Gerelateerde artikels
Lewy body dementie (LBD): symptomen en diagnose
In dit artikel
Lewy body dementie (LBD): symptomen en diagnose
dossier Na alzheimer is Lewy body dementie de tweede belangrijkste oorzaak van dementie bij ouderen. Toch hebben veel mensen er nog nooit van gehoord. De symptomen lijken op die van alzheimer of parkinson, waardoor Lewy body dementie vaak onder de radar blijft. Wat zijn de typische signalen en hoe herken je het verschil met alzheimer?
Oorzaak van Lewy Body Dementie
Lewy body dementie (LBD) is een hersenaandoening en, na alzheimer, de tweede belangrijkste oorzaak van dementie. De ziekte ontstaat door ophopingen van abnormale eiwitten in de hersencellen, zogenaamde “Lewy bodies”. Die verstoren de werking van de hersenen en zorgen voor een mix van klachten. Denk aan problemen met het denken en gedrag, maar ook met beweging. Daardoor lijkt Lewy body dementie enerzijds op alzheimer, en anderzijds op parkinson.
Lewy body dementie komt vooral voor bij mensen ouder dan 65 jaar. De aandoening werd lange tijd als zeldzaam beschouwd, maar vandaag schat men dat ze verantwoordelijk is voor ongeveer 15 tot 20% van alle dementiegevallen.
Lees ook: Welke soorten dementie zijn er?
Symptomen van Lewy body dementie
De symptomen van Lewy body dementie zijn vaak een combinatie van mentale, lichamelijke en gedragsveranderingen.
- Schommelingen in alertheid en aandacht: Een van de meest kenmerkende signalen van Lewy body dementie is dat de alertheid en aandacht sterk kunnen schommelen. Mensen kunnen het ene moment helder en goed aanspreekbaar zijn, en korte tijd later verward of afwezig. Die wisselingen kunnen zelfs op dezelfde dag optreden en zijn typisch voor Lewy body dementie.
- Problemen met denken en dagelijkse taken: Naast die schommelingen treden ook cognitieve problemen op. Vooral de aandacht en concentratie gaan achteruit, waardoor het moeilijker wordt om overzicht te houden of dingen te plannen. Dat merk je vaak in dagelijkse handelingen, zoals koken, administratie of het volgen van een gesprek. Opvallend is dat geheugenproblemen in het begin meestal minder op de voorgrond staan dan bij alzheimer.
- Bewegingsproblemen (zoals bij parkinson): Veel mensen met Lewy body dementie krijgen ook bewegingsklachten. Die lijken op de ziekte van parkinson: trager bewegen, stijve spieren, een voorovergebogen houding en soms beven. Die bewegingsproblemen kunnen al vroeg in het ziekteproces optreden.
- Visuele hallucinaties: Een ander typisch symptoom van Lewy body dementie zijn visuele hallucinaties. Mensen zien bijvoorbeeld personen of dieren die er niet zijn, vaak heel levensecht en gedetailleerd. Dit komt veel vaker voor bij Lewy body dementie dan bij alzheimer en je ziet het ook bij parkinson.
- Slaapstoornissen: Slaapproblemen komen vaak voor bij Lewy body dementie. Tijdens de REM-slaap, de fase waarin je droomt, kunnen mensen bewegen, roepen of slaan, alsof ze hun dromen echt beleven. Ook levendige dromen en verward wakker worden zijn typische symptomen.
- Problemen met het autonome zenuwstelsel: Bij Lewy body dementie kunnen ook automatische lichaamsfuncties verstoord raken. Denk aan duizeligheid bij het rechtstaan, bloeddrukschommelingen, problemen met de blaas of overmatig zweten. Deze klachten worden soms minder snel gelinkt aan dementie, maar passen wel bij het ziektebeeld van Lewy body dementie.
Lees ook: Vijftien veel voorkomende misverstanden over de ziekte van Parkinson
Verschil tussen Lewy body dementie en alzheimer
Lewy body dementie en alzheimer zijn twee verschillende aandoeningen die allebei dementie kunnen veroorzaken. De symptomen overlappen soms, maar er zijn wel duidelijke verschillen. Bij alzheimer staan geheugenproblemen meestal op de voorgrond. Bij Lewy body dementie gaat het in het begin eerder om aandacht, concentratie en mentale helderheid. Typisch zijn ook de schommelingen in alertheid en visuele hallucinaties, die veel minder voorkomen bij alzheimer. Daarnaast komen bij Lewy body dementie vaker bewegingsproblemen voor, zoals trager bewegen of stijve spieren. Dat zijn klachten die je ook ziet bij parkinson.
Lewy body dementie en alzheimer zijn allebei progressieve aandoeningen, wat betekent dat de symptomen geleidelijk verergeren. Er zijn wel verschillen in het verloop. Bij alzheimer gaan de klachten meestal geleidelijk en vrij stabiel achteruit. Bij Lewy body dementie verloopt dat vaak grilliger, met duidelijke ups en downs. Daarnaast is de prognose voor Lewy body dementie gemiddeld genomen vaak minder gunstig, met een snellere achteruitgang dan bij alzheimer.
Lees ook: De ziekte van Alzheimer: wat zijn de vroege symptomen?
Diagnose Lewy body dementie
Lewy body dementie is niet altijd makkelijk te herkennen en vast te stellen, omdat de symptomen lijken op die van alzheimer en parkinson. Artsen baseren zich in de eerste plaats op het klinisch beeld, namelijk de combinatie van klachten en het verloop ervan. Aanvullend kunnen neuropsychologische testen uitgevoerd worden om het geheugen, de aandacht en het gedrag in kaart te brengen. Beeldvorming, zoals een MRI- of PET-scan, kan helpen om andere oorzaken uit te sluiten. In sommige gevallen wordt ook een lumbale punctie uitgevoerd om bepaalde biomarkers te onderzoeken.
Lees ook: Wat zijn de (vroege) symptomen van de ziekte van Parkinson?
Behandeling Lewy body dementie
Lewy body dementie is niet te genezen. De behandeling focust op het verlichten van symptomen en het ondersteunen van de patiënt en zijn omgeving. Medicatie kan helpen, maar moet voorzichtig worden gebruikt. Sommige geneesmiddelen die gebruikt worden bij Parkinson kunnen bijvoorbeeld bepaalde klachten, zoals verwardheid of hallucinaties, verergeren. Dat komt omdat de hersenen bij Lewy body dementie gevoeliger reageren op bepaalde stoffen. Cholinesteraseremmers, die de communicatie tussen hersencellen ondersteunen, kunnen net helpen om cognitieve klachten en hallucinaties te verminderen.
Daarnaast is begeleiding minstens even belangrijk bij de behandeling van Lewy body dementie. Denk aan kinesitherapie, ergotherapie en psychologische ondersteuning voor zowel de patiënt als de omgeving. Ook mantelzorgers dragen veel en hebben daarom vaak zelf ondersteuning nodig.
Lees ook: Kan de juiste voeding dementie voorkomen?
Besluit
Lewy body dementie is een vaak onderschatte oorzaak van dementie. Omdat de symptomen overlappen met Alzheimer en Parkinson, wordt de aandoening niet altijd meteen herkend. Let vooral op signalen zoals schommelingen in alertheid, hallucinaties en bewegingsklachten. Lewy body dementie is niet te genezen, maar goede begeleiding helpt wel om beter met de klachten om te gaan.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
