Gerelateerde artikels
Ischias: uitstralende pijn van de onderrug naar het been
In dit artikel
Ischias: uitstralende pijn van de onderrug naar het been
dossier
Ischias is pijn die verband houdt met irritatie of compressie van de heupzenuw (nervus ischiadicus). De pijn begint meestal in de onderrug en kan uitstralen naar de bil, het bovenbeen, het onderbeen en soms helemaal tot aan de voet. In de overgrote meerderheid van de gevallen is ischias niet ernstig en verbetert de toestand binnen enkele weken met een conservatieve behandeling. Een operatie wordt alleen in specifieke situaties overwogen.
Symptomen van ischias
© Getty Images
De meest voorkomende symptomen van ischias zijn:
- Een scherpe, brandende of stekende pijn in de onderrug, bil en/of het been.
- Pijn die vaak aan één kant van het lichaam uitstraalt.
- Pijn die erger wordt bij zitten, hoesten of inspanning.
- Een gevoel van tintelingen, gevoelloosheid of prikkelingen in het been.
- Spierzwakte (moeite om de voet op te tillen of op de tenen of hielen te lopen).
- Pijn die, afhankelijk van de aangetaste zenuwwortel, kan uitstralen tot in de voet of tenen.
Ischias begint meestal ter hoogte van de lendenwervels en volgt het verloop van de heupzenuw naar het been. Afhankelijk van de plaats waar de zenuw wordt aangetast, kan de pijn ook de voet en zelfs de tenen bereiken. Het woord ‘uitstralend’ wordt vaak gebruikt om dit soort pijn te beschrijven.
Lees ook: Soorten pijnstillers en verschil in werking
Oorzaken van ischias
In de meeste gevallen wordt ischias veroorzaakt door een beknelling van een zenuwwortel in de lendenwervelkolom. Dit kan vaak verband houden met:
- Wervelkanaalstenose: een vernauwing van het wervelkanaal in de onderrug.
- Lumbale hernia (hernia nuclei pulposi): een deel van een tussenwervelschijf puilt in de onderrug uit zijn omhulsel en drukt op een zenuwwortel.
- Degeneratieve discopathie: slijtage van de tussenwervelschijven.
- Spondylolisthesis: een aandoening waarbij een wervel ten opzichte van een andere wervel naar voren of naar achteren verschuift.
- Artrose van de wervelkolom en botaanwas (osteofyten).
Bepaalde factoren verhogen het risico op ischias of kunnen de klachten bevorderen:
- Veroudering.
- Zwaar lichamelijk werk of verkeerd uitgevoerde repetitieve bewegingen.
- Weinig lichaamsbeweging.
- Overgewicht.
- Roken.
- Diabetes (er is een verband vastgesteld met bepaalde neuropathieën en problemen bij het herstel).
Lees ook: 10 tips: wat (niet) doen bij rugpijn?
Behandeling van ischias
1. Eerstelijnsbehandeling (meestal voldoende)
De huidige aanbevelingen benadrukken dat de meeste gevallen van ischias binnen enkele weken vanzelf genezen. Het wordt aangeraden om:
- Zo actief mogelijk te blijven (langdurige strikte bedrust vermijden).
- Eenvoudige pijnstillers te nemen: paracetamol of niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's), als er geen contra-indicaties zijn.
- Warmte of koude toe te passen, afhankelijk van wat de meeste verlichting geeft.
- Zachte bewegingen en aangepaste rekoefeningen te doen.
2. Als de pijn aanhoudt
Een arts kan het volgende voorstellen:
- Kinesitherapie/fysiotherapie: oefeningen voor mobiliteit en spierversterking, samen met houdingsadvies.
- Gerichte medicatie in bepaalde gevallen (bijvoorbeeld bij neuropathische pijn): bepaalde anti-epileptica of antidepressiva kunnen worden gebruikt, maar de werkzaamheid ervan varieert en ze worden niet standaard voorgeschreven.
- Corticosteroïdeninjecties (infiltraties): deze kunnen soms worden voorgesteld bij aanhoudende of invaliderende pijn.
3. Operatie (in geselecteerde gevallen)
Een chirurgische ingreep voor ischias wordt alleen overwogen in specifieke situaties, bijvoorbeeld bij:
- Zeer hevige en aanhoudende pijn ondanks een goed uitgevoerde behandeling.
- Een progressief neurologisch tekort (ernstige spierzwakte, gedeeltelijke verlamming).
- Cauda-equinasyndroom (een medische noodsituatie).
In deze gevallen is het doel van de operatie om de zenuw te ontlasten (decomprimeren), vaak door een hernia of een ander fragment dat op de zenuwwortel drukt, te verwijderen.
Lees ook: Lumbago behandelen: warmte of koude bij pijn aan onderrug?
Alarmsignalen: wanneer moet je snel medische hulp zoeken?
Het is belangrijk om met spoed medische hulp te zoeken bij:
- Verlies van controle over de blaas of darmen.
- ‘Zadelanesthesie’ (gevoelloosheid tussen de benen, rond het zitvlak en de geslachtsdelen).
- Ernstige spierzwakte of een snelle toename van de zwakte in het been.
- Pijn na een ernstig trauma.
- Koorts in combinatie met rugpijn.
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
