Gerelateerde artikels
Kan voeding eczeem of jeuk veroorzaken?
In dit artikel
Kan voeding eczeem of jeuk veroorzaken?
dossier
Eczeem is een veelvoorkomende huidaandoening die gepaard gaat met roodheid, jeuk, schilfering en soms pijnlijke huidletsels. De meest voorkomende vorm is atopisch eczeem (atopische dermatitis). Deze aandoening komt voor bij zowel kinderen als volwassenen en kan, door het vaak chronische verloop, een grote invloed hebben op de levenskwaliteit.
Veel patiënten vragen zich af of voeding een rol speelt bij hun klachten. Sommige mensen merken dat bepaalde voedingsmiddelen hun eczeem of jeuk lijken te verergeren, terwijl anderen verbetering ervaren na aanpassingen in hun voedingspatroon. De relatie tussen voeding en eczeem is echter complex.
Onderzoek toont aan dat voeding bij een deel van de patiënten een rol kan spelen, maar dat eczeem zelden door voeding alleen wordt veroorzaakt. De aandoening ontstaat meestal door een combinatie van erfelijke aanleg, een verstoorde huidbarrière, veranderingen in het immuunsysteem en omgevingsfactoren. Voeding kan hierbij een mogelijke trigger zijn die klachten uitlokt of versterkt.
Lees ook: Eczeem: oorzaken, symptomen en behandeling
Hoe kan voeding invloed hebben op eczeem?
© Getty Images
Voeding kan op verschillende manieren invloed hebben op de huid. Bij sommige mensen veroorzaakt een voedingsmiddel een allergische reactie waarbij het immuunsysteem reageert op bepaalde eiwitten. Hierbij kunnen ontstekingsstoffen zoals histamine vrijkomen, wat klachten zoals jeuk, roodheid en zwelling kan veroorzaken.
Daarnaast groeit de aandacht voor de mogelijke rol van de darm-huid-as. Onderzoekers bestuderen hoe de darmflora (microbioom) en het immuunsysteem met elkaar verbonden zijn. Een verstoord evenwicht in het darmmicrobioom (https://www.gezondheid.be/artikel/symptomen-maag-en-darmproblemen/dysbiose-12-symptomen-van-een-verstoorde-darmflora-40102" target="_blank">dysbiose) wordt in verband gebracht met veranderingen in ontstekingsprocessen, maar de precieze rol hiervan bij eczeem is nog niet volledig opgehelderd.
Een voedingspatroon met veel suiker, verzadigde vetten en ultrabewerkte voeding wordt geassocieerd met meer ontstekingsreacties in het lichaam. Daartegenover lijken voedingsmiddelen rijk aan vezels, antioxidanten en omega-3-vetzuren mogelijk een gunstige invloed te hebben. Meer onderzoek is echter nodig om duidelijke voedingsadviezen voor eczeem te kunnen formuleren.
Het is belangrijk om te benadrukken dat voeding niet bij iedereen met eczeem een rol speelt. Veel patiënten hebben geen aantoonbare voedselallergie. Bovendien kunnen eliminatiediëten zonder medische begeleiding leiden tot tekorten aan belangrijke voedingsstoffen.
Lees ook: 10 tips om je microbiota op natuurlijke wijze te versterken
Voedselallergieën en eczeem
Bij kinderen met ernstig atopisch eczeem worden relatief vaak voedselallergieën vastgesteld. Vooral koemelk, eieren, soja, pinda’s en tarwe kunnen hierbij een rol spelen. Wanneer een kind daadwerkelijk allergisch is voor een voedingsmiddel, kan blootstelling eraan de huidklachten verergeren.
Een positieve allergietest betekent echter niet automatisch dat een voedingsmiddel de oorzaak is van het eczeem. Sommige mensen hebben antistoffen tegen bepaalde voedingsmiddelen zonder dat zij hiervan klachten krijgen. Daarom is een medische beoordeling, en soms een gecontroleerde voedselprovocatie, belangrijk om een echte voedselallergie vast te stellen.
Uit onderzoek blijkt dat eliminatiediëten slechts bij een beperkte groep patiënten een duidelijke verbetering geven. Bij mensen met een bewezen voedselallergie kan het vermijden van het betreffende voedingsmiddel zinvol zijn, maar voor de meeste patiënten is een streng dieet niet nodig. Vooral bij kinderen kunnen langdurige beperkingen leiden tot tekorten aan bijvoorbeeld calcium, ijzer en vitamines.
Lees ook: Huid en voeding: kan je zien wat je eet?
Welke voedingsmiddelen worden vaak genoemd?
Zuivelproducten
Koemelk wordt vaak genoemd als mogelijke trigger, vooral bij jonge kinderen. Een deel van de kinderen met een bewezen koemelkallergie kan verbetering van huidklachten ervaren wanneer melk wordt vermeden. Bij volwassenen komt een echte koemelkallergie veel minder vaak voor en is er regelmatig sprake van een vermoeden zonder bevestigde allergie.
Gluten en tarwe
Sommige mensen ervaren dat gluten of tarwe hun klachten beïnvloeden. Bij coeliakie kunnen huidklachten en jeuk voorkomen, maar er is weinig bewijs dat een glutenvrij dieet eczeem verbetert bij mensen zonder coeliakie of een aangetoonde glutenovergevoeligheid.
Suiker en ultrabewerkte voeding
Een voedingspatroon rijk aan suiker en ultrabewerkte producten wordt steeds vaker onderzocht in relatie tot chronische ontstekingsprocessen. Mogelijk beïnvloedt dit de darmflora en het immuunsysteem, maar het bewijs dat dit rechtstreeks eczeem veroorzaakt of verbetert, is nog beperkt.
Additieven (E-nummers)
Ook voedingsadditieven zoals kleurstoffen, conserveermiddelen en smaakversterkers worden soms genoemd als mogelijke triggers. Overgevoeligheid hiervoor lijkt echter relatief zeldzaam. Bij een kleine groep gevoelige personen kunnen bepaalde additieven klachten uitlokken.
Histaminerijke voeding
Histamine speelt een rol bij allergische reacties en jeuk. Sommige voedingsmiddelen, zoals oude kaas, alcohol, gefermenteerde producten en bepaalde groenten, bevatten relatief veel histamine of kunnen de afgifte ervan beïnvloeden. Bij sommige mensen kan dit klachten versterken, maar het wetenschappelijke bewijs hiervoor is nog beperkt.
Visolie en omega-3-vetzuren
Omega-3-vetzuren hebben ontstekingsremmende eigenschappen. Studies onderzoeken daarom of visolie of omega-3-supplementen eczeem kunnen verbeteren. De resultaten zijn wisselend en een systematische review uit 2023 concludeerde dat eventuele voordelen waarschijnlijk beperkt zijn en dat de kwaliteit van het bewijs vaak laag is.
Lees ook: De zin en onzin van omega 3-vetzuren
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?
Onderzoek naar voeding en eczeem geeft geen eenduidige antwoorden. Dit komt doordat eczeem een complexe aandoening is en patiënten sterk van elkaar verschillen.
Systematische reviews tonen aan dat eliminatiediëten gemiddeld slechts een beperkte verbetering geven van jeuk en huidklachten. Bij een kleine groep patiënten met een bewezen voedselallergie kan het vermijden van specifieke voedingsmiddelen wel zinvol zijn.
Ook naar micronutriënten zoals vitamine D, zink en selenium wordt onderzoek gedaan. Sommige studies vinden een verband tussen tekorten en ernstiger eczeem, maar er is momenteel onvoldoende bewijs om standaard supplementen voor alle patiënten aan te bevelen.
Daarnaast wordt de rol van probiotica en de darmflora onderzocht. Sommige studies tonen mogelijk een bescheiden effect bij bepaalde groepen, vooral kinderen, maar de resultaten zijn niet voldoende om algemene aanbevelingen te doen.
Het belang van een professionele diagnose
Omdat voeding slechts bij een deel van de patiënten een rol speelt, is voorzichtigheid belangrijk. Het schrappen van voedingsmiddelen zonder duidelijke reden kan leiden tot een eenzijdig voedingspatroon en tekorten.
Bij een vermoeden van een voedselallergie kan een arts, allergoloog of dermatoloog helpen om na te gaan of er werkelijk een verband bestaat. Een voedingsdagboek kan nuttig zijn om mogelijke patronen te herkennen, maar toevallige verbanden moeten worden vermeden. Ook factoren zoals stress, temperatuurwisselingen, pollen, huidverzorgingsproducten en infecties kunnen eczeem verergeren.
Conclusies
- Voeding kan bij sommige mensen eczeem of jeuk uitlokken of verergeren, maar is zelden de enige oorzaak.
- Vooral bij jonge kinderen met ernstig atopisch eczeem kunnen voedselallergieën een rol spelen. Bij volwassenen is voeding minder vaak de directe oorzaak.
- Er bestaat geen universeel dieet dat eczeem geneest. Eliminatiediëten hebben slechts bij een beperkte groep patiënten nut en worden best begeleid door een arts of diëtist.
- De huidige kennis wijst erop dat eczeem ontstaat door een samenspel van genetische aanleg, huidbarrière, immuunsysteem en omgevingsfactoren.
- Onderzoek naar de rol van het darmmicrobioom en voeding is veelbelovend, maar nog niet voldoende om vaste voedingsrichtlijnen voor eczeem op te stellen.
- Een persoonlijke aanpak, afgestemd op de individuele patiënt, blijft daarom het belangrijkst.
Bronnen:
Boggio CMT, Veronese F, Armari M, Zavattaro E, Esposto E, Savoia P, et al. (2025). The Western Diet and Atopic Dermatitis: The Potential Role of Nutrients, Contaminants, and Additives in Dysbiosis and Epithelial Barrier Dysfunction. Antioxidants (Basel);14(4):386.
Alia Ashkanani et al. (2025). Microbiome and Skin Health: A Systematic Review of Nutraceutical Interventions, Disease Severity, Inflammation, and Gut Microbiota. Microorganisms. Dec 26;14(1):63.
Drucker AM, Ellis AG, Bohdanowicz M, Mashayekhi S, Yiu ZZN, Rochwerg B, et al. (2022). Dietary Elimination for the Treatment of Atopic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Allergy Clin Immunol Pract.;10(10):2657-2666.e8.
Vassilopoulou E, Comotti A, Douladiris N, Konstantinou GN, Zuberbier T, Alberti I, et al. (2024). A systematic review and meta-analysis of nutritional and dietary interventions in randomized controlled trials for skin symptoms in children with atopic dermatitis and without food allergy: An EAACI task force report. Allergy.;79(7):1708-1724.
Sadighara, P., Safta, M., Limam, I., et al. (2022). Association between food additives and prevalence of allergic reactions in children: a systematic review. Reviews on Environmental Health, 38(1), 181-186.
Maintz, L., Benfadal, S., Allam, J., et al. (2006). Evidence for a reduced histamine degradation capacity in a subgroup of patients with atopic eczema. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 117(5), 1106-1112.
Weber I, Woolhiser E, Keime N, Wasvary M, Adelman MJ, Sivesind TE, et al. (2023). Clinical Efficacy of Nutritional Supplements in Atopic Dermatitis: Systematic Review. JMIR Dermatol.;6:e40857.
Che Y, Yuan J, Wang Q, Liu M, Tang D, Chen M, et al. (2024). Dietary factors and the risk of atopic dermatitis: a Mendelian randomisation study. Br J Nutr.;131(11):1873-1882.
Vaughn AR, Foolad N, Maarouf M, Tran KA, Shi VY. (2019). Micronutrients in Atopic Dermatitis: A Systematic Review. J Altern Complement Med.;25(6):567-577.
Rusu, E., Enache, G., Cursaru, R., et al. (2019). Prebiotics and probiotics in atopic dermatitis. Experimental and Therapeutic Medicine, 18(2), 926-931.
Kranyak A, Leung A, Marquez-Grap G, Liao W. (2025). A Review and Update: The Impact of Diet and Supplements on Atopic Dermatitis. Dermatitis. May 5:derm20250063
