Gerelateerde artikels
Lage rugpijn: pijn aan nieren
In dit artikel
Lage rugpijn: pijn aan nieren
dossier
De nieren liggen diep in de buik, net onder de onderste ribben, aan weerszijden van de wervelkolom. Nierpijn wordt meestal gevoeld in de onderrug of in de zij. Pijn op deze plek betekent echter niet automatisch dat er iets met de nieren aan de hand is. Ook de spieren, gewrichten of wervelkolom kunnen pijn in de rug of zij veroorzaken. Waar bevinden de nieren zich precies ter hoogte van de rug? En welke klachten kunnen wijzen op een nierprobleem?
Lees ook: Is het zinvol om je nierfunctie te laten testen?
Rugpijn: waar zitten je nieren?
© Getty Images – De nieren zitten onder de onderste ribben, aan beide zijden van de wervelkolom.
De nieren zijn twee boonvormige organen, ongeveer zo groot als een vuist. Ze liggen diep in de buik, aan weerszijden van de wervelkolom. Ze worden gedeeltelijk beschermd door de onderste twee ribben van de borstkas (de zwevende ribben) en door de rugspieren.
De rechter nier ligt meestal iets lager dan de linker nier. Dat komt doordat de lever zich aan de rechterkant bevindt.
De nieren hebben verschillende belangrijke functies. Ze filteren het bloed en verwijderen afvalstoffen en overtollig water uit het lichaam in de vorm van urine. Daarnaast spelen ze een belangrijke rol bij het regelen van de bloeddruk, de vochtbalans en de hoeveelheid van bepaalde mineralen in het lichaam.
Waar voel je nierpijn?
Nierpijn wordt meestal gevoeld in de zij of in de rug, ter hoogte van de onderkant van de borstkas (onder de onderste ribben). De pijn kan zowel links als rechts optreden, of aan beide kanten tegelijk. Soms kan de pijn uitstralen naar de onderbuik, de lies of, minder vaak, de geslachtsorganen, bijvoorbeeld bij nierstenen.
Afhankelijk van de oorzaak van het nierprobleem kan nierpijn zich op verschillende manieren uiten.
Zo is pijn door een niersteen vaak plotseling, zeer hevig en komt deze in golven. De pijn kan beginnen in de zij of rug en vervolgens uitstralen naar de onderbuik en de lies.
Een nierinfectie veroorzaakt daarentegen meestal een meer aanhoudende pijn in de zij of rug. Deze gaat vaak gepaard met koorts en soms ook met rillingen of klachten bij het plassen.
Mensen verwarren nierpijn vaak met rugpijn of heuppijn. Let bij twijfel daarom goed op andere klachten die je mogelijk hebt.
Hoe kun je nierpijn onderscheiden van rugpijn?
Alleen op basis van de plaats waar de pijn wordt gevoeld, kun je meestal niet bepalen waar de pijn vandaan komt.
Spier- of wervelkolomgerelateerde pijn wordt vaak beïnvloed door bewegingen, bepaalde houdingen of druk op de pijnlijke plek. Nierpijn voelt meestal dieper aan en bevindt zich doorgaans onder de ribben, aan de zijkant van de wervelkolom. Rekken, vooroverbuigen of wandelen maakt de pijn meestal niet minder of erger.
Deze verschillen zijn echter niet voldoende om op afstand een diagnose te stellen. Pijn in dit gebied kan namelijk verschillende oorzaken hebben die niets met de nieren te maken hebben.
Nierpijn herkennen: 8 mogelijke oorzaken
Denk je dat je last hebt van een nierprobleem? Hieronder vind je 8 mogelijke oorzaken van nierproblemen en de soorten rugpijn die daarbij kunnen voorkomen.
1. Pijn door nierstenen
Nierstenen zijn ophopingen van kristallen die zich in de urinewegen vormen. Wanneer een niersteen door de urineleider beweegt, kan dit plotselinge, hevige en stekende pijn veroorzaken, die in golven komt en wordt gevoeld in de rug of zij. De pijn kan uitstralen naar de buik en de lies.
De meeste kleine nierstenen worden vanzelf uitgeplast. Als een steen te groot is, de afvoer van urine blokkeert of complicaties veroorzaakt, kan een medische behandeling of ingreep nodig zijn.
2. Nierpijn door uitdroging
Bij ernstige uitdroging kunnen de nieren pijn gaan doen. Je kunt dan pijn voelen in het midden van de rug of in de zij.
Een te groot vochtverlies kan leiden tot een hypovolemische shock (een sterke daling van het circulerende bloedvolume) en tot acuut nierfalen. Beide situaties kunnen levensbedreigend zijn.
Ouderen, jonge kinderen en mensen met andere onderliggende aandoeningen lopen hierbij een groter risico.
3. Pijn door een nierinfectie (pyelonefritis)
Een nierinfectie of pyelonefritis wordt meestal veroorzaakt door bacteriën die vanuit de urinewegen opstijgen naar de nieren. Dit veroorzaakt pijn in de zij of rug, meestal aan één kant. Vaak gaat deze pijn gepaard met koorts, rillingen, vermoeidheid, misselijkheid of braken. Ook een branderig gevoel bij het plassen, vaak aandrang om te plassen of afwijkende urine kunnen voorkomen.
Een nierinfectie moet medisch worden behandeld, omdat de infectie ernstig kan worden als deze zich verder verspreidt.
4. Nierletsel door een trauma
De nieren kunnen beschadigd raken door een harde klap op de rug of zij, bijvoorbeeld bij een val, een ongeval of tijdens bepaalde contactsporten (zoals boksen of rugby).
De ernst van de pijn bij nierletsel hangt af van de ernst van de beschadiging. Hevige pijn, bloed in de urine of zich onwel voelen na een trauma zijn redenen om medisch onderzoek te laten uitvoeren.
5. Polycysteuze nierziekte
Deze erfelijke aandoening wordt gekenmerkt door de vorming van cysten in de nieren. Cysten zijn met vocht gevulde blaasjes. Wanneer er veel cysten ontstaan of ze groot worden, kunnen de nieren in omvang toenemen en pijn veroorzaken in de rug of aan de linker- of rechterzijde.
6. Urineretentie
Bij urineretentie lukt het niet om de blaas volledig leeg te plassen. Na verloop van tijd kan de urine terugstromen naar de nieren, waardoor deze uitzetten (hydronefrose) en druk uitoefenen op omliggende organen.
De pijn bevindt zich dan meestal in de onderbuik. Een zwakke urinestraal of vaak aandrang voelen zonder daadwerkelijk te kunnen plassen, zijn klachten die aandacht vereisen.
7. Pijn door nierkanker
In een vroeg stadium veroorzaakt nierkanker meestal geen pijn of andere klachten, waardoor de ziekte moeilijk vroegtijdig wordt opgespoord.
In een later stadium kan nierkanker aanhoudende pijn veroorzaken in de zij (links of rechts), de rug of de buik. Ook koorts en bloed in de urine kunnen voorkomen. Deze klachten zijn echter niet specifiek voor nierkanker. Veel andere gezondheidsproblemen kunnen dezelfde klachten veroorzaken.
8. Trombose van de nierader
In een van de nieraders kan zich een bloedstolsel vormen. Dit kan hevige en aanhoudende pijn in de zij veroorzaken, soms in de vorm van krampen. Het gebied tussen de borstkas en de wervelkolom kan gevoelig zijn bij aanraking.
Acute en aanhoudende pijn in de zij vereist dringend medisch advies.
Lees ook: Acuut nierfalen: symptomen en behandeling
Veroorzaken nierproblemen altijd pijn?
Nee. Veel nierziekten kunnen lange tijd verlopen zonder pijn te veroorzaken. Dat geldt bijvoorbeeld voor chronisch nierfalen in een vroeg stadium. Daarom kan de gezondheid van de nieren niet alleen worden beoordeeld op basis van de aanwezigheid of afwezigheid van pijn in de rug of zij.
Bij een vermoeden van een nierziekte kunnen onder andere bloed- en urineonderzoek worden uitgevoerd om de werking van de nieren te beoordelen.
Wanneer moet je een arts raadplegen?
Aanhoudende of hevige pijn in de zij of onder de ribben verdient medische beoordeling, zeker als er ook andere klachten optreden.
Neem snel contact op met een arts als je last hebt van:
- hevige of plotselinge pijn;
- koorts of rillingen;
- bloed in de urine;
- ernstige misselijkheid of hevig braken;
- grote moeite met plassen of helemaal niet kunnen plassen;
- pijn na een klap, val of ongeval;
- pijn in combinatie met een algemene achteruitgang van je gezondheid.
Deze klachten kunnen wijzen op een infectie, een blokkade of een probleem met de bloedvaten van de nier waarvoor snelle medische behandeling nodig is.
Conclusie
De nieren liggen diep in de buik, ter hoogte van de onderste, zwevende ribben, aan weerszijden van de wervelkolom. Pijn in dit gebied is niet per se nierpijn: ook de spieren, wervelkolom of gewrichten kunnen vergelijkbare pijn veroorzaken. Omgekeerd kan een nierprobleem lange tijd ongemerkt blijven, zonder pijn of andere klachten.
De plaats waar je rugpijn voelt, is daarom op zichzelf niet voldoende om te bepalen waar de pijn vandaan komt.
Bronnen:
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
