algehele spierverslapping
• Geen pupilreactie
• Zeer zwakke hartslag
• Zeer trage ademhaling

zie ook artikel : Sporten in de winter: onderkoeling dreigt (hypothermie & winterkoude)

Bronnen
www.rodekruis.be/NL/_HeaderNavigatie/Hulptips/eerstehulptips/onderkoeling/
www.cjsm.be/gezondsporten/themas/sportletsels-en-preventie/letsels/onderkoeling
www.voorkomblessures.nl/schaatsen/schaatsen-bij-kou-en-onderkoeling
www.voorkomblessures.nl/skien/skien-bij-koud-weer
www.nhs.uk/Conditions/Hypothermia/Pages/Introduction.aspx






pub