NK-cellen: natuurlijke killercellen tegen kanker
In dit artikel
NK-cellen: natuurlijke killercellen tegen kanker
dossier
Ons immuunsysteem beschikt over een indrukwekkend arsenaal aan verdedigingsmechanismen om het lichaam te beschermen tegen infecties en ontspoorde cellen. Een van de belangrijkste spelers daarin zijn natuurlijke killercellen, beter bekend als NK-cellen. Deze immuuncellen spelen een grote rol bij het opsporen en vernietigen van kankercellen. Dankzij recent onderzoek, onder andere in België, worden NK-cellen steeds vaker onderzocht en gebruikt bij innovatieve en gepersonaliseerde kankerbehandelingen.
Wat zijn natuurlijke killercellen (NK-cellen)?
© Getty Images / virus en natuurlijke killercellen (NK-cellen)
NK-cellen zijn witte bloedcellen die behoren tot het aangeboren immuunsysteem. Ze vormen een snelle eerste verdedigingslinie tegen virusinfecties en kankercellen. In tegenstelling tot sommige andere immuuncellen hoeven NK-cellen niet eerst “getraind” te worden om afwijkende cellen te herkennen.
NK-cellen kunnen kankercellen doden door stoffen vrij te maken die het celmembraan beschadigen, waardoor de doelcel afsterft. Daardoor spelen ze een sleutelrol in de eerste afweer tegen kanker, nog voordat andere delen van het immuunsysteem volop in actie komen.
Verschil tussen NK-cellen, T-cellen en B-cellen
© Getty Images / T-cellen herkennen kankercellen en proberen die op te ruimen
Naast NK-cellen spelen ook T-cellen en B-cellen een belangrijke rol in het immuunsysteem. Ze hebben echter een totaal verschillende werking:
- NK-cellen behoren tot de aangeboren immuniteit en reageren snel en relatief niet-specifiek op afwijkende cellen.
- T-cellen maken deel uit van de verworven immuniteit en herkennen zeer specifieke kenmerken (antigenen) op kankercellen.
- B-cellen produceren antistoffen die zich binden aan ziekteverwekkers of afwijkende cellen.
Omdat NK-cellen snel inzetbaar zijn en ook van gezonde donoren afkomstig kunnen zijn, zijn ze zeer interessant voor nieuwe vormen van immunotherapie.
Lees ook: Immunotherapie tegen kanker: hoe werkt het?
© Getty Images / B-cellen (oranje) die antilichamen (wit) afscheiden tegen virussen (blauw)
NK-cellen waarde: wat betekent een hoge of lage NK-celactiviteit
De NK-celwaarde verwijst zowel naar het aantal NK-cellen in het bloed als naar hun functionele activiteit (hoe efficiënt ze doelcellen kunnen doden).
Lage NK-celactiviteit
Een lage NK-celactiviteit kan wijzen op een verminderde immuunfunctie. In wetenschappelijk onderzoek wordt dit soms in verband gebracht met een verhoogde vatbaarheid voor infecties, fertiliteitsproblemen of een minder sterke afweer tegen kanker.
Hoge NK-celactiviteit
Een hoge NK-celactiviteit wijst doorgaans op een actief immuunsysteem. Een hoge NK-waarde betekent echter niet automatisch dat iemand beschermd is tegen kanker of andere ziekten.
Lees ook: Hoe groot is de kans dat je kanker krijgt?
NK-cellen bloedtest
© Getty Images / Lymfocyten, waaronder T-cellen, B-cellen en natural killer (NK)-cellen, vormen essentiële onderdelen van het adaptieve immuunsysteem
Het aantal NK-cellen en hun functionele activiteit wordt gemeten met een NK-cellen bloedtest. Deze test wordt vooral gebruikt in wetenschappelijk onderzoek, bij bepaalde fertiliteitsonderzoeken en in experimentele oncologische trajecten. Het is momenteel geen standaardonderzoek binnen de reguliere gezondheidszorg en wordt meestal uitgevoerd in gespecialiseerde centra.
Natuurlijke killercellen en zwangerschap (miskraam)
Tijdens de zwangerschap komen specifieke uteriene NK-cellen voor in het baarmoederslijmvlies. Ze spelen een rol bij de innesteling van de placenta en de vroege ontwikkeling van de zwangerschap. Een verstoorde balans in NK-celactiviteit wordt soms in verband gebracht met herhaalde miskramen. Dit blijft echter een wetenschappelijk omstreden domein. Er bestaat nog geen eenduidig bewijs voor en behandelingen worden enkel overwogen in gespecialiseerde centra.
NK-cellen en kanker
NK-cellen spelen een sleutelrol bij het herkennen en “opruimen” van ontspoorde cellen voordat ze kunnen uitgroeien tot een tumor. Sommige kankercellen slagen er echter in om zich te verbergen voor het immuunsysteem of de werking van NK-cellen te onderdrukken. Daarom richt huidig kankeronderzoek zich onder andere op:
- het versterken van de activiteit van NK-cellen
- het verbeteren van hun herkenning van kankercellen
- het combineren van NK-celtherapie met andere behandelingen zoals chemotherapie, bestraling en immuuntherapie
Deze inzichten effenen op die manier het pad naar gepersonaliseerde kankerbehandeling, waarbij niet langer één aanpak geldt voor iedereen.
Lees ook: 15 tips om je risico op kanker te verlagen
NK-cellen en gepersonaliseerde kankerbehandeling
In België loopt een innovatief onderzoek naar NK-celtherapie aan de Universiteit Antwerpen, onder leiding van professor Evelien Smits en met steun van Stichting tegen Kanker. Het onderzoek richt zich op hooggradig glioom, een agressieve hersentumor. NK-cellen worden in het labo aangepast zodat ze kankercellen beter herkennen en lokaal, dicht bij de tumor, kunnen worden toegediend. “Door kanker tegelijk vanuit verschillende invalshoeken aan te pakken, verkleinen we de kans dat de tumor aan de behandeling ontsnapt”, zegt prof. Smits.
Volgens Stichting tegen Kanker kadert dit onderzoek in twee cruciale onderzoekspaden: het beter begrijpen van therapieresistentie en het beter voorspellen welke behandeling bij welke patiënt werkt. “Samen vormen deze onderzoekspaden de weg naar een toekomst waarin mensen met kanker precies die behandeling krijgen die voor hen het meest effectief is”, klinkt het.
Lees ook: Stap dichter bij vaccin tegen kanker dankzij financiële steun Stichting tegen Kanker
Conclusie
Natuurlijke killercellen zijn een belangrijk onderdeel van ons immuunsysteem en spelen een steeds grotere rol in het kankeronderzoek. De werking van NK-cellen is complex en wordt nog verder onderzocht, maar ze zijn alvast veelbelovend voor meer gerichte en gepersonaliseerde kankerbehandelingen in de toekomst.
Bronnen:
Laatst bijgewerkt: februari 2026
Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.
