Abdominale migraine bij kinderen: geen hoofdpijn, maar buikpijn

dossier

Heeft je kind regelmatig hevige buikpijn rond de navel, zonder duidelijke oorzaak? Dan zou het om buikmigraine kunnen gaan. Deze vorm van migraine komt vooral voor bij kinderen tussen 3 en 10 jaar en veroorzaakt geen hoofdpijn, maar wel aanvallen van buikpijn, vaak amen met misselijkheid of braken. De klachten kunnen enkele uren tot zelfs enkele dagen aanhouden.

Lees ook: Hoofdpijn en migraine bij kinderen

Buikmigraine: buikpijn rond de navel en misselijkheid

© Getty Images - buikmigraine: buikpijn rond de navel en misselijkheid

Buikmigraine komt vooral voor bij kinderen. Het gaat om een neurologische aandoening waarbij de hersenen pijnsignalen naar de buik sturen, zonder dat er een probleem in de buik zelf zit. In tegenstelling tot klassieke migraine veroorzaakt buikmigraine geen hoofdpijn, maar matige tot hevige buikpijn rond de navel of centraal in de buik.

De aanvallen van buikmigraine duren meestal tussen 2 en 72 uur, gemiddeld zo’n 17 uur. Tussen de aanvallen door heeft het kind geen klachten. Naast buikpijn kunnen ook andere symptomen optreden, zoals misselijkheid, braken, verlies van eetlust, bleekheid, vermoeidheid of prikkelbaarheid. Sommige kinderen worden tijdens een aanval ook gevoeliger voor licht of geluid, net zoals bij klassieke migraine. In bepaalde gevallen komen buikmigraine en gewone migraine met hoofdpijn zelfs tegelijk voor.

Buikmigraine begint meestal tussen 3 en 10 jaar, met een gemiddelde leeftijd rond 7 jaar. Hoe vaak het precies voorkomt, blijft moeilijk te bepalen omdat buikmigraine waarschijnlijk nog te weinig herkend wordt. Men schat dat ongeveer 1 tot 4% van de schoolgaande kinderen ermee te maken krijgt.

Lees ook: Migraine: kloppende hoofdpijn en andere symptomen

Oorzaken en risicofactoren van buikmigraine bij kinderen

Vandaag beschouwen artsen buikmigraine als een vorm van migraine. Onderzoekers denken dat buikmigraine en klassieke migraine sterk met elkaar verbonden zijn, omdat ze vaak in dezelfde families voorkomen, gelijkaardige triggers hebben en soms op dezelfde behandelingen reageren. Bij veel kinderen met buikmigraine ontstaan later ook klassieke migraineaanvallen met hoofdpijn. Een familiale voorgeschiedenis van migraine is een belangrijke risicofactor. Meer dan 65% van de kinderen met buikmigraine heeft een ouder, broer of zus met migraine.

De precieze oorzaak van buikmigraine is nog niet volledig duidelijk. Wel denken onderzoekers dat er een verstoring kan zijn in de communicatie tussen de hersenen en de darmen, de zogenaamde darm-brein-as. Ook een ontregeling van het autonome zenuwstelsel zou een rol kunnen spelen.

Lees ook: Hoe ontstaat migraine?

Mogelijke triggers van buikmigraine

• stress, angst of hevige emoties
• slaaptekort of onregelmatige slaapuren
• uitdroging
• te lang niet eten of maaltijden overslaan
• reisziekte
• bepaalde geuren
• fel of flikkerend licht
• intense lichamelijke inspanning
• bepaalde voedingsmiddelen, vooral producten met mononatriumglutamaat (MSG), smaakstoffen of kleurstoffen
  
  

Lees ook: Top 13 van migraine-triggers en wat doen?

Hoe wordt buikmigraine vastgesteld?

Buikmigraine herkennen is niet altijd eenvoudig. Er bestaat geen bloedtest of scan die de diagnose met zekerheid kan bevestigen. Artsen baseren zich daarom vooral op de klachten, het verloop van de aanvallen en het uitsluiten van andere oorzaken van terugkerende buikpijn.

Criteria van ICHD-3

Om van buikmigraine te kunnen spreken, gebruiken specialisten de criteria van de ICHD-3. Een kind moet minstens vijf aanvallen gehad hebben met de volgende kenmerken:

1. buikpijn centraal in de buik, rond de navel of moeilijk precies aan te wijzen
2. matige tot hevige, eerder zeurende pijn
3. een aanval die tussen 2 en 72 uur duurt
4. minstens twee bijkomende symptomen zoals misselijkheid, braken, verlies van eetlust of bleekheid
5. geen klachten tussen de aanvallen door 

Andere oorzaken uitsluiten

Voor artsen is het belangrijk om eerst uit te sluiten dat er geen ander gezondheidsprobleem achter de buikpijn zit. Daarom wordt vaak ook gekeken naar andere mogelijke oorzaken van terugkerende buikpijn, zoals ernstige constipatie, een maag-darminfectie, reflux, een voedselintolerantie, coeliakie of een chronische darmontsteking.

Buikmigraine past meestal in een heel typisch patroon: de buikpijn komt in duidelijke aanvallen terug, vaak samen met misselijkheid of braken, terwijl het kind zich tussen de episodes door helemaal normaal voelt. Bovendien wordt er geen andere oorzaak voor de klachten gevonden.

Lees ook: Welke soorten migraine zijn er?

Behandeling van buikmigraine

Er bestaat geen behandeling die buikmigraine volledig doet verdwijnen, maar je kan de klachten wel verlichten en proberen om de aanvallen minder vaak te laten terugkomen.

1. De aanvallen verlichten

Tijdens een aanval kunnen enkele eenvoudige maatregelen helpen:

• rust in een stille, donkere ruimte
• voldoende drinken, bijvoorbeeld kleine slokjes water, bouillon of een orale rehydratatieoplossing bij braken
• lichte maaltijden zodra de aanval afneemt
• pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen, aangepast aan leeftijd en gewicht 
  
  

Bij hevig braken of uitdroging kan de arts medicatie tegen misselijkheid voorschrijven. In ernstige gevallen is soms een opname nodig om uitdroging te voorkomen en vocht via een infuus toe te dienen.

2. Aanvallen proberen voorkomen

Het is belangrijk om mogelijke triggers te herkennen en zoveel mogelijk te vermijden, zoals stress, slaaptekort, uitdroging of bepaalde voedingsmiddelen. Deze gewoontes kunnen helpen:

• regelmatige maaltijden eten
• voldoende slapen en vaste slaapuren aanhouden
• rustmomenten inbouwen
• stress leren beheersen, bijvoorbeeld via ontspanningsoefeningen of cognitieve gedragstherapie 

Een dagboek bijhouden van de aanvallen kan helpen om patronen en triggers sneller te herkennen.

Lees ook: Hoe kan je migraine voorkomen?

3. Medicatie om aanvallen te voorkomen

Lees ook: Het effect van ademhalingsoefeningen op migraine

Hoe evolueert buikmigraine?