Gerelateerde artikels
Migraine: kloppende hoofdpijn en andere symptomen
In dit artikel
Migraine: kloppende hoofdpijn en andere symptomen
dossier Migraine veroorzaakt bonzende pijn aan één kant van het hoofd, vaak gepaard met misselijkheid of lichtgevoeligheid. Het kennen van je triggers, waarschuwingssignalen en behandelingsopties is essentieel om aanvallen te verlichten en te voorkomen.
Lees ook: Het effect van ademhalingsoefeningen op migraine
Wat is migraine?
© Getty Images
Migraine is een chronische neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende hoofdpijnaanvallen, vaak aan één kant van het hoofd, achter het oog of in de slaapstreek. De pijn is hevig en soms invaliderend. Het gaat niet om een gewone hoofdpijn: migraine kan gepaard gaan met misselijkheid, braken, gevoeligheid voor licht en geluid, en tijdelijke neurologische stoornissen die aura worden genoemd.
Migraine komt vooral bij vrouwen voor en kan al in de kindertijd of adolescentie beginnen. Onbehandeld kan het een grote impact hebben op het dagelijks leven, werk en de algemene levenskwaliteit.
Volgens studies heeft 2 tot 10% van de mannen en 5 tot 25% van de vrouwen migraine.
Lees ook: Welke soorten migraine zijn er?
De 4 fasen van een migraineaanval
Bij veel mensen verloopt migraine in meerdere opeenvolgende fasen, waarvan intensiteit en duur per persoon verschillen. Niet alle migrainepatiënten doorlopen elke fase.
- Prodromale fase (waarschuwingssignalen): enkele uren tot twee dagen vóór de aanval kunnen tekenen verschijnen zoals vermoeidheid, stijve nek, trek in bepaald voedsel…
- Aura-fase: 5 tot 60 minuten vóór de pijn; deze fase komt slechts bij 15 tot 25% van de migrainepatiënten voor.
- Pijnfase: meestal 4 tot 72 uur, gekenmerkt door hoofdpijn, misselijkheid, fotofobie, enz.
- Postdromale fase (herstel): enkele uren tot dagen na de aanval kan vermoeidheid of een ‘hersendaglicht’ optreden.
Lees ook: Top 13 van migraine-triggers en wat doen?
Symptomen tijdens de pijnfase van migraine
Migraineaanvallen duren 4 tot 72 uur en de intensiteit en symptomen variëren:
Hoofdpijn
- Eenzijdig: meestal aan één kant, soms aan beide zijden; vaak in de slapen, het voorhoofd, achter het oog, nek of basis van de schedel.
- Boeiend: meestal pulserend of kloppend, maar kan ook continu of drukkend zijn.
- Matig tot ernstig: kan dagelijkse activiteiten bemoeilijken of onmogelijk maken.
- Verergerd door beweging: lichte inspanning zoals trappen lopen of voorover buigen kan de pijn verergeren. Ook licht (fotofobie) en geluid (fonofobie) kunnen de pijn versterken.
Andere symptomen
- Misselijkheid en soms hevig braken
- Fotofobie: lichtgevoeligheid, soms noodzaak om in het donker te blijven
- Fonofobie: geluidsgevoeligheid, kan isolatie of rust opleggen
- Vermoeidheid en verwarring na de aanval
Lees ook: Beroerte: symptomen en behandeling
Symptomen vóór en na een migraineaanval
Waarschuwingssignalen voor een migraine-aanval
Ongeveer 1 op de 3 mensen ervaart prodromale symptomen enkele uren tot twee dagen vóór de aanval:
- Stemmingsveranderingen: prikkelbaarheid, angst
- Trek in bepaalde voedingsmiddelen: vet, suiker, zout, chocolade…
- Verminderde eetlust
- Stijve nek
- Gevoeligheid voor licht, geluid en geuren
- Vermoeidheid, geeuwen, ‘hersendaglicht’, concentratieproblemen
- Vaak urineren
Het herkennen van deze fase kan helpen om vroegtijdig behandeling te starten en de hevigheid van de aanval te verminderen. Niet alle migrainepatiënten ervaren deze fase.
Aura
Bij 15 tot 25% van de patiënten gaat migraine vooraf door een aura, tijdelijke neurologische symptomen die meestal 5 tot 60 minuten vóór de pijn optreden:
- Visuele symptomen (90% van de migraine met aura): flitsende lichtpuntjes, vlekjes, zigzaglijnen, geometrische vormen, schaduwgebieden in het gezichtsveld, wazig zien, soms tijdelijk gedeeltelijk verlies van gezichtsvermogen (oogmigraine).
- Sensorische stoornissen: tintelingen of gevoelloosheid in hand, arm, gezicht of rond de mond, soms branderig gevoel.
- Andere neurologische symptomen: spraakproblemen, verwarring, desoriëntatie, zeldzame hallucinaties.
Niet alle migrainepatiënten hebben een aura; sommige aanvallen hebben geen voorafgaande fase.
Herstelfase na de migraine
Na de pijnfase ervaren de meeste mensen een postdromale fase van enkele uren tot een dag:
- Vermoeidheid
- ‘Brain fog’ (hersenmist)
- Concentratieproblemen
Lees ook: Getuigenis over migraine: bij de neuroloog
© Getty Images / Migraine met aura kan voorafgegaan worden door visuele symptomen: flikkerende lichtpuntjes, vlekjes, zigzaglijnen…
Oorzaken van migraine
Migraine is een complexe neurologische aandoening met nog niet volledig begrepen oorzaken. Het is een interactie van genetische, neurologische, vasculaire en omgevingsfactoren die sommige mensen gevoeliger maakt.
1. Neurologische en chemische factoren
Migraine hangt samen met een disbalans in neurotransmitters zoals serotonine, dopamine en noradrenaline, die pijn en zintuiglijke waarnemingen reguleren. Tijdens een aanval leidt deze disbalans tot overprikkeling van hersencircuits, waardoor symptomen zoals misselijkheid, vermoeidheid en gevoeligheid voor licht en geluid ontstaan.
2. Vasculaire en inflammatoire factoren
Abnormale interactie tussen zenuwen en bloedvaten in de hersenen kan leiden tot vaatverwijding en ontstekingsstoffen rond de zenuwen, wat pijn veroorzaakt en bijdraagt aan fotofobie, fonofobie en misselijkheid.
3. Genetische factoren
Ongeveer 60% van de migrainepatiënten heeft een familielid met migraine. Verschillende genen beïnvloeden de gevoeligheid van neuronen, bloedvaten en neurotransmitters. Zeldzame vormen zoals familiale hemiplegische migraine zijn gekoppeld aan specifieke genetische mutaties.
4. Uitlokkende omgevings- en fysiologische factoren
Migraine kan worden getriggerd door:
- Hormonale schommelingen: menstruatie, menopauze, zwangerschap
- Stress en sterke emoties
- Voeding: maaltijdpatroon, uitdroging
- Onregelmatig slapen
- Licht, geluid, bepaalde geuren
- Klimaat: wind, kou, onweer
- Te intense lichamelijke inspanning
- Bepaalde medicijnen
Het identificeren van persoonlijke triggers helpt aanvallen te anticiperen en soms hun frequentie te verminderen.
Lees ook: Migraine: welke rol speelt voeding?
Diagnose van migraine
Migraine zonder aura
Minstens 4 aanvallen met:
- Pijn 4 tot 72 uur
- Eenzijdige, pulserende, kloppende pijn of verergerd door beweging
- Misselijkheid, braken, intolerantie voor licht en geluid
Migraine met aura
Minstens 2 aanvallen met:
- Omkeerbare visuele, sensorische of taalstoornissen
- Aura die zich 5 tot 60 minuten ontwikkelt
- Migrainehoofdpijn tijdens of binnen een uur na de aura
In sommige gevallen worden aanvullende onderzoeken (CT-scan of MRI) gedaan om andere oorzaken uit te sluiten.
Lees ook: Migraine door geuren: wat zijn mogelijke triggers?
Behandeling van migraine
Een nauwkeurige diagnose is de eerste stap. Een hoofdpijndagboek kan patiënt en arts helpen factoren te identificeren die aanvallen beïnvloeden.
Behandeling van een migraine-aanval
Vroege behandeling kan de duur en intensiteit beperken. Keuze van medicatie is individueel:
- NSAID’s: zoals ibuprofen of naproxen, vaak eerstekeus. Soms gecombineerd met medicatie tegen misselijkheid.
- Paracetamol: bij contra-indicatie voor NSAID’s of als andere medicatie niet getest is.
- Orale triptanen: bij onvoldoende effect van NSAID’s of paracetamol; keuze afhankelijk van werkingsduur. Injecteerbare sumatriptan voor zeer hevige aanvallen.
- Ergotderivaten: beperkt gebruik, minder voorspelbare werking en meer bijwerkingen. Alleen orale ergotamine met cafeïne nog beschikbaar in specifieke situaties.
- CGRP-receptorantagonisten (bv. rimegepant): nieuwere medicatie, kan bij aanvallen en soms preventief gebruikt worden; data beperkt bij gecombineerd gebruik.
Kinderen en adolescenten
Migraine komt vaak voor bij jongeren. Ibuprofen heeft beperkte effectiviteit. Neusvormen van sumatriptan en zolmitriptan zijn toegestaan vanaf 12 jaar, met sterkere bewijsbasis voor sumatriptan.
Hoofdpijn door overmatig medicijngebruik
Te frequent gebruik van triptanen of pijnstillers kan chronische hoofdpijn veroorzaken. Stoppen kan tijdelijke ontwenningsverschijnselen geven: misselijkheid, braken, lage bloeddruk, tachycardie, agitatie.
Lees ook: Hoofdpijn en migraine bij kinderen
Botox tegen migraine
Botox wordt gebruikt bij chronische migraine (=15 hoofdpijndagen/maand, waarvan =8 typische). Het blokkeert pijnsignalen in hoofdzenuwen, vermindert frequentie en intensiteit. Injections elke 3 maanden; maximaal effect na 2–3 sessies. Alleen voor patiënten die conventionele preventieve behandelingen onvoldoende hielpen. Bijwerkingen meestal mild: pijn of zwelling op injectiepunt, spierstijfheid, zelden hangend ooglid. In België wordt het onder strikte voorwaarden terugbetaald door het RIZIV.
|
Preventie van migraine: praktische tips
- Triggers identificeren: stress, vermoeidheid, slaaptekort, hormonale schommelingen, geuren, klimaat… Niet alle triggers vermijden; doel is lichaam begrijpen en blootstelling matigen.
- Gezonde levensstijl: regelmatige slaap, evenwichtige voeding, voldoende hydratatie, aangepaste lichaamsbeweging.
- Stressbeheer en ontspanning: ademhalingstechnieken, meditatie, yoga, cognitieve gedragstherapie.
- Preventieve medicatie: voorgeschreven door een neuroloog bij frequente of invaliderende aanvallen.
- Regelmatige medische opvolging: migraineboekje bijhouden met frequentie, duur, symptomen en triggers om behandeling af te stemmen.
Lees ook: Hoe kan je migraine voorkomen?
Bronnen:
https://www.aviq.be
https://www.inami.fgov.be
https://www.cbip.be
https://sfemc.fr
https://ebpnet.be
https://cephalees.be/
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
