Gerelateerde artikels
Waarom krijgt de ene een koortslip en de andere nooit?
In dit artikel
Waarom krijgt de ene een koortslip en de andere nooit?
dossier
Bijna twee op de drie mensen zijn besmet met het herpes simplex-virus type 1 (HSV-1), dat koortslippen veroorzaakt. Toch krijgt lang niet iedereen die het virus draagt ooit een koortslip. Hoe komt het dat hetzelfde virus bij de ene persoon regelmatig de kop opsteekt, terwijl de andere er nooit iets van merkt? Het antwoord ligt vooral bij ons immuunsysteem en onze genen.
HSV-1 komt vaker voor dan je denkt
Volgens de meest recente schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) draagt ongeveer 64% van de mensen jonger dan 50 jaar het herpes simplex-virus type 1 (HSV-1). Dat virus is de belangrijkste oorzaak van koortslippen. Bij de meeste mensen verloopt de besmetting ongemerkt of zijn de symptomen zo mild dat ze nauwelijks worden opgemerkt.
Lang niet iedereen met HSV-1 krijgt ook een koortslip. Naar schatting overkomt het 15 tot 40% van de mensen die het virus dragen. Bij sommigen blijft het bij één keer, anderen krijgen meerdere koortslippen per jaar.
Lees ook: Koortsblaas op lip behandelen: oorzaak en tips
Hoe ontstaat een koortslip?
Een koortslip ontstaat niet meteen op het moment dat je met HSV-1 besmet raakt. Het virus kan jarenlang in je lichaam aanwezig zijn zonder dat je er iets van merkt. Dat verloopt in drie stappen:
|
Wat bepaalt of je al dan niet een koortslip krijgt?
Wanneer HSV-1 opnieuw actief wordt, slaagt het immuunsysteem er bij de meeste mensen in om het virus snel onder controle te krijgen. Daardoor leidt niet elke heractivatie automatisch tot een koortslip.
Je immuunsysteem houdt het virus onder controle
Lange tijd werd gedacht dat HSV-1 na de eerste besmetting gewoon “sliep” tot iets het virus opnieuw wakker maakte. Intussen weten we dat het complexer in elkaar zit. Ook wanneer het virus inactief lijkt, kan het af en toe proberen om opnieuw actief te worden. Vaak grijpt het immuunsysteem echter in voordat er een koortslip ontstaat. Bij sommige mensen werkt die afweer zeer goed. Het virus wordt snel onderdrukt, waardoor er geen blaasjes verschijnen. Bij anderen lukt dat minder goed en krijgt HSV-1 meer kans om de huid of het slijmvlies van de lippen te bereiken. Dan kan er wel een koortslip ontstaan. Het verschil zit dus niet noodzakelijk in het virus zelf, maar vooral in hoe goed je lichaam HSV-1 onder controle kan houden.
Is een koortslip erfelijk?
Waarom slaagt het immuunsysteem daar bij de ene persoon beter in dan bij de andere? Ook je genetische aanleg lijkt daarbij een rol te spelen. Onze genen beïnvloeden namelijk hoe het immuunsysteem op virussen reageert. Ze hebben onder meer invloed op hoe goed afweercellen een virus herkennen, hoe snel de antivirale afweer op gang komt en hoe doeltreffend T-cellen een blijvende infectie onder controle houden.
Uit onderzoek blijkt dat je genetische aanleg mee bepaalt hoe gevoelig je bent voor terugkerende koortslippen. Zo werd onder meer een verband gevonden met het gen CSSG1 (C21orf91), dat op chromosoom 21 ligt. Dat betekent niet dat er één specifiek “koortslipgen” bestaat. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van verschillende genetische kenmerken die elk een kleine invloed hebben op hoe goed je lichaam HSV-1 onder controle houdt.
Lees ook: Kan zonnebrandcrème een koortslip voorkomen?
Dat genetische verschil kan mee verklaren waarom koortslippen in sommige families vaker voorkomen. Je erft uiteraard niet het virus zelf, maar wel een deel van de genetische kenmerken die bepalen hoe je immuunsysteem op infecties reageert. Dat kan ervoor zorgen dat sommige mensen HSV-1 makkelijker onder controle houden dan anderen en dus minder snel een koortslip ontwikkelen.
Lees ook: Een koortslip: hoe voorkom je dat je anderen besmet?
Nooit een koortslip gehad: betekent dat dat je geen HSV-1 hebt?
Als je nog nooit een koortslip hebt gehad, betekent dat niet automatisch dat je nooit met HSV-1 besmet bent geraakt. Veel mensen dragen immers het virus zonder dat ze daar ooit iets van merken. Ook zonder zichtbare koortslip kan je het virus doorgeven. HSV-1 kan namelijk soms ongemerkt worden uitgescheiden via de huid of slijmvliezen. Je kan op zo’n moment besmettelijk zijn en toch geen blaasjes of andere klachten hebben. De meeste nieuwe besmettingen ontstaan zelfs op die manier, juist omdat mensen vaak niet weten dat ze het virus dragen.
Lees ook: Koortsblaas in of op de neus
Samengevat
- Bijna twee op de drie mensen dragen HSV-1, maar slechts een minderheid krijgt ooit een zichtbare koortslip.
- Het verschil zit vooral in hoe goed je immuunsysteem het virus onder controle houdt. Bij veel mensen stopt een reactivatie voordat er blaasjes ontstaan.
- Hoe goed die afweer werkt, wordt deels bepaald door je genetische aanleg.
- Ook andere factoren spelen een rol, zoals je leeftijd, je algemene gezondheid en omgevingsfactoren.
- Het virus kan bij veel mensen waarschijnlijk af en toe opnieuw actief worden zonder dat ze daar iets van merken. Een koortslip ontstaat pas wanneer HSV-1 er tijdelijk in slaagt om aan de controle van het immuunsysteem te ontsnappen.
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
