12 vragen over het pessarium of diafragma

dossier Het pessarium of diafragma is een hormoonvrij anticonceptiemiddel dat je vóór het vrijen inbrengt in de vagina. Hoewel het minder bekend is dan de pil of het spiraaltje, kiezen sommige vrouwen bewust voor deze methode. Hoe werkt een pessarium en hoe betrouwbaar is het? En wat zijn de voor- en nadelen?

1. Wat is een pessarium?

Een pessarium of diafragma is een flexibel siliconen kapje dat je vóór het vrijen in de vagina inbrengt. Het bedekt de baarmoederhals en houdt zo zaadcellen tegen. Er bestaat niet één soort pessarium die voor iedereen werkt. Welk model voor jou het meest geschikt is, hangt af van je lichaam en je persoonlijke voorkeur. Je arts of gynaecoloog kan je daarbij adviseren.

Let op: het woord “pessarium” verwijst niet altijd naar anticonceptie. Er bestaan ook pessaria die vrouwen met een verzakking helpen ondersteunen. In dit artikel hebben we het over het anticonceptiepessarium, ook wel diafragma genoemd.

Een pessarium bevat geen hormonen. Je gebruikt het alleen wanneer je seks hebt en kan het nadien gewoon schoonmaken en opnieuw gebruiken. Als je een pessarium goed onderhoudt, gaat het meestal één tot twee jaar mee.

Getty_diafragma_pessarium_2026.jpg

© Getty Images


2. Hoe werkt een pessarium?

Een pessarium werkt eigenlijk heel eenvoudig: het bedekt de baarmoederhals en houdt zo zaadcellen tegen. Voor een optimale bescherming gebruik je het samen met een anticonceptiegel. Die zorgt ervoor dat er zeker geen zaadcellen voorbij het pessarium raken. Het grote verschil met bijvoorbeeld de pil is dat een pessarium geen hormonen bevat en dus geen invloed heeft op je natuurlijke menstruatiecyclus.

Lees ook: Pil of geen pil? Voor- en nadelen van hormonale anticonceptie

3. Hoe gebruik je een pessarium?

Je brengt het pessarium vóór het vrijen in de vagina in. Dat kan vlak voor de seks, maar vaak ook enkele uren eerder, afhankelijk van het type pessarium en de anticonceptiegel die je gebruikt. Voor je het inbrengt, breng je een anticonceptiegel aan op het kapje. Vervolgens vouw je het dubbel en schuif je het diep in de vagina, zodat het de baarmoederhals volledig bedekt.

Na het vrijen moet het pessarium nog minstens zes uur blijven zitten. Haal je het vroeger weg, dan kunnen zaadcellen alsnog de baarmoeder bereiken. Heb je binnen die periode opnieuw seks? Dan moet je meestal extra anticonceptiegel aanbrengen. Lees daarom altijd de gebruiksaanwijzing van jouw pessarium zorgvuldig na.

Lees ook: Anticonceptie: koperspiraaltje en hormoonspiraaltje

4. Voel je een pessarium zitten? Doet het pijn?

Een correct geplaatst pessarium voel je normaal gezien niet of nauwelijks. Je partner voelt het meestal ook niet tijdens het vrijen. In het begin moet je soms wat “oefenen” om het juiste plekje te vinden. Sommige vrouwen voelen zich de eerste keren wat onzeker wanneer ze een pessarium inbrengen of verwijderen, maar dat wordt meestal makkelijker naarmate je meer ervaring krijgt.

Heb je pijn, voel je druk of blijft het pessarium verschuiven? Dan zit het waarschijnlijk niet goed of is het model niet geschikt voor jouw lichaam. Neem in dat geval contact op met je arts of gynaecoloog.

5. Hoe maak je een pessarium schoon?

Na gebruik spoel je het pessarium af met lauw water en een milde zeep. Laat het goed drogen en bewaar het op een droge plaats. Controleer af en toe of het nog in goede staat is. Merk je scheurtjes, beschadigingen of slijtage op? Dan is het tijd om het te vervangen. Bij goed onderhoud gaat een pessarium gemiddeld één tot twee jaar mee.

Vermijd agressieve schoonmaakmiddelen, want die kunnen het siliconen materiaal beschadigen.

6. Moet je altijd een anticonceptiegel gebruiken?

Ja. Voor een goede werking gebruik je een pessarium altijd samen met een anticonceptiegel of zaaddodend middel. Het pessarium houdt de zaadcellen tegen, terwijl de gel het moeilijker maakt voor zaadcellen om de baarmoederhals te bereiken. Sommige anticonceptiegels bevatten nonoxynol-9, een stof die de werking van zaadcellen verstoort. Bij frequent gebruik kan ze irritatie veroorzaken. Daarom geven veel experts de voorkeur aan gels zonder nonoxynol-9.

Gebruik bij voorkeur een anticonceptiegel die speciaal ontwikkeld is voor gebruik met een pessarium. Zaaddodend schuim is minder geschikt, omdat het niet goed aan het pessarium blijft kleven. Krijg je last van irritatie of een branderig gevoel? Bespreek dit met je arts of apotheker. Dan past een andere gel misschien beter bij jou.

Lees ook: Anticonceptiewijzer van Sensoa helpt vrouwen kiezen

7. Hoe betrouwbaar is een pessarium?

Hoe betrouwbaar een pessarium is, hangt vooral af van hoe je het gebruikt. Als je het correct inbrengt, combineert met een anticonceptiegel en lang genoeg laat zitten na het vrijen, geeft het een goede bescherming tegen zwangerschap. Dat lukt echter niet altijd even goed. Daarom is een pessarium minder betrouwbaar dan bijvoorbeeld een spiraaltje, een implantaat of hormonale anticonceptie. Toch is het voor veel vrouwen een interessant alternatief, omdat het geen hormonen bevat en je het alleen gebruikt wanneer je seks hebt.

Lees ook: Hormonale anticonceptie: verschillende middelen en methoden

8. Wat is het verschil tussen een pessarium en een vrouwencondoom?

Zowel een pessarium als een vrouwencondoom zijn hormoonvrije anticonceptiemiddelen, maar ze werken op een andere manier. Een pessarium bedekt de baarmoederhals en vormt op die manier

een barrière voor zaadcellen. Je gebruikt het altijd samen met een anticonceptiegel. Een vrouwencondoom plaats je in de vagina. Het vangt het sperma op en beschermt ook tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Dat is meteen ook het grootste verschil: een pessarium beschermt alleen tegen zwangerschap, terwijl een vrouwencondoom ook beschermt tegen SOA’s.

Lees ook: Vrouwencondoom: werking en voordelen

9. Wat zijn de voordelen van een pessarium?

Voor vrouwen die geen hormonen willen of mogen gebruiken, kan een pessarium een goed alternatief zijn. Het heeft verschillende voordelen:

  • Het bevat geen hormonen en heeft dus geen invloed op je menstruatiecyclus.
  • Je gebruikt het alleen wanneer je seks hebt. Bovendien kan je het al vóór het vrijen inbrengen, zodat je het moment zelf niet hoeft te onderbreken.
  • Een pessarium kan je meerdere keren gebruiken. Als je het goed onderhoudt, gaat het meestal één tot twee jaar mee. Daardoor hoef je niet telkens opnieuw anticonceptie aan te kopen.
  • Je hoeft niet dagelijks aan anticonceptie te denken, zoals bij de pil.

10. Wat zijn de nadelen van een pessarium?

Zoals elk anticonceptiemiddel heeft ook een pessarium enkele nadelen:

  • Het vraagt wat oefening om een pessarium correct in te brengen.
  • Voor een optimale werking moet je een pessarium altijd gebruiken samen met een anticonceptiegel.
  • Na het vrijen moet je het nog minstens zes uur laten zitten.
  • Een pessarium is minder betrouwbaar dan bijvoorbeeld een spiraaltje, een implantaat of de pil, omdat het enkel werkt als je het goed gebruikt.
  • Je moet het na gebruik goed reinigen en regelmatig controleren op slijtage of beschadigingen.
  • Sommige vrouwen ervaren irritatie van de vagina of krijgen vaker last van een blaasontsteking.
  • Ten slotte beschermt een pessarium niet tegen SOA’s. Als je je daartegen wil beschermen, gebruik je sowieso best een condoom.

11. Voor wie is een pessarium minder geschikt?

Een pessarium past niet bij iedereen. Zoek je een zeer betrouwbaar anticonceptiemiddel waar je nauwelijks aan hoeft te denken? Dan kies je beter voor een spiraaltje of een implantaat. Ook als je het moeilijk vindt om hulpmiddelen in de vagina in te brengen of regelmatig last hebt van blaasontstekingen, is een pessarium minder geschikt voor jou. Als je liever geen anticonceptiegel gebruikt, is een pessarium evenmin een ideale oplossing.

Gebruik je al een pessarium en ben je recent bevallen of veel vermagerd of bijgekomen? Laat dan controleren of het pessarium nog goed past.

12. Waar kan je een pessarium kopen en hoeveel kost het?

Een pessarium is verkrijgbaar via je arts of gynaecoloog. Sommige modellen kan je ook kopen in de apotheek of via gespecialiseerde webshops. De prijs van een pessarium varieert meestal tussen 30 en 60 euro. Daar komen ook nog de kosten van de anticonceptiegel bij. Omdat een pessarium

herbruikbaar is, kost het je wel minder op langere termijn. Een pessarium wordt niet terugbetaald door de mutualiteit.

Conclusie

Een pessarium is een hormoonvrij anticonceptiemiddel dat je alleen gebruikt wanneer je seks hebt. Het vraagt wat oefening en is minder betrouwbaar dan sommige andere methoden zoals een spiraaltje of implantaat. Maar voor vrouwen die liever geen hormonen gebruiken, kan een pessarium een goede keuze zijn.

Bronnen: 
https://www.allesoverseks.be
https://sense.info 
https://www.artsenzorg.nl
https://my.clevelandclinic.org

auteur: Josefien De Bock, gezondheidsjournalist
Laatst bijgewerkt: juni 2026

Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Roularta Media Group NV.
volgopfacebook
volgopinstagram