Gerelateerde artikels
Westnijlvirus in België: symptomen en besmetting
In dit artikel
Westnijlvirus in België: symptomen en besmetting
- Wat is het westnijlvirus?
- Verspreiding van het westnijlvirus in Europa
- Westnijlvirus in België
- Besmetting met westnijlkoorts
- Hoe wordt een besmetting vastgesteld?
- Symptomen westnijlkoorts bij mensen
- Wanneer is het westnijlvirus gevaarlijk?
- Is er een behandeling of vaccin tegen het westnijlvirus?
- Hoe kan je jezelf beschermen tegen het westnijlvirus?
dossier
Het westnijlvirus, dat westnijlkoorts veroorzaakt, komt steeds vaker voor in Europa. In 2025 werd het virus voor het eerst ook in België vastgesteld bij wilde vogels. Bij mensen zijn er voorlopig geen lokaal opgelopen besmettingen gemeld, maar onlangs is in Nederland een man overleden aan het virus. Hoe kan je besmet raken met het westnijlvirus, wat zijn de symptomen en hoe groot is het risico in België?
Lees ook: Brengt de tijgermug het zikavirus naar België?
Wat is het westnijlvirus?
Het westnijlvirus (WNV) is een virus dat westnijlkoorts veroorzaakt en vooral circuleert tussen vogels en muggen. Mensen kunnen besmet raken wanneer ze worden gebeten door een besmette mug. Vooral muggen van het geslacht Culex kunnen het westnijlvirus overdragen. Daar behoort ook de gewone huissteekmug (Culex pipiens) toe, die bij ons voorkomt.
Het westnijlvirus werd voor het eerst ontdekt in Oeganda in 1937 en komt intussen voor in grote delen van de wereld. In Europa is het virus al langer aanwezig in Zuid- en Centraal-Europa, maar het verspreidingsgebied breidt uit. De meeste besmettingen komen voor tijdens het muggenseizoen, met doorgaans een piek in augustus en begin september.
Lees ook: Dengue (knokkelkoorts): virusinfectie met ernstige complicaties
Verspreiding van het westnijlvirus in Europa
Het virus verspreidt zich de laatste jaren verder over Europa. Tijdens het transmissieseizoen van 2026 werden tot en met 26 augustus 877 lokaal opgelopen besmettingen bij mensen gemeld in 15 Europese landen. De meeste gevallen kwamen voor in Italië en Griekenland, maar ook Frankrijk, Spanje, Duitsland, Nederland en Oostenrijk hebben besmettingen gemeld. Het aantal besmettingen zegt wel niet alles. De meeste mensen die het virus oplopen, krijgen namelijk geen symptomen en worden daardoor ook niet getest.
De klimaatverandering speelt mee in de opmars van het westnijlvirus. Warmere zomers en zachtere winters creëren gunstigere omstandigheden voor muggen en kunnen ervoor zorgen dat het virus zich makkelijker verspreidt. Een Europese studie uit 2024 bevestigt dat de klimaatverandering mee heeft bijgedragen aan de verspreiding naar nieuwe gebieden in Europa. Ook andere factoren, zoals landgebruik, waterrijke gebieden en trekvogels, spelen een rol.
Lees ook: De tijgermug rukt op in België
Westnijlvirus in België
In 2025 werd het westnijlvirus voor het eerst in België vastgesteld. Sciensano trof het virus dan aan bij drie wilde vogels – twee kauwen en een kraai – die in augustus 2025 waren gevonden in Mechelen, Hombeek en Meise. Dat betekent dat het virus ook bij ons circuleert. Tot nu toe zijn in België echter geen lokaal opgelopen menselijke besmettingen gemeld.
De aanwezigheid bij vogels is wel belangrijk. Vogels vormen samen met muggen de natuurlijke cyclus waarin het virus zich verspreidt. Daarom volgen Sciensano en andere instanties het virus op de voet op bij zowel mensen als dieren.
Lees ook: Tips om muggen te bestrijden
Besmetting met westnijlkoorts
Een mug raakt besmet met het westnijlvirus wanneer ze bloed zuigt bij een vogel die het virus draagt. De besmette mug kan het virus daarna via een volgende beet doorgeven aan een mens of ander zoogdier, zoals een paard. Mensen en paarden zijn zogenaamde “doodlopende gastheren”. Er zit bij hen doorgaans niet genoeg virus in het bloed om een mug te besmetten. Je kan het virus dus niet zomaar doorgeven aan andere mensen.
Overdracht van mens op mens is zeer uitzonderlijk. Het kan in uitzonderlijke gevallen gebeuren via een bloed- of orgaantransplantatie of van moeder op kind tijdens de zwangerschap, bevalling of borstvoeding.
Lees ook: Vogelgriep: wat zijn de symptomen?
Hoe wordt een besmetting vastgesteld?
Bij een vermoeden van een westnijlinfectie kan de arts bloedonderzoek laten uitvoeren. Afhankelijk van het moment waarop je wordt getest, kan gezocht worden naar antistoffen tegen het virus of naar het virus zelf met een PCR-test. Bij neurologische symptomen kan ook hersenvocht worden onderzocht via een lumbaalpunctie.
Symptomen westnijlkoorts bij mensen
De meeste mensen merken niets van een besmetting met het westnijlvirus: ongeveer 80 procent heeft geen symptomen. Ongeveer één op de vijf besmette personen krijgt wel klachten, meestal 2 tot 14 dagen na de besmetting:
- koorts
- hoofdpijn
- spier- en gewrichtspijn
- vermoeidheid
- huiduitslag
- gezwollen lymfeklieren
De meeste mensen herstellen volledig van een besmetting met het westnijlvirus. Vermoeidheid kan soms wel enkele weken of maanden aanhouden.
Lees ook: Koorts: symptomen en wanneer behandelen?
Wanneer is het westnijlvirus gevaarlijk?
Bij ongeveer 1 procent van de besmettingen ontstaat een ernstige neurologische aandoening. Het virus kan dan de hersenen en het zenuwstelsel aantasten en bijvoorbeeld een hersenontsteking (encefalitis) of hersenvliesontsteking (meningitis) veroorzaken. Mogelijke alarmsymptomen zijn hevige hoofdpijn, een stijve nek, sufheid, verwardheid, spierzwakte, trillingen of verlamming. Een ernstige infectie kan dodelijk zijn. Ongeveer één op de tien mensen die zo’n ernstige neurologische vorm ontwikkelt, overlijdt. Vooral ouderen en mensen met bepaalde onderliggende aandoeningen lopen meer risico.
Is er een behandeling of vaccin tegen het westnijlvirus?
Er bestaat momenteel geen specifieke behandeling tegen het westnijlvirus bij mensen. Bij milde klachten bestaat de behandeling vooral uit rust, voldoende drinken en eventueel medicatie tegen pijn en koorts. Bij ernstige neurologische klachten is een ziekenhuisopname nodig en wordt ondersteunende zorg gegeven. Er bestaat ook nog geen goedgekeurd vaccin tegen het westnijlvirus voor mensen. Voor paarden zijn wel vaccins beschikbaar.
Hoe kan je jezelf beschermen tegen het westnijlvirus?
Omdat er geen vaccin voor mensen bestaat, is het voorkomen van muggenbeten de belangrijkste manier om jezelf te beschermen tegen het westnijlvirus. Dat is vooral belangrijk wanneer je tijdens het muggenseizoen verblijft in een regio waar het virus circuleert. Draag indien mogelijk lange mouwen en een lange broek, gebruik een geschikt muggenwerend middel en plaats horren voor ramen en deuren. Muggen planten zich voort in stilstaand water, dus verwijder water uit bijvoorbeeld bloempotten, emmers, regentonnen of andere voorwerpen rond het huis.
Tip: als je naar een gebied reist waar het westnijlvirus circuleert, kan je de actuele verspreiding raadplegen via het ECDC.
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
